Uğurlu tədbirin

uğurlu tarixi - FOTOLAR

Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, professor Mahirə Hüseynovanın təşəbbüsü ilə yaradılmış “Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi” və “Müvəkkil Hüquq Mərkəzi”nin birgə təşkilatçılığı ilə Beynəlxalq Avrasiya Fondunun ofisində Şurnuxu kəndinin işğaldan azad olunmasının 5 illiyinə həsr edilmiş “Şurnuxu Zəngəzurun giriş qapısı” adlı tədbir keçirilmişdir.


Azərbaycanın tarixi-coğrafi məkanları arasında mühüm strateji və mədəni mövqeyə malik olan Şurnuxu kəndi tarixən Zəngəzurun giriş qapısı kimi tanınmışdır. Bu ərazi yalnız coğrafi mövqeyi ilə deyil, həm də zəngin tarixi, mədəni irsi, etnoqrafik xüsusiyyətləri və milli yaddaşda tutduğu yerlə seçilir.
“Zəngəzurun giriş qapısı Şurnuxu” mövzusunda keçirilən elmi-mədəni tədbir məhz bu tarixi həqiqətlərin elmi əsaslarla təqdim olunması, ictimai şüurda möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Tədbirdə ADPU Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, Qərbi Azərbaycan İcmasının idarə heyətinin üzvü, professor Mahirə Hüseynova, Prezident kitabxanasının direktoru, professor Afət Abbasova, professor Sayalı Sadıqova, Elm və Təhsil Nazirliyinin Ümumi və Məktəbəqədər Təhsil Şöbəsinin baş məsləhətçisi Əhliyyət Adıgözəlov, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, Beynəlxalq Rəssamlar Fondunun üzvü, xalçaçı rəssam, əməkdar mədəniyyət işçisi, Fazil Abasquluzadə, Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunun rəhbəri Umud Mirzəyev, İnformasiya və Sosial Təşəbbüslərə Dəstək İctimai Birliyinin sədri Cəsarət Hüseynzadə, jurnalist Rəsul Mirhəşimli, “Bütöv Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Tamxil Ziyəddinoğlu, Gorus Rayon İcmasının sədri Etibar Həsənov, hüquqşünas Səməd Vəkilov, “Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi”nin müdiri, fəlsəfə doktoru Leyla Calalova, “Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzi”nin baş mütəxəssisi Möhübbət Məmmədov, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti Xarici Dillər Departamentinin baş müəllimi Natəvan Ağayeva, “Müvəkkil Hüquq Mərkəzi”nin Könüllülər Departamentinin gəncləri Cavid Vəkilov, Fatimə Süleymanlı, Cəfər Əliyev, Əkbər Əliyev iştirak etmişlər.

Professor Mahirə xanım Hüseynova və professor Afət xanım Abbasovanın elmi yanaşması tədbirin akademik səviyyəsini yüksəltmiş, mövzunun dərin və sistemli şəkildə təqdim olunmasına şərait yaratmışdır. Prof.Mahirə Hüseynova tədbirdə çıxışı zamanı bildirib ki, yalnız şəxsi maraqlara xidmət edən yolda ümumi mənafe ola bilməz: bütün müharibələrin sonu sülhlə bitir. Biz heç kimin torpağında iddialı deyilik. Biz sadəcə ora qayıtmaq istəyirik. Orada doğulmuşuq və ora da qayıdacağıq. Erməni qalmaq istəyərsə, bu, onun öz işidir. “Biz belə bir yolun tərəfdarı deyilik və bu mövqeyimizdə israrlıyıq. Dədə-baba torpaqlarımıza qayıtmaq bizim mənəvi borcumuz, göylərdə olan ruhlara qarşı sədaqətimizin ifadəsidir. Şurnuxu, Dərələyəz, Göyçə və İrəvan bölgələri ilə bağlı 2025-ci ildə cənab Prezident çıxışlarında bu məsələyə doqquz dəfə toxunub ki, bu da az məsələ deyil”.
Tədbir çərçivəsində Şurnuxunun Azərbaycan tarixindəki rolu, onun qədim yaşayış məskəni olması, toponimika, mədəniyyət və mənəvi irs baxımından daşıdığı dəyər elmi faktlar əsasında diqqətə çatdırılmışdır. Müzakirələr zamanı vurğulanmışdır ki, Şurnuxu təkcə bir kənd deyil, Zəngəzurun tarixi yaddaşını özündə yaşadan mühüm mədəni-coğrafi mərkəzdir. Bu cür tədbirlər elmi araşdırmaların cəmiyyətə inteqrasiyası, milli-mənəvi dəyərlərin təbliği və vətənpərvərlik ruhunun gücləndirilməsi baxımından mühüm rol oynayır.

Tədbirin yüksək səviyyədə təşkili və məzmun baxımından zənginliyi ilk növbədə təşkilatçıların elmi məsuliyyəti və peşəkarlığı ilə bağlıdır. Eyni zamanda, Müvəkkil Hüquq Mərkəzinin rəhbəri Səməd Vəkilovun tədbirə verdiyi dəstək və fəal iştirakı hüquqi və ictimai baxımdan məsələnin aktuallığını ön plana çıxarmışdır. Onun çıxış və mövqeyi milli irsin qorunması, tarixi həqiqətlərin müdafiəsi və ictimai məsuliyyət anlayışının gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşımışdır. Tədbirin uğurla keçməsində iştirakçıların elmi marağı, fəal müzakirələri və mövzuya göstərdikləri həssas münasibət də xüsusi qeyd olunmalıdır. Alimlərin, ziyalıların və ictimaiyyət nümayəndələrinin bir araya gələrək Şurnuxu kimi tarixi məkanın taleyini elmi müstəvidə müzakirə etməsi milli yaddaşın qorunması baxımından çox dəyərlidir.

Nəticə etibarilə, “Zəngəzurun giriş qapısı Şurnuxu” mövzusunda keçirilən bu elmi-mədəni tədbir Azərbaycan tarixinin mühüm səhifələrinin araşdırılması və təbliği istiqamətində əhəmiyyətli addım olmuşdur. Bu cür elmi təşəbbüslərin davamlı olması milli-mədəni irsimizin qorunması və gələcək nəsillərə elmi əsaslarla çatdırılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

Mürvət Şərifovun

xatirəsi yad olunur

Şərifov Mürvət Rəhim oğlu 1932-ci ildə indi Ermənistan adlanan Qərbi Azərbaycanın Qafan rayonunun Müsəlləm kəndində anadan olmuşdur. Atası Kazımov Rəhim Şərif oğlu 1941-1945- ci il müharibəsində vəfat etmiş və Latviyada “Qardaşlıq”qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. Yetimçiliklə böyüyən Mürvət uzun müddət - 36 il Zəngəzur Mis-molibden Kombinatında, ağır şəraitdə işləmişdir. O, bütün çətinliklərə baxmayaraq Roza, Bayram, Əsmər, Kifayət, Nəzakət, Məlahət və Səadət adında 7 övlad böyüdüb boya-başa çatdırmışdır.
1988-ci ildə erməni quldur dəstələrinin silahlı təcavüzü nəticəsində azərbaycanlıların kütləvi şəkildə Ermənistandan qovulması səbəbindən doğma yurd-yuvasından didərgin düşmüş və Bakıya pənah gətirmişdir.
1990-cı il yanvarın 20-də keçmiş SSRİ silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın paytaxtı Bakıya və respublikanın digər rayonlarına hərbi təcavüzü zamanı yüksək vətəndaşlıq nümunəsi göstərərək Şəhidlik zirvəsinə ucalmış və Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Elə həmin vaxt həyat yoldaşı Hüseynova Nazpəri İbrahim qızı da ayağından yaralanmış, daha sonra 2008-ci ildə vəfat etmişdir.
Qanlı Yanvarın növbəti ildönümündə Qafan rayonunun Müsəlləm Kənd İcması bütün şəhidlərimizin, o cümlədən də Mürvət Şərifovun xatirəsini ehtiramla yad edir.
Qafan Rayon İcmasının mətbuat xidməti

Adını yaşadacağam,


Mübariz Dərələyəzli...

Arpa çayın saf suları ağlayır,
Mübarizin üreyini dağlayir.
Vallah məni o yerlərdi saxlayır,
Bir elin həsrəti o diyardadır.
Atam Mübariz Dərələyəzli el-obasının həsrəti ilə yaşayan, hər dağda-dərədə, hər güldə-çiçəkdə öz yurdunun nişanəsini axtarırdı. Gecələr yuxusunda, gündüzlər xəyallarında getdi doğma Vətəninə. Hər sözünün, cümləsinin başında Vətən həsrətini hiss etmək olurdu. Özünü ovundurmaq üçün qələmə, dəftərə sığındı, çünki qəlbindən keçənləri qələmə aldıqca ruhu dincəlir, bir hüzur tapardı...
Adı kimi özü də Mübariz olan, həyatın bütün çətinliklərində əzmlə sinə gərən, vüqarla çalışan, heç kəsin qarşısında əyilməyən, hər zaman əməyinin çörəyini yeyən məğrur duruşlu idi mənim atam. Dəyərli nəsihətləri, sözləri, şeirləri ilə böyükdən kiçiyə hər kəsin qəlbini fəth edərək, səni sevənlərin ürəyində əbədi olaraq yaşayacaqsan, ata. Bəzən atadan övlada böyük bir miras qalar və hamı onu soruşar. Mənə görə ən böyük miras atanın qoyub getdiyi addır. Hara baxarsan, hara gedərsən get hər kəs atan çox yaxşı bir insan idi deyirsə, bax ən böyük miras budur...
Elə xatirələr var ki, zaman belə onlara toxuna bilmir. Bəzən gecənin səssizliyində, bəzən bir musiqidə o xatirələrə boylanıb baxarsan. Sənə olan həsrətimlə sənə sarılıb, xatirələrinə sığınıb sənə qovuşmaq istəyirəm, ata. Boylandığım bütün yollardan sən keçərsən deyə addımlarımı yavaşladıram. Bəzən bir qoxu gələr burnuma, sanki səni hiss edərəm yanımda. Bəzən də üzgün olanda bir əl hiss edərəm saçlarımda, sanki sən sığal çəkirsənmiş kimi.
Danışmaq istədiyim o qədər şeylər varki, ama düyünlənib qalar boğazda. Və sən bir həmdəm axtararsan. Üz tutarsan həmişəki ünvana, biraz danışmağa, biraz da hüzur tapmağa. Döyərsən o qapını və gözləyərsən. Qapı açılar ama görmək istədiyin insan ünvanı dəyişib deyərlər. Sən də sakit-sakit yeni ünvana doğru addımlayarsan. Getdiyin o yer elə sakit, səssiz olar ki, sən danişarsan o dinləyər, sən danışarsan o baxar. Ama o danışmaz, o dinməz. Sakitcə qucaqlayıb başını söykərsən soyuq məzarına. Saçların sığal istər, sonra bir meh əsər üşüyərsən isti qucaq istərsən. O an gözlərindən axan yaşlarınla sakitcə pıçıldayıb deyərsən ki, qızın çox darıxıb, ata…
Sən mənim bu həyatdakı ən güvəndiyim sirdaşım, ən etibarlı dostum idin. Bir ömür sənin övladın olmanın xoşbəxtliyi ilə yaşayacağam, ata. Və sənə söz verirəm ki, sənin adını hər zaman yaşadacağam, Mübariz Dərələyəzli...


Redaksiyadan: Yanvarın 14-də Jurnalist həmkarımız Afaqın atası Mübariz Dərələyəzlinin vəfatının ikinci ildönümüdür. Afaq xanım iki ildir nəfəsinə, hənirinə, nəvazişinə həsrət qaldığı atasını öz ürək sözlərilə anır, xatırlayır. Biz də şeirlərini oxucularımıza təqdim edərək, dogma yurdundan aralı düşən, vətən həsrəti ilə yanıb yaxılan soydaşımızın ruhuna ehtiramımızı bildiririk:

Ürəyim
Hər sözə alışıb, hər sözə yanır,
Dünyanın dərdinə yanan ürəyim.
Zamanın zalımın özün axtarır,
Dəmirçi kürəsi sanır ürəyim.

Nə qədər dərd çəkir, sayı bilinməz,
Dərs verir hər yandan gözə görünməz.
Quruyub dilim də olmuşam dinməz,
Buz tutub elə bil, donur ürəyim.

Dərdimi açmışam deyim fələyə,
Qoymaram yad duyğu girsin ürəyə,
Bu dünya dərdimə dərman eləyə,
Quş kimi çiçəyə qonur ürəyim.

Canımda hər şeydən qiymətlisən sən,
Sirrimin sözümün açarısan sən,
Tükənməz qüdrətli bir dahisən sən,
Çəkicə, zindana dönən ürəyim.

Mübariz də hər dərdimə dözəndi,
Enişi, yoxuşu düzü görəndi,
El yolunda istəsə can verəndi,
Borana, tufana dözən ürəyim.

İstərəm
Yenə tül çəkibdi bulud üzünə,
Kədəri dünyadan qovmaq istərəm.
Nur səpilib sanki dünya gözünə
Belə bir dünyada qalmaq istərəm.

Kövrəlirəm, hərdən gözlərim dolur.
Dağların döşündə güllərim solur,
Bu qara küləklər saçımı yolur,
Özüm öz saçımı yolmaq istərəm.

Meşəsi, çəməni gül- çiçək ola,
Həsəd aparardım ağaca, kola,
Gözlərim yorulub baxmaqdan yola,
Boşalan buludam, dolmaq istərəm.

Gəzəm asta-asta çatam çeşməyə,
Doyunca su içib enəm meşəyə,
Xınalı kəklik də uça güneyə,
Doyunca o yurda baxmaq istərəm.

Mübarizəm, saçlarım ağarıb tək-tək,
Dünyanı özündən keçirir ələk,
Elə bil mənə də göz qoyur fələk,
Ay Allah, sıradan çıxmaq istərəm.



Diz qoyub bulaqdan içmək istəsən,
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan.
Kəhəri yəhərsiz minmək istəsən,
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan.

Nərgizi sübh tezdən dərmək istəsən,
Yarpızı, yemliyi yumamış yesən,
Lalə yanağından öpmək istəsən
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan.

Qantəpər, baldırğan, səhlabı dərsən,
Güneydə kəkliyi balalı görsən,
Sevdiyin gözəli-maralı görsən,
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan.

Cığırdan bulağa enmək istəsən,
Qürbətdən vətənə dönmək istəsən,
Mübariz, o günü görmək istəsən,
Onda bilərəm ki, dağlar oğlusan

“Qafqaz-Xəzər bölgəsində

geosiyasi rəqabət və Azərbaycan”

Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi Elmi Tədqiqat İnstitutunun professoru, tarix elmləri doktoru Nurulla Əliyev və tarix elmləri doktoru, professor Pərvin Darabadinin “Qafqaz-Xəzər bölgəsində geosiyasi rəqabət və Azərbaycan” adlı monoqrafiyası ingilis dilində çap edilib. Milli Müdafiə Universitetinin Hərbi Elmi-Tədqiqat İnstitutunda hazırlanan kitab geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulub.
AZƏRTAC xəbər verir ki, səkkiz fəsildən ibarət olan kitabda üç minillik ərzində Azərbaycan ərazisində baş vermiş hərbi-tarixi hadisələr əhatə olunub. Əsər Qafqaz-Xəzər regionu üzərində nəzarət uğrunda çoxəsrlik geosiyasi rəqabətin tarixinin tədqiqinə həsr edilib.
Nəşrdə Qafqaz–Xəzər regionunun qədim və orta əsrlərdə geosiyasi və geoiqtisadi proseslərdə getdikcə artan rolunun məzmunu açıqlanır. Həmin dövrdə baş vermiş hərbi-siyasi hadisələr ətraflı tədqiq olunur və əsas rəqib qüvvələrin Avropa və Çindən, Hindistan və Orta Asiyadan uzanan ticarət yolları üzərində öz nəzarətini bərqərar etmək uğrunda apardıqları mübarizə işıqlandırılır. Bununla əlaqədar olaraq, Böyük İpək Yolunun əsas qollarından birinin – Xəzər dənizinin qərb sahili boyunca uzanan və hələ qədim zamanlarda şöhrət qazanmış məşhur Xəzərətrafı yolun son dərəcə mühüm hərbi-strateji və iqtisadi əhəmiyyəti ortaya qoyulur.

Monoqrafiyada orta əsrlərin erkən dövrlərində xalqların böyük köçləri, eləcə də ərəb, rus, səlcuq, monqol, qızılordalı və teymurilərin istilaları, eləcə də onların əsas strateji hədəflərini təşkil edən, o cümlədən Xəzər dənizinin istiqamətləri ilə üst-üstə düşən mühüm dünya ticarət yollarını ələ keçirmək uğrunda mübarizələr barədə məlumat verilir.
Monoqrafiyada 1918-1920-сi illərdə Qafqazda yaranmış hərbi-siyasi vəziyyətin və Qafqaz-Xəzər bölgəsində aparıcı dövlətlərin Antanta, Üçlü ittifaq və Sovet Rusiyasının geosiyasi mübarizəsinin təhlili aparılır. Ölkə ərazisində müstəqilliyin təmin edilməsi məqsədilə Azərbaycan hökuməti tərəfindən görülən tədbirlər araşdırılır və Bakının azad olunmasında Qafqaz İslam ordusunun rolu göstərilir.
Tədqiqat işində müasir dövrdə Qafqaz-Xəzər regionunda geosiyasi mühitin qiymətləndirilməsi və aparıcı dövlətlərin bu regiondan keçən neft-qaz kəmərlərini, nəqliyyat dəhlizlərini və kommunikasiya xətlərini nəzarətdə saxlaması üçün istifadə olunan mübarizə üsulları, regionda geostrateji rəqabət və cərəyan edən geosiyasi proseslərin təhlili, burada aparıcı dövlətlərin məqsədləri, Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsinin kəskinləşməsi kontekstində Cənubi Qafqazda baş verən hərbi–siyasi hadisələr, həmçinin Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra aparıcı dünya dövlətlərinin Cənubi Qafqazda qlobal siyasi oyununun məzmunu açıqlanır. Vətən müharibəsinin nəticələrinin Cənubi Qafqaz regionu üçün geosiyasi nəticələri və postmüharibə dövründə regionda yeni qurulacaq təhlükəsizlik konfiqurasiyasının əsas konturları müəyyən edilir. Eyni zamanda, Azərbaycanın regionda yeni geosiyasi mühitin formaşlanması, təhlükəsizliyin təmin edilməsi və əməkdaşlıq formatının yaradılmasındakı rolu təhlil olunur.
Dərs vəsaiti ali humanitar məktəblərin və xüsusi təyinatlı hərbi tədris müəssisələrinin professor-müəllimləri, tələbələri və kursantları, dinləyicilər və beynəlxalq münasibətlər sahəsi üzrə mütəxəssislər üçün nəzərdə tutulub.

Loğmanoğlu

yaradıcılığının

fəlsəfi çalarları

Azərbaycan poeziyasında müəllim-şair kimi tanınan Vidadi Loğmanoğlu öz yaradıcılığı ilə oxucunu yalnız duyğulandırmır, eyni zamanda düşündürür. Onun şeirlərində fəlsəfi çalarlar açıq şəkildə nəzəri fikirlər kimi deyil, həyatın özündən doğan suallar və müşahidələr vasitəsilə ifadə olunur. Şair insan, zaman, vicdan və milli kimlik kimi anlayışlara dərin mənalar yükləyərək poeziyanı düşüncə müstəvisinə qaldırır.
Vidadi Loğmanoğlunun yaradıcılığında insan və zaman münasibəti əsas mövzulardandır. Zaman şair üçün sadəcə keçən illər deyil, insanın daxili aləmini sınağa çəkən bir qüvvədir. O, insan ömrünün faniliyini xatırladaraq oxucunu həyatın mənası üzərində düşünməyə vadar edir. Bu baxımdan onun şeirlərində ekzistensial fəlsəfəyə xas olan “insan niyə yaşayır?” və “ömrün dəyəri nə ilə ölçülür?” kimi suallar hiss olunur.
Şairin fəlsəfi dünyagörüşündə vicdan anlayışı mühüm yer tutur. O, insanın sözünə, əməlinə və mövqeyinə görə məsuliyyət daşıdığını vurğulayır. Loğmanoğlu üçün susmaq da bəzən yanlış seçim ola bilər. Bu yanaşma onun yaradıcılığında etik fəlsəfənin – insanın mənəvi borcunun ön planda olduğunu göstərir. Şair oxucunu biganə qalmamağa, haqq və ədalət tərəfdə durmağa çağırır.
Vidadi Loğmanoğlunun poeziyasında milli kimlik mövzusu da fəlsəfi məzmun daşıyır. Vətən onun üçün yalnız torpaq deyil, yaddaş, tarix və mənəvi varlıqdır. Şair fərdi “mən”lə milli “biz”i birləşdirərək göstərir ki, insan kökündən, xalqından uzaq düşəndə mənəvi boşluq yaşayır. Bu düşüncə onun şeirlərində milli varlığın qorunmasının fəlsəfi əsasını təşkil edir.
Şair söz və sükut arasında da fəlsəfi tarazlıq yaradır. O, sözün gücünə inansa da, bəzən deyilməyən fikirlərin daha ağır məna daşıdığını göstərir. Bu xüsusiyyət Şərq poeziyasına xas olan sükut fəlsəfəsi ilə səsləşir və Loğmanoğlunun yaradıcılığına dərinlik qatır.
Nəticə etibarilə, Vidadi Loğmanoğlunun yaradıcılığı fəlsəfi baxımdan zəngin və çoxqatlıdır. Onun şeirləri oxucuya hazır cavablar vermir, əksinə insanı düşünməyə, öz daxili aləminə nəzər salmağa çağırır. Məhz bu xüsusiyyət onun poeziyasını yalnız ədəbi deyil, eyni zamanda fəlsəfi dəyərə malik edir.

Elman RÜSTƏMOV,

yazıçı-publisist

İndi isə Vidadi Loğmanoğlunun bir neçə yeni şeirini oxucularımızın ixtiyarına veririk:
Bayırda vaxtsız qar yağır!

Bayırda vaxtsız qar yağır!
Kiminin başına,
Kiminin papağına,
Kiminsə bayaqdan
Boyadımış kababına,
Kiminin qazanına, aşına...

Bayırda vaxtsız qar yağır..
Kiminin onsuz da
Yoxluqdan, kövrəklikdən
Üşüyən dözümünə,
Üşüyən içinə...

Bayırda vaxtsız qar yağır...
Kiminsə hələ
Alaram deyə
Daşınıb-düşündüyü
İntəhasız fikrinə,
Ümidsiz ümidinə...

Bayırda vaxtsız qar yağır...
Mənimsə çoxdan
Ayrılıqlardan və tənhalıqdan
Buz bağlayan ruhuma,
İzimə, cığırıma.

Yazıqlaşan bu dilim

Bəlkə ana laylasın
Dinləməyib gənc nəsil.
Zamanın günahımı,
Yoxsa mənim günahım.
Heç əcnəbi dilində
Layla demək olurmu?
Oxşayıb körpəsini
Ovutmaq, dilə tutmaq.
Uyuyub birgə yatmaq,
Olmasa heç olurmu?
Nə var mənim başımda!?
Bəlkə də bilmirlər heç
Bayatı nə, ağı nə,
Dərdimi söyləməyə,
Bir şıkayət deməyə,
Ötən qəmli günümü
Dünənimnən gətirib,
Bu günümə verəndi.
Köklənib cəngi üstə,
Hər döyüş meydanında
Bir gəraylı deyəndi.
Düşmənə hərb öyrədən,
Hər döyüşdən bir zəfər
Alıb geri dönəndi.
Bir qoşma söyləyəndi
Yazıqlaşan bu dilim.
Mənim nəğməkar dilim.

Məmməd Araz! Belə dünya düzəlməz.

Məmməd Araza ithaf olunur


Çox söz açdın torpağından daşından,
Nələr çəkmiş bu dunyanın başından,
İncimisən başbilənlər başından
Məmməd Araz! Belə dünya düzəlməz.

Çox satqının düşmənindən hay alıb,
Çox biqeyrət çox ismətli yar alıb,
Nanəcib də özünə bir ər alıb,
Məmməd Araz! Belə dünya düzəlməz.

Nahaqlar dünyanı bürüyən zaman,
Haqq da öz içində əriyən zaman,
Bu dünya neyləsin, neyləsin zaman,
Məmməd Araz! Belə dünya düzəlməz.

Yaranışdan dünya həmən dünyadı,
Çox sitəmə sinə gərən dünyadı,
Sən əydiyin, mən əydiyim dünyadı
Məmməd Araz! Belə dünya düzəlməz.

Söylədin, sözündən söz götürən az,
Odundan, közündən qor götürən az,
Sorma Vidadidən, Məmməd özün yaz,
Məmməd Araz! Belə dünya düzəlməz.

Səhra Rezayi
Yazar, jurnalist və tərcüməçi

Dünyaya əbədi

nurdur Məhəmməd

«Dünyaya əbədi nurdur Məhəmməd» hər cümləsinin əvvəlində yer alan bu beyt, şairin ilahi ruhundan və ənbiyalara bağlılığından xəbər verir. Müasir dövrün Dədə Qorqudu kimi görünən şairimiz Mirəli Abbası illər sonra yenidən gördük və onun dərin mənalı, könül oxşayan qəzəllərinin qonağı olduq. İllər öncə nəşriyyatda tanış olduğum ağsaqqal şair, xəstələnib yatağa düşsə də, dili heç zaman haqq söz deməkdən, qələmi həqiqətləri yazmaqdan vaz keçməyib.
Türk dünyasına böyük hörmət və sarsılmaz inam bəsləyən Mirəli Abbas hər zaman türklərin birliyini dilə gətirib və ən böyük arzusu yazdığı ilahi kəlmələri və düşündürücü sözləri bütün türk millətinə çatdırmaqdır. Onlarla kitabın müəllifi olan bu böyük sənətkar, son əsəri «Mən sizinlə görüşə gəlmişəm»də bütün türk dünyasına müraciət edərək onları dürüstlüyə və birliyə çağırır. Atalar sözləri və gözəl qəzəllərlə bəzənmiş bu kitabın üz qabığı da məna yükü daşıyır: Türk xalqlarının bayraqları ilə işlənmiş, ay-ulduz işığında görünən qılınc və saz türklüyün iki əzəli rəmzi kimi bu müqəddəs dünyanı qoruyur və işiqlandırır.
Mirəli Abbas - 1950-ci il iyulun 2-də Ağsu rayonunun Şahbəyli kəndində dünyaya göz açıb. Tam orta təhsillidir. Şair öz bacarığı nəticəsində hərbi sirlərə, astronomik elmlərə, Qurani-Kərimə, islamşünaslıq elminə, əxlaqi-nasirə yiyələnib.
Uzun müddət Neft daşlarında, sonra DİN-nin orqanlarında və Ağsu rayonunda Su-meliorasiya idarəsində çalışıb. Hazırda təqaüdçüdür. Müdrik kəlamlar və gözəl qəzəllər müəllifi kimi tanınır. 6 kitab müəllifidir. AYB-nin və AJB-nin üzvüdür. "Atatürk", "Zira" və "Qızıl qələm" mükafatları laureatıdır. Mirəli Abbas hazırda Azarbaycanın Ağsu şəhərində yaşayır. Bu sadə insan dünyəvi dinlərin incəliklərindən məlumatlıdır və sərirəştəsi var. Çox maraqlı insandır.

Mirəli Abbasın yaradıcılıq həyatına qısa bir baxış

Yaradıcılığı ilə tanış olduğum şair Mirəli Abbas haqqında söz deməyə heç kəs çətinlik çəkə bilməz. Onun əsərlərindən məlum oldu ki şair öz dinini, islamını, türkçülüyünü, göz bəbəyi kimi qorumağı bacaran bir şairdir. Onun hər cümləsi millətini köməyə, səfərbərliyə çağırır. Şair bir sözlə dərdini dünyaya, millətinə öz oğlanlarına çatdırıb. "Oğul vətən əmanəti ha" bu cümlə ilə demək istəyir ki, yad ellərin bir məqsədi var. Mənim vətənimi, sərvətimi, dinimi və dilimi almaq istəyirlər. Yalnız məqsəd budur.
Birinci kitabı kimi ikinci kitabında da şair başqa bir müdrik cümlə ilə kitabının üz qabığını bəzəmişdir:
"Oğul sən məndən böyüksən səngər dalında" adlı ikinci kitabında, vətən səngərində dayanan oğulları vətənin ən böyük və cəsur oğulları adlandırıb, vəsf eyləmişdir. O oğul ata anasının qeyrətini və dövlət rəmzi olan bayrağını, ərazi bütövlüyünü qoruyur. Şairin bu kitabındakı yazılar birliyə çağırır. Islam dünyasına çağırışdır. Şairin "Mənim Allahım" poeması Allaha inanmayan insanlara işarədir.
Mirəli Abbas islam dininin banisi Məhəmməd peyğəmbəri əsas götürərək İslamı qəbul edən millətlərə qardaşdır və qardaş da olacaq deyərək, bütün İslam dunyasını birliyə, ədalətə, paklığa, biri-birinə arxa olmağa və olmuş səhvləri güzəştə getməyə çağırır. Şairin yaradıcılığına baxanda fikirləri peyğəmbərin fikirlərinə, Qurana, islamşünaslıq elminə söykənir. İslam dünyası, Məhəmməd Peyğəmbər (s)dən sonra İslam ölkələrində Quran-Kərimdən bəhrələnmiş dahi şairlərin əsərlərini oxumuş, onların dünya ədəbiyyatına verdiyi xeyri açıqlamağı bacarır.
Şairi zaman özü yetişdirmişdir. Onda ilahi qüvvəsinin öz köməyi var. Onun yaradıcılığında fəlsəfi dəyərlər tapıntılar çoxdur. Bir şeirinə baxaq:

Peyğəmbər elmindən mən dərs almışam,
Böyük Nizamidən cilalanmışam.
Səməd Vurğun sadə dilimdi mənim,
Cavid sərkərdəm, elimdi mənim.

Şəhriyar soy köküm, belimdi mənim,
Ustadlar dilində bir Allahım var.
Dünya həqiqətdən tutubdu qərar,
Axtarsan, oxusan həqiqətim var.

Günəş Nurdur, Torpaq Məhəbbət
İslam dininin mahiyyətini dərk edib onu qəbul edən insan əvvəlcə öz əxlaqi tərbiyəsini nəzərdən keçirməlidir. Analıq tərbiyəsi isə daha da kamilləşdirilməlidir. Müəllif bu mövzuya aydınlıq gətirmək üçün iki yüzdən artıq atalar sözünü nümunə olaraq toplamışdır. Məsələn, o, müxtəlif məna çalarlarına sahib atalar sözlərini diqqətlə araşdırmış və əsərdə yer vermişdir.
«Atalar Sözü» Mirəli Abbasın ədəbi irsinin ən nurlu səhifələrindən biridir. Bu kitabda şair, əsrlərin yaddaşından süzülüb gələn türk­məişətli məsəlləri yeni bir nəfəs, yeni bir hikmətlə yenidən dirildir. Lakin «Atalar Sözü» yalnız toplanmış deyimlərin kitabı deyil; o, bir el ağsaqqalının – Mirəli Abbasın – həyatın dərin qatlarından süzülüb gələn söz sınaqlarının göstəricisidir.
Mirəli Abbas, öz müdrikliyinin, el sevgisinin və illərin müşahidəsinin bəhrəsi olan bir çox məsəlləri özünün yaratdığı kimi, onları türk dünyasının ədəbi xəzinəsinə də əbədi yadigar etmişdir. Bu kitabda yer alan hər söz, bir nəsihət işığı, bir yol göstəricisi, bir ömür dərsidir. O, xalqını doğru yaşamağa, düz yol tutmağa, insanlığın və mərifətin həqiqi mənasına qovuşmağa çağırır.

Günəş nurdur, torpaq məhəbbət.
Nəfsi çox olan oğru olar, ya dilənçi.
Falçı gəzən qadın şeytanın bacısıdır.
Çox ağac əkən cənnətə gedər.
Bir yalanın bəlasın bir el çəkər.
Qəzəllər və Gözəllər», klassik şeir nəfəsinin müasir duyğularla qovuşduğu nadir bir əsərdir. Bu kitabda söz, həm könülün sirlərini açır, həm də gözəlliyin ən incə çalarını naxış-naxış oxucuya bəxş edir. Şairin qələmində hər qəzəl bir pıçıltı, hər misra bir nəfəs, hər obraz isə həyatın içindən süzülüb gələn bir nur kimidir.
«Vicdan lövhələri», sözün qəlbin dərinliyinə düşdüyü, insanın içində gizlənən sükutun səsini oyatdığı poetik bir yolçuluqdur.
Şeirlərdəki sadəliklə dərinlik bir-birinə qarışır: bəzən bir kəlmə bir ömürlük düşüncəyə açar verir, bəzən bir misra unudulmuş duyğuları oyaq salır.

Şairin Iranda çap olunan əsərləri

«Mənim Allahım» kitabı 2017-ci ildə Təbriz, Tehran və Zəncan şəhərlərində nəşr edilmişdir. Kitabın ön sözü onun uzun poeması- «Mənim Allahım»dır.
Bu kitab şairin dərin dini, fəlsəfi və ilahi düşüncələrini əks etdirən müxtəlif şeirlərdən, qəzəllərdən və rübailərdən ibarətdir. Eyni zamanda vətən sevgisi və milli ruh da əsərin əsas mövzularındandır.
2022-ci ildə nəşr olunmuş «Oğul, sən məndən böyüksən səngər dalında» şeir toplusu vətən sevgisi, qürur və şərəf mövzusunda ilhamverici əsərdir. Şair bu əsərdə tarixə iz qoymuş qəhrəmanların ruhunu oxucuya çatdırır, vətənə bağlılığı, gənclərin gələcəyə inamını və sönməyən ümidini ön plana çıxarır.
Şairin son əsəri “Mən Sizlə Görüşə Gəlmişəm”, 2025-ci ildə Təbriz və Tehranda nəşr olunmuşdur və tezliklə onun bir nüsxəsini səbrlə gözləyən əziz şairə çatdıracağam.
«Mən sizinlə görüşə gəlmişəm» son nəfəs kimi içdən, səmimi bir əsərdı.
Mir Əli Abbasın yeni kitabı oxucunu ilk sətrindən özünə çəkən, insanın iç aləminə açılan bir pəncərə kimidir. Bu kitabda müəllif illərin süzgəcindən keçmiş duyğularını, yaddaşın dərin qatlarında qalmış insanları, görüşə gəlmiş bir qonaq təmizliyi ilə oxucusunun qarşısına çıxarır. Bu kitab, müəllifin oxucusuna «mən burdayam, sizinlə danışmağa, bölüşməyə gəlmişəm» deyən sakit, dərin və poetik bir salamıdır.
Bu dəyərli kitabın əhəmiyyəti təkcə ədəbiyyat çevrəsi ilə məhdudlaşmır. «Mən sizinlə görüşə gəlmişəm» artıq böyük bir mənəvi yol keçərək Şəhriyar Ev-Muzeyinin rəflərində öz yerini alıb. Bu, Mir Əli Abbasın söz dünyasının ustad Şəhriyarla eyni məkanda nəfəs alması, iki sənət nəfəsinin bir araya gəlməsi kimi simvolik və dərin mənalı bir hadisədir.
Kitabın yaxın günlərdə İstanbulda Dünya Türklüyü Həmrəylik Muzeyinə də hədiyyə ediləcəyi xəbəri isə onun sözlərini sərhədlərdən kənara aparacaq bir körpü kimidir. Bu addım, həm müəllifin yaradıcılığına verilən dəyərin, həm də türk dünyasının mədəni bağlarının daha da möhkəmlənməsinin gözəl bir işarəsidir.
Nəhayət, son söz...
İllər əvvəliydi… Arazın o tayından uzaqlardan bir qonaq gəlmişdi evimizə. Qapını açanda qarşımızda uca boylu, nurüzlü bir qoca dayanmışdı -sanki günəşin ilk şüaları onun üzündə əriyib evimizi işıqlandırmışdı. Onu Azərbaycan nəşrlərində tanımışdım; indi isə Ağsudan, Zəngandan kilometrlərlə uzaq bir yerdən, ürəyi dolu səmimiyyətlə evimizin qonağı olmuşdu. Atamla anam bu görüşdən sevinc içində idi; sevincləri qəlblərində çırpınır, gözlərindən parlaq işıq saçılırdı. Arazın bu tayındakı adət-ənənələrə uyğun olaraq, qonağa səmimi ev sahibliyi etməyə hazırlaşırdılar. Şair isə, sanki hər bağdan bir gül gətirmiş, şeirlər oxuyur, hikmət dolu sözlər söyləyirdi - hər sözündə həyatın mənası və insanlığa sevgisi əks olunurdu.
Bəli, o Mirəli Abbas idi - illər boyu söyləmədiklərini bağçamızın torpağına əkmiş, hər gül və hər yarpaq ilə bizə xatirə qoymuşdu. Bizi tərk edən şair Məşhəd ziyarətinə müşərrəf oldmuşdu. Zaman keçsə də, anam bu dünyanı tərk etsə də, biz və Arazın bu tayındakı bütün azərbaycanlılar sevimli qonağımız, şairimiz Mirəli Abbası səbrsizliklə gözləyirik. Xəstə yatağında yatan şairə uca rəbbimdən şifalar diləyib gözəl ve təmiz urəkli şairimizə yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!..

Səhra Rezayi
Yazar, jurnalist və tərcüməçi

Dünyaya əbədi

nurdur Məhəmməd

«Dünyaya əbədi nurdur Məhəmməd» hər cümləsinin əvvəlində yer alan bu beyt, şairin ilahi ruhundan və ənbiyalara bağlılığından xəbər verir. Müasir dövrün Dədə Qorqudu kimi görünən şairimiz Mirəli Abbası illər sonra yenidən gördük və onun dərin mənalı, könül oxşayan qəzəllərinin qonağı olduq. İllər öncə nəşriyyatda tanış olduğum ağsaqqal şair, xəstələnib yatağa düşsə də, dili heç zaman haqq söz deməkdən, qələmi həqiqətləri yazmaqdan vaz keçməyib.
Türk dünyasına böyük hörmət və sarsılmaz inam bəsləyən Mirəli Abbas hər zaman türklərin birliyini dilə gətirib və ən böyük arzusu yazdığı ilahi kəlmələri və düşündürücü sözləri bütün türk millətinə çatdırmaqdır. Onlarla kitabın müəllifi olan bu böyük sənətkar, son əsəri «Mən sizinlə görüşə gəlmişəm»də bütün türk dünyasına müraciət edərək onları dürüstlüyə və birliyə çağırır. Atalar sözləri və gözəl qəzəllərlə bəzənmiş bu kitabın üz qabığı da məna yükü daşıyır: Türk xalqlarının bayraqları ilə işlənmiş, ay-ulduz işığında görünən qılınc və saz türklüyün iki əzəli rəmzi kimi bu müqəddəs dünyanı qoruyur və işiqlandırır.
Mirəli Abbas - 1950-ci il iyulun 2-də Ağsu rayonunun Şahbəyli kəndində dünyaya göz açıb. Tam orta təhsillidir. Şair öz bacarığı nəticəsində hərbi sirlərə, astronomik elmlərə, Qurani-Kərimə, islamşünaslıq elminə, əxlaqi-nasirə yiyələnib.
Uzun müddət Neft daşlarında, sonra DİN-nin orqanlarında və Ağsu rayonunda Su-meliorasiya idarəsində çalışıb. Hazırda təqaüdçüdür. Müdrik kəlamlar və gözəl qəzəllər müəllifi kimi tanınır. 6 kitab müəllifidir. AYB-nin və AJB-nin üzvüdür. "Atatürk", "Zira" və "Qızıl qələm" mükafatları laureatıdır. Mirəli Abbas hazırda Azarbaycanın Ağsu şəhərində yaşayır. Bu sadə insan dünyəvi dinlərin incəliklərindən məlumatlıdır və sərirəştəsi var. Çox maraqlı insandır.

Mirəli Abbasın yaradıcılıq həyatına qısa bir baxış

Yaradıcılığı ilə tanış olduğum şair Mirəli Abbas haqqında söz deməyə heç kəs çətinlik çəkə bilməz. Onun əsərlərindən məlum oldu ki şair öz dinini, islamını, türkçülüyünü, göz bəbəyi kimi qorumağı bacaran bir şairdir. Onun hər cümləsi millətini köməyə, səfərbərliyə çağırır. Şair bir sözlə dərdini dünyaya, millətinə öz oğlanlarına çatdırıb. "Oğul vətən əmanəti ha" bu cümlə ilə demək istəyir ki, yad ellərin bir məqsədi var. Mənim vətənimi, sərvətimi, dinimi və dilimi almaq istəyirlər. Yalnız məqsəd budur.
Birinci kitabı kimi ikinci kitabında da şair başqa bir müdrik cümlə ilə kitabının üz qabığını bəzəmişdir:
"Oğul sən məndən böyüksən səngər dalında" adlı ikinci kitabında, vətən səngərində dayanan oğulları vətənin ən böyük və cəsur oğulları adlandırıb, vəsf eyləmişdir. O oğul ata anasının qeyrətini və dövlət rəmzi olan bayrağını, ərazi bütövlüyünü qoruyur. Şairin bu kitabındakı yazılar birliyə çağırır. Islam dünyasına çağırışdır. Şairin "Mənim Allahım" poeması Allaha inanmayan insanlara işarədir.
Mirəli Abbas islam dininin banisi Məhəmməd peyğəmbəri əsas götürərək İslamı qəbul edən millətlərə qardaşdır və qardaş da olacaq deyərək, bütün İslam dunyasını birliyə, ədalətə, paklığa, biri-birinə arxa olmağa və olmuş səhvləri güzəştə getməyə çağırır. Şairin yaradıcılığına baxanda fikirləri peyğəmbərin fikirlərinə, Qurana, islamşünaslıq elminə söykənir. İslam dünyası, Məhəmməd Peyğəmbər (s)dən sonra İslam ölkələrində Quran-Kərimdən bəhrələnmiş dahi şairlərin əsərlərini oxumuş, onların dünya ədəbiyyatına verdiyi xeyri açıqlamağı bacarır.
Şairi zaman özü yetişdirmişdir. Onda ilahi qüvvəsinin öz köməyi var. Onun yaradıcılığında fəlsəfi dəyərlər tapıntılar çoxdur. Bir şeirinə baxaq:

Peyğəmbər elmindən mən dərs almışam,
Böyük Nizamidən cilalanmışam.
Səməd Vurğun sadə dilimdi mənim,
Cavid sərkərdəm, elimdi mənim.

Şəhriyar soy köküm, belimdi mənim,
Ustadlar dilində bir Allahım var.
Dünya həqiqətdən tutubdu qərar,
Axtarsan, oxusan həqiqətim var.

Günəş Nurdur, Torpaq Məhəbbət
İslam dininin mahiyyətini dərk edib onu qəbul edən insan əvvəlcə öz əxlaqi tərbiyəsini nəzərdən keçirməlidir. Analıq tərbiyəsi isə daha da kamilləşdirilməlidir. Müəllif bu mövzuya aydınlıq gətirmək üçün iki yüzdən artıq atalar sözünü nümunə olaraq toplamışdır. Məsələn, o, müxtəlif məna çalarlarına sahib atalar sözlərini diqqətlə araşdırmış və əsərdə yer vermişdir.
«Atalar Sözü» Mirəli Abbasın ədəbi irsinin ən nurlu səhifələrindən biridir. Bu kitabda şair, əsrlərin yaddaşından süzülüb gələn türk­məişətli məsəlləri yeni bir nəfəs, yeni bir hikmətlə yenidən dirildir. Lakin «Atalar Sözü» yalnız toplanmış deyimlərin kitabı deyil; o, bir el ağsaqqalının – Mirəli Abbasın – həyatın dərin qatlarından süzülüb gələn söz sınaqlarının göstəricisidir.
Mirəli Abbas, öz müdrikliyinin, el sevgisinin və illərin müşahidəsinin bəhrəsi olan bir çox məsəlləri özünün yaratdığı kimi, onları türk dünyasının ədəbi xəzinəsinə də əbədi yadigar etmişdir. Bu kitabda yer alan hər söz, bir nəsihət işığı, bir yol göstəricisi, bir ömür dərsidir. O, xalqını doğru yaşamağa, düz yol tutmağa, insanlığın və mərifətin həqiqi mənasına qovuşmağa çağırır.

Günəş nurdur, torpaq məhəbbət.
Nəfsi çox olan oğru olar, ya dilənçi.
Falçı gəzən qadın şeytanın bacısıdır.
Çox ağac əkən cənnətə gedər.
Bir yalanın bəlasın bir el çəkər.
Qəzəllər və Gözəllər», klassik şeir nəfəsinin müasir duyğularla qovuşduğu nadir bir əsərdir. Bu kitabda söz, həm könülün sirlərini açır, həm də gözəlliyin ən incə çalarını naxış-naxış oxucuya bəxş edir. Şairin qələmində hər qəzəl bir pıçıltı, hər misra bir nəfəs, hər obraz isə həyatın içindən süzülüb gələn bir nur kimidir.
«Vicdan lövhələri», sözün qəlbin dərinliyinə düşdüyü, insanın içində gizlənən sükutun səsini oyatdığı poetik bir yolçuluqdur.
Şeirlərdəki sadəliklə dərinlik bir-birinə qarışır: bəzən bir kəlmə bir ömürlük düşüncəyə açar verir, bəzən bir misra unudulmuş duyğuları oyaq salır.

Şairin Iranda çap olunan əsərləri

«Mənim Allahım» kitabı 2017-ci ildə Təbriz, Tehran və Zəncan şəhərlərində nəşr edilmişdir. Kitabın ön sözü onun uzun poeması- «Mənim Allahım»dır.
Bu kitab şairin dərin dini, fəlsəfi və ilahi düşüncələrini əks etdirən müxtəlif şeirlərdən, qəzəllərdən və rübailərdən ibarətdir. Eyni zamanda vətən sevgisi və milli ruh da əsərin əsas mövzularındandır.
2022-ci ildə nəşr olunmuş «Oğul, sən məndən böyüksən səngər dalında» şeir toplusu vətən sevgisi, qürur və şərəf mövzusunda ilhamverici əsərdir. Şair bu əsərdə tarixə iz qoymuş qəhrəmanların ruhunu oxucuya çatdırır, vətənə bağlılığı, gənclərin gələcəyə inamını və sönməyən ümidini ön plana çıxarır.
Şairin son əsəri “Mən Sizlə Görüşə Gəlmişəm”, 2025-ci ildə Təbriz və Tehranda nəşr olunmuşdur və tezliklə onun bir nüsxəsini səbrlə gözləyən əziz şairə çatdıracağam.
«Mən sizinlə görüşə gəlmişəm» son nəfəs kimi içdən, səmimi bir əsərdı.
Mir Əli Abbasın yeni kitabı oxucunu ilk sətrindən özünə çəkən, insanın iç aləminə açılan bir pəncərə kimidir. Bu kitabda müəllif illərin süzgəcindən keçmiş duyğularını, yaddaşın dərin qatlarında qalmış insanları, görüşə gəlmiş bir qonaq təmizliyi ilə oxucusunun qarşısına çıxarır. Bu kitab, müəllifin oxucusuna «mən burdayam, sizinlə danışmağa, bölüşməyə gəlmişəm» deyən sakit, dərin və poetik bir salamıdır.
Bu dəyərli kitabın əhəmiyyəti təkcə ədəbiyyat çevrəsi ilə məhdudlaşmır. «Mən sizinlə görüşə gəlmişəm» artıq böyük bir mənəvi yol keçərək Şəhriyar Ev-Muzeyinin rəflərində öz yerini alıb. Bu, Mir Əli Abbasın söz dünyasının ustad Şəhriyarla eyni məkanda nəfəs alması, iki sənət nəfəsinin bir araya gəlməsi kimi simvolik və dərin mənalı bir hadisədir.
Kitabın yaxın günlərdə İstanbulda Dünya Türklüyü Həmrəylik Muzeyinə də hədiyyə ediləcəyi xəbəri isə onun sözlərini sərhədlərdən kənara aparacaq bir körpü kimidir. Bu addım, həm müəllifin yaradıcılığına verilən dəyərin, həm də türk dünyasının mədəni bağlarının daha da möhkəmlənməsinin gözəl bir işarəsidir.
Nəhayət, son söz...
İllər əvvəliydi… Arazın o tayından uzaqlardan bir qonaq gəlmişdi evimizə. Qapını açanda qarşımızda uca boylu, nurüzlü bir qoca dayanmışdı -sanki günəşin ilk şüaları onun üzündə əriyib evimizi işıqlandırmışdı. Onu Azərbaycan nəşrlərində tanımışdım; indi isə Ağsudan, Zəngandan kilometrlərlə uzaq bir yerdən, ürəyi dolu səmimiyyətlə evimizin qonağı olmuşdu. Atamla anam bu görüşdən sevinc içində idi; sevincləri qəlblərində çırpınır, gözlərindən parlaq işıq saçılırdı. Arazın bu tayındakı adət-ənənələrə uyğun olaraq, qonağa səmimi ev sahibliyi etməyə hazırlaşırdılar. Şair isə, sanki hər bağdan bir gül gətirmiş, şeirlər oxuyur, hikmət dolu sözlər söyləyirdi - hər sözündə həyatın mənası və insanlığa sevgisi əks olunurdu.
Bəli, o Mirəli Abbas idi - illər boyu söyləmədiklərini bağçamızın torpağına əkmiş, hər gül və hər yarpaq ilə bizə xatirə qoymuşdu. Bizi tərk edən şair Məşhəd ziyarətinə müşərrəf oldmuşdu. Zaman keçsə də, anam bu dünyanı tərk etsə də, biz və Arazın bu tayındakı bütün azərbaycanlılar sevimli qonağımız, şairimiz Mirəli Abbası səbrsizliklə gözləyirik. Xəstə yatağında yatan şairə uca rəbbimdən şifalar diləyib gözəl ve təmiz urəkli şairimizə yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!..

Banu Muharremin


“YarAdam”ı

Banu Muharremin “YarAdam” adlı yeni şeir kitabı çap olunub. Dünən – 8 yanvar 2026-cı il tarixində Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrında "YarAdam" Kitabının təqdimatı keçirilib. Kitabsevərlərin, şairin dost-tanışlarının, qohumlarının, media nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilən tədbir, həm də imza günü kimi yadda qalıb.

Çıxış edənlər-Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının sədr müavini, Əməkdar artist, professor Azad Şükürov, Xalq artisti Nurəddin Mehdixanlı, Azərbaycan Mətbuat Şurasının sədri, Əməkdar mədəniyyət işçisi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini Rəşad Məcid, Xalq artisti Firəngiz Mütəllimova, Əməkdar jurnalist, yazıçı-publisist, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru Zemfira Məhərrəmli, Azərbaycan teatr və kino aktyoru, rejissor, bədii qiraət ustası Kamran Yunis, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin "Dünya ədəbiyyatı" dərgisinin baş redaktoru, tənqidçi Seyfəddin Hüseynli, qiraət ustası, Akademik Milli Dram Teatrın aktrisası,

Xalq artisti Laləzar Mustafayeva, Şuşa Dövlət Musiqili Dram Teatrının aktyoru Vüsal Xaliqoğlu , Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru Əməkdar artist Elşən Rüstəmov, gənc qiraətçi Əlizamin Abdullayev, Əməkdar artist Nazir Rüstəmov və Milli Gənc Tamaşaçılar Teatrının quruluşçu rejissoru Gülnar Hacıyeva çıxış edərək Banu Muharrem ilə bağlı xatirələrini bölüşdülər, onun yaradıcılıq fəaliyyətinə dair maraqlı məqamları diqqətə çatdırdılar. Müəllifin həyat və yaradıcılığını əks etdirən videoçarxların nümayişi maraqla qarşılandı.

Təqdimat səmimi mühitdə keçdi, müəllif oxucularla ünsiyyətdə oldu, sualları cavablandırdı və kitablarını imzaladı.
Müəllif yaradıcılığına maraq göstərənlərə, görüşünə gələnlərə minnətdarlığını bildirib. İstəyənlərə xoş arzularını bildirməklə müəllif imzası verib. Tədbir iştirakçıları, müəllif imzası alanlar gənc şairə yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıblar.

Banu Muharremin qohumu Xanlar Qocayev Respublikamızın incəsənət xadimlərinə, kitabsevərlərə Banunun yaradıcılığına verdikləri yüksək qiymətə, gənc şairi daha fəal yaradıcılığa ruhlandırdıqlarına görə təşəkkür etdi.
Onu da qeyd edək ki, “Qanun” nəşriyyatında çap olunan kitaba Xalq şairi Vahid Əziz ön söz yazıb. Kitabın redaktoru isə şair Ayaz Arabaçıdır.
Ədəbi yaradıcılığa məktəb illərindən başlayan müəllifin şeirləri “Azərbaycan”, “Ulduz”, “Xəzan”, “Ədəbi ovqat” jurnallarında, “Ədəbiyyat qəzeti”, “Bütöv Azərbaycan”, “525-ci qəzet” qəzetlərində və saytlarda, həmçinin, Türkiyə, İran və Krımda çap olunan mətbuat orqanlarda yayınlanıb.
Kitabda müəllifin yeni şeirləri toplanıb. İnanırıq ki, Banu Muharremin “YarAdam” kitabı oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb, sevilə-sevilə oxunacaq.

"Bütöv Azərbaycan"

Fotolar Mahir Əhmədovundur

VI toplantı

İşğaldakı kəndimizin

ruhu yaşamaqdadır…

İnsan doğma torpaqdan ayrı düşə bilər, lakin torpaq insanın qəlbindən heç vaxt ayrı düşmür. Qərbi Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olan Gərd kəndinin sakinləri də bu həqiqəti bir yerə yığışmaqla təsdiqlədilər. Doğma kəndləri uzun illərdir işğal altında olsa da, Gərd camaatı birlik, yaddaş və milli ruhla “Gərd günü” və “Yeni il” adlı bayram mərasimini birlikdə qeyd etdilər. Gərd Kənd İcmasının rəhbəri, Bakı Dövlət Universitetinin dosenti Eldar Qarayev həmkəndlilərini “31Dekabr- Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü” və yeni il münasibətilə təbrik edərək bildirdi ki, tədbirin əsas məqsədi, yalnız yeni ilin gəlişini qarşılamaq deyil. Bu mərasim, hər şeydən əvvəl, Gərd kəndinin tarixini, mədəniyyətini, adət-ənənələrini yaşatmaq, xüsusilə gənc nəsildə doğma yurda bağlılıq hissini gücləndirmək məqsədi daşıyır. “Gərd günü” anlayışı artıq sadəcə bir tarix deyil, bir yaddaş, bir kimlik və bir ümid rəmzinə çevrilib.
Bayram mərasimi səmimi və duyğulu bir atmosferdə keçdi. Tədbirdə kənd ağsaqqalları, ziyalıları, müəllimləri, gəncləri qonaq qismində iştirak etdilər. Bu il ali məktəblərə qəbul olmuş tələbələr də qonaq edildi və onlara hədiyyələr paylandı. Çıxış edənlər Gərd kəndinin tarixi keçmişindən, zəhmətsevər insanlarından, bu torpağın yetirdiyi ziyalılardan danışdılar. Xüsusilə vurğulandı ki, Gərd kəndi təkcə coğrafi məkan deyil, nəsildən-nəslə ötürülən mənəvi dəyərlərin daşıyıcısıdır.
Yeni ilin gəlişi ilə bağlı söylənən arzular da xüsusi məna daşıyırdı. Bu arzuların mərkəzində sülh, ədalət və ən əsası – doğma torpaqlara qayıdış ümidi dayanırdı. İştirakçılar bildirirdilər ki, işğal altındakı kəndlərini heç vaxt unutmayıblar və unutmayacaqlar. Gərd kəndi onların yaddaşında yaşayır, onların söhbətlərində, xatirələrində, övladlarına danışdıqları hekayələrdə daim yer alır.
Tədbirdə milli musiqilər səsləndi, köhnə xatirələr yad edildi, kəndlə bağlı video, fotoşəkillər və xatirələr bölüşüldü. Bu anlar bir daha göstərdi ki, zorla didərgin salınmış insanlar torpaqdan uzaq düşsələr də, mənəvi baxımdan heç vaxt məğlub olmayıblar. Əksinə, belə tədbirlər onların birliyini daha da möhkəmləndirir.
“Gərd günü” və “Yeni il” mərasimi bir daha sübut etdi ki, düşmən işğalla yalnız torpağı zəbt edə bilər, amma xalqın ruhunu, yaddaşını və ümidini əsla məhv edə bilməz. Gərd camaatı bu tədbirlə, həm öz aralarında birlik nümayiş etdirdi, həm də gələcəyə inam mesajı verdi.
İnanırıq ki, qarşıdan gələn yeni illər Gərd kəndi üçün qayıdış, yenidənqurma və dirçəliş illəri olacaq. O gün gələcək ki, “Gərd günü” doğma kəndin özündə, ata-baba torpağımızda qeyd ediləcək. Bu ümidlə yaşamaq və bu inancı gələcək nəsillərə ötürmək isə hər bir gərdlinin mənəvi borcudur.

Qafan Rayon İcmasının mətbuat xidməti

“KIĞI GÜNÜ” üçüncü

dəfə qeyd olunub


Böyük bir mahalın bir qərinədən çoxdur perik salınmış övladları, doğulduğu torpağa ayaq basa bilməyən oğulları yaddaşlarında daşlaşmış xatirələri bölüşmək üçün yenə bir araya gəliblər. Çünki iki il əvvəl Zəngəzur mahalının Gığı Kənd İcmasının fəalları hər il 30 dekabrın “KIĞI GÜNÜ” kimi qeyd olunması barədə razılığa gəliblər. Elə içma üzvlərinin dekabrın 28-də keçirilən görüşü də həmin razılığa hər il əməl olunmasının təsdiqidir. Ellilər hər görüşə fərəh hissilə, sevinclə qatılırlar.
Növbəti tədbiri giriş sözü ilə Kığı Kənd İcmasının rəhbəri Ələmdar Piriyev açaraq qonaqları 31 Dekabr Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi günü münasibəti ilə təbrik etdikdən sonra məclisin idarə olunmasını təşkilatçı- koordinator Bəhruz Piriyevə həvalə edib. Bəhruz Piriyev də öz növbəsində tədbir iştirakçılarını hər iki bayram münasibətilə təbrik edərək xoş arzularını bildirib. Eyni zamanda Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün, Dövlət müstəqilliyinin bərpası uğrunda şəhid olanların əziz xatirəsi ehtiramla yad olunub.

Kəndin ziyalıları və ağsaqqallarından Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının müəllimi, Ukrayna Respublikası Tikinti Akademiyasının akademiki Aydın Piriyev, Azərbaycan Texniki Universitetinin dekanı, texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Yədullah Babayev, Azərbaycan Müdafiə Sənayesi Nazirliyi Radioquraşdırma İnstitutunun hüquq şöbəsinin müdiri Baris Piriyev, Əbülfət Babayev, Mənsurə Məşqulatqızı, Məryəm Gəncəliyeva, Sara Aslanova, Füzuli Gəncəliyev, Sabunçu rayonu 192 nömrəli məktəbin müəllimi, idman ustası Afiq Gəncəliyev, Xuraman Aslanova, Şəhid qardaşı Emil Aslanov, koordinator Sərvaz Həsənxanov və başqaları doğma yurdla bağlı şirin xatirələrini bölüşüblər.

Türkiyədə hərbi təhsil alan, Azərbaycan Ordusu sıralarında zabit kimi şərəfli xidmət yolu keçən Vəkil Piriyev Qərbi azərbaycanlı soydaşlarımızın ordu quruculuğundakı xidmətlərindən ürəkdolusu söhbət açıb.
Polis polkovnik- leytenantı, koordinator Tacəddin İmanov, ədliyyə polkovniki Nadim Babayev, ədliyyə polkovnik- leytenantı - koordinator Altay Tanrıverdiyev yurddan ayrı düşdüyümüz illər ərzində müstəqil Azərbaycanımızın dövlət quruculuğunda, müstəqilliyimizin möhkəmlənməsi istiqamətində keçilən çətin, şərəfli yollardan söz açıblar. Belə görüşlərin nə vaxtsa ata yurdumuzda keçirəcəyimizə inam ifadə ediblər.
Tədbirin rəsmi hissəsindən sonra bayram süfrəsi arxasında maraqlı əhvalatlar yada salınıb, kəndin müdriklərinin kəlamları, baməzələrin lətifələri könül açmaq üçün dilə gətirilib.
Yekunda üstünə “KIĞI GÜNÜ” həkk olunmuş tort kəsilib və xatirə şəkilləri çəkdirilib.

Qafan Rayon İcmasının mətbuat xidməti