Dünən, 16:30
Təranə Dəmir
Qanı qaynamayan şairin şeirlərini
onun yaradıcılığına qanı qaynayan
oxucularımıza təqdim edirik:
*********
Heç kimə qaynamır qanım haçandı,
Açılmır sabahım,danım haçandı,
Neynirəm isinmir canım haçandı,
Don vurub könlümün gün tərəfini.
Baş əyib getmişəm qədərə,neynim,
Vermişəm bir ömrü hədərə,neynim,
Çoxdan alışmışam kədərə,neynim,
Seçmişəm dünyanın qəm tərəfini.
Savaşa bilmədim həsrətə qarşı,
Bahar deyə-deyə gətirdim qışı,
Gözlədim bir dəfə vüsal yağışı
Tutmadı saçımın dən tərəfini.
Yaşadım eləcə düşmənə acıq,
Bir gözüm yuxulu,bir gözüm açıq,
Nə tapdım hamısı alayarımçıq,
Doldura bilmədim kəm tərəfini.
Qaldı əllərimdə yaxam,bilmədim,
Çırpındım,özümdən çıxa bilmədim,
Özümə sevgiylə baxa bilmədim,
Sevmədim dünyanın mən tərəfini.
*********
Mən bir payız yolçusuyam,
Küləyim var,yağışım var,
Enişim var,yoxuşum var,
Hər açılan səhərlərin,
Hər qaranlıq gecələrin
Yanağında göz yaşım var.
Baxışımda xatirələr,
Kirpiyimdə qəm gül açıb.
Başımın üstündə səma,
Ayağım altdan yer qaçıb.
Sazaq vurub ürəyimi,
Bir də çətin oda düşə.
Bir də çətin sevdalana,
Bir də çətin bəndə düşə.
Hələ mənim irəlidə
Xəzan donlu,yaz həvəsli
Arzularla savaşım var.
Məndən uzaq dur,ay adam,
Mən bir payız yolçusuyam,
Sənin mənlə nə işin var?
***********
Bu gələn payız da mənə bənzəyir,
Dumanı tanışdı,çəni tanışdı.
Bulud gözlərindən ayrılıq yağır,
Həsrəti tanışdı,qəmi tanışdı.
Başdan ayağacan bahar xəstəsi,
Təpədən dirnağa vüsal acıdı.
O da mənim kimi Sözə qaçandı,
O da mənim kimi masal acıdı.
Dolaşır arzular əl-ayağına,
Bir arzu içindən min xəzan baxır.
Sevdalar oyanır daş yuxusundan,
Xəyallar uzaqdan yarımcan baxır.
Gör necə bənzəyir bu payız mənə,
Ürəyi nigaran,hissi yarımçıq.
İkimiz əl-ələ verib gedirik,
Gedirik küləyə,yağışa acıq.
************
Yenə payız gəlincə
Yarpaqlar budaq-budaq
Ağaclardan küsəcək.
Yenə dəli küləklər,
Yenə leysan yağışlar
Küçələrin,yolların
Nəfəsini kəsəcək.
Heç gedən baharın da
Arxasınca ürəklə
Su səpən olmayacaq.
Beləcə yağış-yağış,
Beləcə külək-külək
Bu şəhər bu payızın
Nazıyla oynayacaq.
...Hələ yasaq sevdalar,
Hələ günah keçisi.
Hələ bomboz tənhalıq,
Hələ dəli darıxmaq,
Hələ payız gecəsi...
**********
Xoş gördük, gələn səhər,
Xoş gördük,qayğılarım.
Xoş gördük,kağız,qələm,
Xoş gördük duyğularım.
Xoş gördük,dolan bulud,
Yağışını tök,görək.
Bəlkə bir az boşaldı
Çiynindəki yük,görək.
Xoş gördük,ay göyərçin,
Qırqovul,turac,salam.
Salam,Tuğay meşəsi,
Söyüd,qarağac,salam.
Xoş gördük, pəncərəmdə
Dəli tək əsən külək.
Xoş gördük,qızıl payız,
Xəzəllərin mübarək!.
*********
Hanı gözlərindən sevgi tökülən,
Qanı məhəbbətlə qaynayan şəhər?
Hanı yaz gələndə çiçəyə dönən,
Payızda xəzəllə oynayan şəhər?
Daha yadırğayıb sevincə deyən,
Daha gözlərindən ayrılıq baxır.
Burda xoşbəxt adam tapa bilmirəm,
Hamı narahatdı,hamı darıxır.
Hər gün hirsi artır,ədası artır,
Göydələn-göydələn dəyişir şəhər.
Günə başlamadan yenə gün batır,
Yenə qaranlıqla döyüşür şəhər.
Hanı bu şəhərin tox adamları,
Nə yaman çoxalıb aclar,səfillər.
Hanı bu şəhərin sərv ağacları,
Harda yuva qurur sərçə tifillər?
Tıxacda boğulur indi küçələr,
Yayda odu vurur,qışda şaxtası.
Kimin yadındadı aylı gecələr,
Kimin yadındadı Bakı buxtası?
Hanı gözlərindən sevgi tökülən,
Qanı məhəbbətlə qaynayan şəhər?
Hanı yaz gələndə çiçəyə dönən,
Payızda xəzəllə oynayan şəhər?
********
Əvvəlcə baxışların soyudu,
Sonra əllərin.
Sonra sığalını yadırğadım,
Sonra səsini.
Sonra dəniz çıxdı yadımdan,
Sonra sahil,
Sonra o ağac,
Sonra ağaca söykənən skamya,
Sonra qarğalar.
Sonra gülsatan qadın,
Sonra əlindəki orxideyalar.
Sonra sallana-sallana yanımızdan keçən bulaşıq küçə iti
Qarabaş adında,
adını biz qoymuşduq,
yadında?
Sonra gəmi fiti,
Sonra arxamızca əl sallayan uşaqlar,
Sonra uzaqlar,
Sonra təzə görüşlər,
Təzə sevdalar.
Sonra?
Eh,bilirsən?
Səndən sonra başladı bütün əlvidalar!
**********
Arxasınca atlı qovur?
Nəfəsi təntiyib yaman,
Küləyə bax,küləyə.
Günəş hardasa gizlənib,
Bulud torpağa atır can,
Çiləyə bax,çiləyə.
Başında xəzəl dolaşır,
Boynundan asılıb duman,
Dərəyə bax,dərəyə.
Hər tərəf xəzan donunda,
Bəs nədi daş altda çıxan?
Çiçəyə bax,çiçəyə.
Ağaclar küləyə inad
Yapışıb durub havadan,
Dirəyə bax,dirəyə.
İlin-günün bu vaxtında
Bir sevda tuta yaxandan,
Diləyə bax,diləyə.
10-11-2026, 00:18
Eldar müəllimin
bədii-publisistik
dünyası
Professor Eldar Məmmədbəylinin publisist və bədii əsərlər toplusunun əlyazmasını nəzərdən keçirərkən, diqqətimi azot haqqında maraqlı elmi fikirlər burada hər kəsin anlayacağı publisist bir üslubda öz əksini tapdığını müşahidə etdim.
Antuan Loran Lavuazye havanın tənəffüsə və yanmaya kömək etməyən hissəsini öyrənərkən bu hissəni azot adlandırmışdır. Lavuazyeyə görə “azot” “həyatsız” deməkdir və yunan dilindən “a” – inkar, “zoe” – həyat ifadələrindən alınmışdır.
Azotu ilk dəfə şotland kimyaçısı Daniel Rezerford 1772-ci ildə kəşf etmişdir. O, hesab etmişdir ki, havanın tənəffüsə və yanmaya kömək etməyən bu hissəsi doymuş flaqistondur. Lavuazye sübut etmişdir ki, D. Rezerford tərəfindn kəşf edilən qaz müstəqil element – azotdur”.
Əlkimyaçıların “Bütün başlanğıcların başlanğıcı və sonu” hesab etdiyi azotu araşdırarkən aydın olur ki, azot və həyat ayrılmaz bir anlayışdır. Bioloqlar, kimyaçılar, astrofiziklər həyatın “Başlanğıcının başlanğıcına” baş vurarkən mütləq azotla qarşılaşır”.
Eldar Məmmədbəyli bir müəllif kimi kimya (kimyəvi element) haqqında elm aləminə mövcud olan bilikləri hər kəsin anlayacağı publisistik üslubda çatdırmaqla həm də bir maarifləndiricilik missiyasını yerinə yetirir. Axı publisistikadakı məqsəd də ümumoxucu kütləsini anlaşıqlı bir üslubda öyrətməyə xidmət edir. Beləcə, bu yazısında Eldar müəllim həm kimyəvi element haqqında, həm onun təsərrüfatda istifadəsi haqqında maraqlı məlumatlar çatdırır ki, bundan da məqsəd əhalini kimyəvi elementlərin həyatımızdakı, məişətimizdəki rolu və əhəmiyyəti ilə bağlı təsəvvürlərə yiyələndirməkdir.
Məhz bu fikiri əbəs deyil ki, müəllif məqaləsinin başlığına “Bəşəriyyəti yaşadan 7 saylı element” şəklində çıxartmışdır. Əbəttə ki, bu fikrin doğruluğunu Eldar müəllim məqaləsinin davamında da populist bir dillə izah etmişdir. “Həyat çox şeydə azota borcludur” deyən müəllif göstərir ki, demək olar ki, biz oksigenlə zənginləşmiş azot atmosferi ilə nəfəs alırıq. Daha sonra alim qeyd edir ki, “azot bütün canlı orqanizmlərin – bitkilərin və heyvanların tərkibinə daxil olur… Azotsuz həyat yoxdur. Azotun atmosferdə sonsuz ehtiyatına baxmayaraq, nə heyvanlar, nə də bitkilərin əksəriyyəti onu atmosferdən mənimsəyə bilmir. O, az miqdarda nitratlar şəklində müxtəlif şoralar kimi (Çili, Hindistan, Norveç şorası) torpaqda olur”.
Qeyd olunduğu kimi, uzun müddət kənd təsərrüfatı bitkilərinin azota tələbatını torpağa Çili şorasının verilməsi yolu ilə ödəyirdilər. Lakin bu şoranın ehtiyatı məhdud olduğundan azot gübrələrinin digər sənaye üsulları ilə alınması məsələsi ortaya çıxdı.
Azotun atmosferdən fiksasiyasının, əsasən, üç yolla həyata keçirilməsi mümkün olmuşdur: elektrik qövsü, sianamid üsulu və ammonyakın sintezi. Ammonyak – spesifik xüsusiyyətə və çox böyük əhəmiyyətə malik azot tərkibli birləşmədir. Azot tərkibli birləşmələrin içərisində ammonium (NH₄) qrupu saxlayan birləşmələr də geniş yayılmışdır.
1909-cu ildə alman alimi Firs Haber və Karl Boş tərəfindən ammonyakın sənaye prosesi ilə alınmasının üsulu işlənib hazırlanmışdır.
Göründüyü kimi, alim elmi-texniki tərəqqinin inkişafından söz açır, azot gübrəsinin sənayedə tətbiqindən, kənd təsərrüfatında istifadəsindən danışmaqla azotla bağlı təsəvvürlərin elmi dövriyyədəki inkişafını açıb göstərir. Eldar Məmmədbəyli daha sonra Haber və Boşun sonralar atmosferdən ammonyakın alınması texnologiyasını hərtərəfli inkişaf etdirmələri amilini də diqqət mərkəzinə gətirir. Bütün bunların sonunda alim-publisist kimi özünün yekun qənaətlərini də tövsiyəedici fikir kimi ortaya qoyur: “Yüksək elmi təfəkkürə malik olan, elmdə əlçatmaz zirvələr fəth edən alimlər mənəvi məsuliyyət məsələsinə də fikir verməlidir. Alimin mənəvi məsuliyyəti çox maraqlı problemdir. Ernest Rezerfordun alimin “Eyni vaxtda həm elmə, həm də nəfsə xidmət etməsi” barədə dediyi kəlam dərin məna daşıyır. Haberin başına gələnlər bu fikrin əyani sübutudur. O, XX əsrin başlanğıcının ən görkəmli fiziki-kimyaçılarından biri idi. Yuxarıda göstərildiyi kimi, Haber atmosferdən azotun fiksasiyası üsulunu işləyib hazırlamışdır. Bu üsul bu günə qədər öz əhəmiyyətini itirməmişdir. Haberin kəşfi Çilidən asılılığı aradan götürərək Almaniyada şora istehsal etmək imkanı yaratdı.
Bu ifadələrlə professor, kimya elmləri doktoru Eldar Məmmədbəyli bütün bəşəriyyətə, dünya alimlərinə ibrətedici dərs götürməyi aşılayır. Alimin nəfsinə yox, elmə xidmət etmələrini, bəşəri dəyərlərə üstünlük vermələrini tövsiyə edir və yazısını belə yekunlaşdırır: “bəşəriyyətin aclıqdan xilas olunmasında misilsiz xidmətləri olan Haberin zəhərləyici ipriti kəşf etməsi “mamona” (tamah allahına) xidmətdən başqa bir şey deyildi və onun özünün faciəsinə çevrildi”.
Bu düşüncə həm də elə Eldar müəllimin öz iç dünyasının – mənəvi aləminin səsidir, vicdan duyğusunun təcəssümüdür. Başqa sözlə, Eldar Məmmədbəyli bir alim kimi də, bir publisist kimi də və bütün bunların qovşağında bir insan kimi də elmi ilə də, qələmi ilə də, amalı ilə də insana və insanlığa xidmət missiyası aşılayır. Bədii əsərlərin də - şeirlərin də müqəddəs missiyası məhz ali insani dəyərlərə xidmətlə ölçülür. Eldar müəllim kimyaçı kimi də, publisist kimi də, şair kimi də insanları (oxucularını) ali mənəvi dəyərlərlə yaşamağa çağırır. Gəlin biz də onun bədii-publisistik aynasından bizə göstərdiklərinə diqqət göstərək, oradan dünyamıza tamaşa edək!
Şakir Əlifoğlu,
filologiya elmləri doktoru
7-11-2026, 20:59
Ədəbiyyatımıza Gül Turan adlı
yeni və fərqli imza qədəm qoyur…
Bu günlərdə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda gənc yazıçı Gül Turanın “EON” romanının təqdimat mərasimi keçirilib.
Tədbirin aparıcısı, şair Dəyanət Osmanlı iştirakçıları salamlayaraq müəllifin yaradıcılığı və təqdim olunan əsəri haqqında qısa məlumat verib. Daha sonra qələm adamları, tənqidçilər çıxış edərək gənc yazıçıya uğurlar arzulayıblar.
Yazıçı-tərcüməçi, “Xəzər” ədəbi-bədii jurnalının baş redaktoru Etimad Başkeçid, şairə Nəcibə İlkin, tənqidçi Vaqif Yusifli, filosof Razim Əliyev, “Ulduz” jurnalının baş redaktoru Qulu Ağsəs, AYB-nin katibi, şair və tərcüməçi Səlim Babullaoğlu, şairlər Yusif Nəğməkar, Nurhafiz, Rəşid Faxralı, Dayandur Sevgin, Xaqani Abbaslı, eləcə də digər sənət adamları çıxış edib.
Çıxışlarda romanın müxtəlif ədəbi-bədii və fəlsəfi qatlarına toxunulub, müəllifin mövzuya yanaşması, süjet quruluşu, dili və üslubu ətrafında maraqlı mülahizələr səsləndirilib.
Şairə Nəcibə İlkin əsərin süjet xətti və bədii məziyyətləri haqqında danışaraq romanın məzmun və kompozisiya xüsusiyyətlərinə diqqət çəkib.
Yazıçı-tərcüməçi Etimad Başkeçid çıxışında romanın ədəbi-bədii məziyyətlərini, mövzunun müəllif tərəfindən işlənmə xüsusiyyətlərini və əsərin fəlsəfi dərinliyini ətraflı təhlil edib. O, Gül Turanın hadisələrin mahiyyətinə nüfuzetmə bacarığını, romanın axıcı dilini və özünəməxsus üslubunu xüsusi vurğulayıb. Eyni zamanda, əsərdə zaman və mifoloji qatların bədii təxəyyüllə ustalıqla uzlaşdırılmasına, reallıqla mifin qovuşduğu məqamlarda yaranan sənət ecazına diqqət çəkərək romanın orijinallığını şərtləndirən əsas bədii məziyyətləri önə çəkib.
Tənqidçi Vaqif Yusifli çıxışında əsəri gənc nəslin ədəbiyyata gəlişi kontekstində dəyərləndirib, Gül Turanın ilk romanı ilə bağlı diqqətçəkən fikirlər səsləndirib. O da əsərin axıcı dilini və üslub xüsusiyyətlərini romanın diqqətəlayiq cəhətləri sırasında qeyd edib.
AYB-nin katibi Səlim Babullaoğlu Birliyin gənc yazarların yaradıcılıq fəaliyyətinə göstərdiyi dəstəkdən, onların ədəbi mühitdə öz sözlərini demələri üçün yaradılan imkanlardan danışıb. O, gənc müəlliflərin ədəbiyyata gəlişində ədəbi mühitin, diqqət və dəstəyin əhəmiyyətini vurğulayıb.
“Ulduz” jurnalının baş redaktoru Qulu Ağsəs isə yaradıcılığa yeni başlayan müəlliflərə münasibətdə həssaslığın vacibliyinə toxunub. O, gənc yazıçıların yaradıcılıq axtarışlarının diqqətlə izlənilməsinin və onların psixoloji baxımdan dəstəklənməsinin əhəmiyyətini qeyd edib.
Tədbirdə Qərbi Azərbaycan İcmasının nümayəndəsi İbad Mehdiyev çıxış edərək müəllifi təbrik edib, ona xoş arzularını və ürək sözlərini çatdırıb. “Ümid Yeri” uşaq sığınacaq evinin müdiri Nigar Mənsimova da Gül Turanı təbrik edərək müəllifə səmimi arzularını ifadə edib.
Əsərlə tanış olan qələm adamlarının fikirlərindən belə qənaət yaranıb ki, ədəbiyyatımıza yeni və fərqli bir imza qədəm qoyur.
Qeyd edək ki, Gül Turan əslən Qərbi Azərbaycandan olan iki istedadlı, tanınmış yazıçı - Xanəmir Telmanoğlu və Ayişə Nəbinin övladıdır.
Tədbirin sonunda Gül Turan oxucuları üçün kitablarını imzalayıb. Sonda müəlliflə xatirə şəkilləri çəkdirilib.
Mina RƏŞİD
6-11-2026, 10:22
Lənkəran Dövlət Universitetində
Qərbi Azərbaycan İrsinin Tədqiqi
və Təlimi Mərkəzinin açılışı olub
Lənkəran Dövlət Universitetində (LDU) ölkəmizin ictimai-siyasi və elmi həyatı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən Qərbi Azərbaycan İrsinin Tədqiqi və Təlimi Mərkəzinin təntənəli açılış mərasimi keçirilib. Tədbir çərçivəsində millət vəkilləri, tanınmış elm xadimləri və ziyalılar bir araya gəliblər. Mərasim iştirakçıları rəsmi hissədən öncə Lənkəran şəhərinin mərkəzində Ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsinə ucaldılmış abidə kompleksini ziyarət edərək, Ulu öndərin əziz xatirəsinə dərin ehtiramlarını bildiriblər və abidə önünə tər çiçəklər düzüblər.
Ziyarətin ardından Lənkəran Dövlət Universitetində Qərbi Azərbaycan İrsinin Tədqiqi və Təlimi Mərkəzi rəsmi açılış mərasimi olub. Yeni yaradılan mərkəzin rəmzi qırmızı lentini Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektoru, prof. Mahirə Hüseynova, Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyəti sədrinin müavini, Milli Məclisin deputatı, siyasi elmlər doktoru, prof. Hikmət Babaoğlu və LDU-nun rektoru, prof. Natiq İbrahimov kəsiblər. Qonaqlar mərkəzdə yaradılan şərait, zəngin kitabxana fondu, tarixi sənədlər və eksponatlarla yaxından tanış olaraq, burada elmi tədqiqatların aparılması üçün geniş imkanların mövcudluğunu yüksək qiymətləndiriblər.
Sonra universitetin Böyük akt zalında “Milli yaddaşın Zəfəri, tarixi qayıdışın məramı” mövzusunda Elmi konfrans keçirilib. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi ilə açılan tədbirdə Ulu öndər Heydər Əliyevin və ölkəmizin müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.
Konfransda giriş sözü ilə çıxış edən LDU-nun rektoru, professor Natiq İbrahimov qonaqları salamlayaraq xalqımızı qarşıdan gələn dövlət bayramları — 8 Noyabr Zəfər Günü, 9 Noyabr Dövlət Bayrağı Günü və 12 Noyabr Konstitusiya Günü münasibətilə təbrik edib. Rektor bu əlamətdar günlər ərəfəsində açılan yeni mərkəzin tarixi əhəmiyyətinə toxunaraq, onun gənc nəslin milli yaddaşının bərpasında, eləcə də tarixi ədalətin elmi müstəvidə müdafiəsində əvəzsiz rol oynayacağını vurğulayıb.
Daha sonra çıxış edən ADPU-nun prorektoru və LDU-nun yeni yaradılmış mərkəzinin fəxri rəhbəri, filologiya elmləri doktoru, professor Mahirə Hüseynova Qərbi Azərbaycan İcmasının fəaliyyət göstərdiyi 4 il ərzində qlobal və yerli səviyyədə qazandığı böyük nailiyyətlərdən bəhs edib. O, universitet rəhbərliyinə qısa zaman kəsiyində zəngin bir tədqiqat mərkəzini ərsəyə gətirdiklərinə görə dərin minnətdarlığını bildirib. Professor M.Hüseynova Lənkəran Dövlət Universitetinin son illərdəki sürətli inkişaf dinamikasını, müasir təhsil standartlarını və xüsusilə burada tələbələrin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyə olunmasına verilən strateji önəmi xüsusi diqqətə çatdırıb.
Milli Məclisin deputatları — Qərbi Azərbaycan İcması İdarə Heyəti sədrinin müavini, professor Hikmət Babaoğlu, İcmanın Qadınlar Şurasının sədri Məlahət İbrahimqızı, Tamam Cəfərova və Qərbi Azərbaycan İcması Gənclər Şurasının sədri Şahin İsmayılov çıxışlarında konfransın mövzusunun tarixi aktuallığını təhlil ediblər. Natiqlər dövlətimizin “Qayıdış Konsepsiyası” proqramının ideoloji əsaslarından danışaraq, xalqımızın pozulmuş hüquqlarının beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində təmin edilməsi istiqamətində qətiyyətli addımların atıldığını bildiriblər.
Konfransın elmi-praktik panelində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanasının direktoru, professor Afət Abbasova, Qərbi Azərbaycan İcmasının İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanasının şöbə müdiri və direktorunun müşaviri Nazim Mustafayev, ADPU-nun kafedra müdiri, dosent Dəyanət Musayev çıxış ediblər. Alimlər Qərbi Azərbaycanın tarixi toponimlərinin bərpası, erməni saxtakarlıqlarının arxiv sənədləri ilə ifşası və bu həqiqətlərin gənc nəslə ötürülməsi metodologiyasından bəhs ediblər. Çıxışlarda mərkəzin gələcəkdə gənclərin maarifləndirilməsi, elmi monoqrafiyaların hazırlanması və rəqəmsal resursların yaradılması istiqamətində akademiyalararası bir körpü rolunu oynayacağı ifadə olunub. Elm adamları bu cür mərkəzlərin regionlarda açılmasının elmi potensialın səfərbər edilməsi baxımından zəruriliyini əsaslandırıblar.
Tədbir Lənkəran Dövlət Universitetinin istedadlı tələbələrinin hazırladığı və vətənpərvərlik motivlərini özündə tərənnüm edən rəngarəng, bədii-musiqili konsert proqramı ilə başa çatıb.
5-11-2026, 10:06
Söz körpüsünün yeni layihəsi
Azərbaycan klassik
poeziyası urdu dilində
təqdim edildi
Azərbaycan Yazıçılar Birliyində “Söz körpüsü” ədəbi birliyinin təşkilatçılığı ilə Türkiyə Respublikasının vətəndaşı, tərcüməçi Tahirə Günəşin Azərbaycan klassik poeziyasından urdu dilinə tərcümələrini əhatə edən “Güldəstə” kitabının təqdimatı keçirilib.
Ədəbi ictimaiyyətin böyük marağına səbəb olan tədbirdə Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələri, şair və yazıçılar, qiraətçilər, gənc qələm sahibləri və ədəbiyyatsevərlər iştirak ediblər.
Tədbirdə Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı, tanınmış yazıçı Seyran Səxavət, şair və publisist Qulu Ağsəs, Xəyal Rza, Güləmail Murad, Rəbiqə Nazimqızı, Rəfail Tağızadə, Əli bəy Azəri, Narıngül Nadir, Təranə Yusifqızı, Elnare Zeynalova,Fidan Nəsirova,qiraətçilər Bəhiyyə Nağıyeva və İsmayıl Etibarlı, eləcə də gənc şairlər Emrah Tənha, Aypara Ayxan, Nazlı Çiçək və digər ədəbiyyat nümayəndələri iştirak ediblər.
Tədbirin aparıcısı, ziyalı və ədəbiyyat təəssübkeşi Leyla Səmədova mərasimi yüksək peşəkarlıq, zəngin nitq mədəniyyəti və xüsusi aparıcılıq məharəti ilə idarə edib. Leyla Səmədova tədbirin ayrı-ayrı məqamları arasında uğurlu keçidlər edərək, iştirakçılar və qonaqlar arasında səmimi ədəbi ünsiyyət mühitinin formalaşmasına mühüm töhfə verib.
Təqdim olunan “Güldəstə” kitabı Azərbaycan klassik poeziyasının zəngin bədii irsini urdudilli oxuculara çatdırmaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu nəşr iki xalqın ədəbi-mədəni əlaqələrinin inkişafına, Azərbaycan poeziyasının beynəlxalq miqyasda tanıdılmasına xidmət edən dəyərli ədəbi təşəbbüsdür.
Kitabın ön sözü və urdu dilinə tərcümə prosesində müəllifə göstərilən xüsusi ədəbi və yaradıcı dəstək azərbaycanlı şair Aysel Nəsirzadəyə məxsusdur. Onun bu layihədəki iştirakı Azərbaycan poeziyasının başqa bir dil və mədəniyyət mühitində tanıdılması baxımından təqdirəlayiqdir.
Tədbir iştirakçıları kitabın nəşrini Azərbaycan ədəbiyyatının təbliği, milli poeziyamızın dünya xalqlarına tanıdılması və xalqlar arasında mədəni körpülərin qurulması istiqamətində əhəmiyyətli hadisə kimi qiymətləndiriblər. Qonaqlar “Güldəstə”ni böyük maraqla qarşılayıb, nəşrin ədəbi və mədəni əhəmiyyəti ətrafında fikir və təəssüratlarını bölüşüblər.
Tədbirin sonunda təşkilatçılar – Aysel Xanlarqızı, Aysel Nəsirzadə və Həmidə Yaqubova iştirakçılara və qonaqlara təşəkkürlərini bildiriblər. Səmimi və xoş ovqatda keçən görüş xatirə şəkillərinin çəkilməsi ilə başa çatıb.
“Güldəstə” Azərbaycan poeziyasının söz çələngini urdu dilində təqdim etməklə ədəbiyyatın sərhəd tanımadığını, sözün və sənətin xalqları birləşdirən ən möhkəm körpülərdən biri olduğunu bir daha nümayiş etdirib.
30-10-2026, 22:35
İrəvan kitabları Konqres Kitabxanasının kataloqunda
Professor Fəridə Səfiyevanın İrəvanın tarixinə və Azərbaycan xalqının bölgədəki zəngin tarixi-mədəni irsinə həsr olunmuş iki kitabı ABŞ Konqres Kitabxanasının kataloquna daxil edilib. Kitabxanadan müəllifə ünvanlanan rəsmi məktubla bu fakt təsdiqlənib. Beləliklə, hər iki kitaba aid ümumilikdə beş nəşr vahidi dünyanın ən nüfuzlu kitabxanalarından birinin kataloqunda öz yerini alıb.
EDnews xəbər verir ki, “IRAVAN Through the language of Historical Documents” (“İrəvan tarixi sənədlərin dili ilə”) kitabı ingilis dilində nəşr olunub və Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə işıq üzü görüb.
“İrəvan: tarixin və itirilmiş irsin əks-sədası” kitabı isə Azərbaycan, ingilis, fransız və rus dillərində nəşr edilib. Bu kitab Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın dəstəyi ilə çap olunub.
Nəşrlərdə İrəvanın tarixi keçmişi arxiv sənədlərinin, fotoşəkillərin, şəxsi və ailə arxivlərinin, şəcərə materiallarının dili ilə təqdim olunur. Kitabların diqqətçəkən cəhətlərindən biri də indiyədək geniş ictimaiyyətə və elmi dövriyyəyə məlum olmayan bir sıra sənədləri üzə çıxarmasıdır. Bu materiallar tarixi faktları sənədlər əsasında araşdırmağa, unudulmaqda olan yaddaşı bərpa etməyə və Azərbaycan xalqının bölgədəki irsini gələcək nəsillərə çatdırmağa xidmət edir.
“İrəvan tarixi sənədlərin dili ilə” kitabının təqdimat mərasimi oktyabrın 11-i Nyu-York, oktyabrın 16-sı isə Vaşinqton şəhərlərində keçirilib.
Kitabların ABŞ Konqres Kitabxanasının kataloquna daxil edilməsi müəllifin araşdırmalarının beynəlxalq elmi məkanda tanıdılması baxımından əlamətdar hadisədir. Bu, nəşrlər haqqında məlumatların dünyanın müxtəlif ölkələrindəki tədqiqatçılar, tarixçilər və oxucular üçün əlçatan olmasına imkan yaradır. Eyni zamanda, İrəvanın tarixi və Azərbaycan irsi ilə bağlı sənədli materialların beynəlxalq elmi mühitdə daha geniş tanıdılmasına töhfə verir.
29-10-2026, 22:24
Yadlaşmayan yaddaş
Qərbi Azərbaycan İcmasının inzibati binasında şəhidlər anılıldı. Zəfər günü ərəfəsində anım törənini Qafan rayonunun Gığı Kənd İcmasının Qadınlar Şurası keçirdi. Tədbir zamanı şəhidlərimiz ehtiramla anıldı. Gığı kəndinin sakinləri tərəfindən Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə ölkə tarixinin ən mühüm və qəhrəmanlıq səhifələrində silinməz izlər buraxan Gığı şəhidlərinin, qazilərin qəhrəmanlıq salnamələri dilə gətirildi. I Qarabağ döyüşlərində, 44günlük Vətən Müharibəsi zamanı xüsusi şücaət göstərmiş Gığı kəndinin şəhidləri haqqında ətraflı məlumatlar verildi. İgid oğulları tanııyanlar xatirələrini bölüşdülər.
Keçirilən tədbirin əsas mahiyyəti Yaddaşdır. El-obamıza bağlılıq, qəhrəmanlarımızın qısa, lakin şərəfli ömrünü yada salıb fəxr hissi yaşamaq, biz gənclərə qədim diyarımız Zəngəzurun unudulmadığını, şəhidlərimizim hər daim yaddaşlarımıza həkk olunduğunu bildirməkdir. Yaddaş xalqın tarixini yaşadan ən güclü mənəvi sütunlardan biridir. Şəhidlərin xatirəsini yaşatmaq onların ailələrini, əzizlərini, adlarını yalnız müəyyən tarixlərdə xatırlamaqla məhdudlaşmır.
Belə anım günlərinin keçirilməsi şəhidlərimizin uğrunda mübarizə apardıqları dəyərləri qorumaq, Vətənə məsuliyyət hissini gələcək nəsillərə aşılamaq və Azərbaycanın müasir tarixini obyektiv şəkildə öyrənmək deməkdir. Belə maarifləndirici tədbirlərin keçirilməyi yüksək səviyyədə qiymətləndirilir və xüsusi fərəh hissi duyurur.
Çıxış edən icma üzvləri, şəhid anaları, bacıları tədbirin təşkilatçılarına, şəhidlərin xatirəsini əziz tutanlara minnətdarlıqlarını bildirdilər. Gığı icmasının tanınmış ziyalıları şəhid analarına Qızılgüllər hədiyyə etməklə könüllərini oxşadılar. Sonda xatirə şəkli çəkdirildi.
Beləcə yaddaşımızdan heç vaxt silinməyəcək bir gün yaşadıq. Videoçarxlarda nümayiş olunan şəhidlərimizi ürəyimizə, adlarını yaddaşımıza, Vətən sevgilərini ruhumuza köçürdük.
Səbinə Səfərova (Aslanova)
26-10-2026, 23:09
Dilbazi dünyasına səyahət
XII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisində Mirvarid Dilbazinin poeziya dünyasına səyahət və milli kəlağayı irsimizə həsr olunmuş tədbirlər keçirildi. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən XII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisi çərçivəsində Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə ədəbiyyatımıza və milli-mədəni irsimizə həsr olunmuş silsilə tədbirlər keçirildi.
Sərgi çərçivəsində əvvəlcə “Mirvarid Dilbazinin poeziya dünyası” mövzusunda ədəbi görüş təşkil olundu. Tədbirdə Xalq şairi Mirvarid Dilbazinin zəngin yaradıcılıq yolu, Azərbaycan poeziyasında özünəməxsus yeri, vətənpərvərlik ruhu, mənəvi dəyərləri və insan sevgisi ilə yoğrulmuş poetik irsi haqqında geniş söhbət açıldı.
Tədbirdə çıxış edən şair, publisist Vaqif Osmanlı, Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyinin İdarə Heyətinin üzvü Azadə Quliyeva, əməkdar jurnalistlər Şəmsiyyə Kərimova və Əntiqə Qonaq, şair Səringül Sadə, aşıq Aidə Gülzar və birliyin üzvü Səyalı Dadaşova Mirvarid Dilbazinin Azərbaycan ədəbiyyatındakı xidmətlərindən, onun ölməz poeziyasının bu gün də oxucular tərəfindən böyük maraqla qarşılanmasından bəhs etdilər. Görüşdə şairin həyat və yaradıcılığı ilə bağlı xatirələr bölüşüldü, onun sevilən şeirləri səsləndirildi.
Sərgi çərçivəsində keçirilən digər tədbir isə “Kəlağayım millidir, butalıdır, güllüdür” adlı ədəbi-mədəni görüş oldu. Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyi və Kəlağayı Ev Muzeyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirdə Azərbaycan kəlağayısının milli-mənəvi dəyərlərimizdəki yeri, tarixi, zəngin ənənələri və mədəni irsimizdəki əhəmiyyəti diqqətə çatdırıldı.
Tədbirin açılışında çıxış edən Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyinin sədri, Kəlağayı Ev Muzeyinin direktoru Güllü Eldar Tomarlı qeyd etdi ki, kəlağayı xalqımızın milli kimliyini, qadınlarımızın zərifliyini, adət-ənənələrimizi və estetik düşüncəmizi özündə yaşadan qiymətli irs nümunəsidir. O, rəhbərlik etdiyi qurumlar tərəfindən kəlağayının təbliği, qorunması və gələcək nəsillərə çatdırılması istiqamətində həyata keçirilən layihələr, nəşrlər və maarifləndirici tədbirlər barədə məlumat verdi.
Sənaye və Texnologiya Kollecinin müəllimi, milli geyimlərimizin təbliğatçısı İlahə Nuriyeva Azərbaycan kəlağayısının tarixi, onun hazırlanma xüsusiyyətləri, milli geyim mədəniyyətimizdəki rolu və UNESCO tərəfindən bəşəri qeyri-maddi mədəni irs nümunəsi kimi tanınması barədə geniş məlumat verdi.
Hər iki tədbirdə çıxış edən ziyalılar, şairlər, sənət adamları və qonaqlar Azərbaycan ədəbiyyatının və milli-mədəni irsimizin qorunmasının, təbliğinin vacibliyini vurğuladılar. Tədbirlərdə kəlağayı mövzusunda nəşr olunmuş kitablar təqdim edildi, Mirvarid Dilbazinin yaradıcılığına və milli dəyərlərimizə həsr olunmuş fikirlər səsləndirildi.
XII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisi çərçivəsində keçirilən bu görüşlər Azərbaycan ədəbiyyatının və mədəni irsinin tanıdılması, Xalq şairi Mirvarid Dilbazinin zəngin söz dünyasının, eləcə də Azərbaycan kəlağayısının milli sərvət kimi gələcək nəsillərə çatdırılması istiqamətində mühüm əhəmiyyət daşıdı.
Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclisi İctimai Birliyi
23-10-2026, 21:35
Cəlal Zəngi
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
TƏHSİL TARİXİMİZİN
SÖNMƏYƏN
ÇIRAQLARI
Qərbi Azərbaycanın təhsil tarixi xalqımızın milli şüurunun, mədəniyyətinin inkişafında və formalaşmasında böyük rol oynamış şəxsiyyətlərlə zəngindir. Onlar cəhalətə qarşı mübarizədə, milli oyanışda və bütöv bir nəslin yetişməsində alışıb yanan, sönməyən çıraqlar olmuşlar. Bu şəxsiyyətlər hər cür təqibə, maddi-mənəvi çətinliklərə baxmayaraq, xalqın gələcəyini təhsildə görmüşlər. Ömürlərini xalqın ömrünə qatmış bu böyük maarifpərvər və pedaqoqların örnək həyatını, zəngin irsini öyrənib onu gələcək nəsillərə ötürmək özü də bir milli qeyrət və təəssübkeşlik tələb edir. Bunu bacarmaq da hər kəsin işi deyil. Məhz cəfakeşlərin, min bir əziyyətə qatlaşmağı bacaran kəslərin işidir. Bu mənada, xalqımızın fəxri ziyalılarından olan, görkəmli alim, tibb elmləri doktoru, professor Eldar Abbasovun ideya müəllifliyi və redaktorluğu ilə nəşr edilmiş “Sönməyən çıraqlar: Qafan müəllimləri” adlı kitab maraqlı və təqdir olunası zəhmətin nəticəsidir. Burada Qafanda milli maarifçilik mühiti ilə bağlı olan fədakar pedaqoqların barəsində yığcam məlumat verilir və onların kimliyi oxucuya təqdim olunur. Əslində, belə bir üslubda kitab ilk işlərdən biridir.
“Sönməyən çıraqlar: Qafan müəllimləri” kitabı təhsil tariximiz üçün çox dəyərli bir töhfədir. Bu toplu həm də Qərbi Azərbaycanda milli təhsil tariximizin öyrənilməsi baxımından ən gərəkli mənbə, qaynaq rolunu oynayır. Burada toplanmış materiallar Qafanda milli təhsil tariximizlə bağlı möhürdür, silinməyən, itməyən abidədir. Bəli, onlar tariximizin yaddaşına elə bir imza atmışlar ki, bu silinməz imzanı hər bir gələcək nəsil zirvələrə daşımağa məhkumdur.
23-10-2026, 09:22
Zərifə Sufinin 65 illik
müəllimlik və poeziya işığı
Həyat elə bir məkandır ki, orada hər kəs öz izini qoyur. Amma elə insanlar var ki, onların qoyduğu iz sadəcə cığır deyil, gələcəyə işıq saçan bir magistral yoldur. Bu yolu öz zəhməti, fədakarlığı, göz nuru və qəlbinin sevgisi ilə inşa edənlərdən biri də dəyərli pedaqoq, tanınmış şairə və publisist Zərifə Dünyamalı qızı Mikayılovadır (Sufi). Bu il oktyabrın 10-da onun ömrünün 65-ci baharı – uca bir müdriklik zirvəsi tamam olur. Bu yubiley sadəcə təqvim dəyişikliyi deyil, millətin savadlanmasına, gənc nəslin yetişməsinə həsr olunmuş ləyaqətli bir ömrün təntənəsidir.
Zərifə müəllim 10 oktyabr 1961-ci ildə Gürcüstanın qədim Borçalı mahalının, Başkeçid (Dmanisi) rayonunun Yuxarı Qarabulaq kəndində ziyalı ailəsində dünyaya göz açıb. Doğma kəndində orta təhsilini tamamladıqdan sonra o, böyük maarifpərvər M.Ə.Sabir adına pedaqoji texnikuma daxil olur. Təhsilə, elmə olan böyük sevgisi onu daha uca zirvələrə səsləyir və o, V.I.Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutuna daxil olunur. Zərifə xanım 1983-1988-ci illərdə təhsil aldığı bu ali ocağı fərqlənmə diplomu ilə bitirərək öz istedadını sübut edir. Onun elmi potensialı hələ gənc yaşlarından diqqəti cəlb edir. Elə həmin il institutun Filologiya fakültəsində "Azərbaycan dilçiliyi" kafedrasına müəllim təyin olunur və aspiranturaya daxil olur. Zərifə xanımın elmi rəhbəri, Azərbaycan dilçilik elminin görkəmli siması, rəhmətlik akademik Afad Qurbanov olur. 1989-1992-ci illərdə aspirantura illərində o, elmin çətin yollarında qətiyyətlə addımlayır və hələ 1989-cu ildə fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilərək "Baş müəllim" adına layiq görülür.
Sonralar yaşayış yeri ilə əlaqədar olaraq Zərifə müəllim fəaliyyətini Bakı şəhəri 196 nömrəli tam orta məktəbdə davam etdirir. Bu günə qədər də o, müqəddəs müəllimlik peşəsini şərəflə, layiqincə yaşadır. Onun keçdiyi saysız-hesabsız respublika səviyyəli "Açıq dərslər", təşkil etdiyi tədbirlər hər zaman pedaqoji ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. O, sadəcə dərs demir, şagirdlərinin qəlbinə Vətən sevgisi, ana dili məhəbbəti sevdirir. Təsadüfi deyil ki, onun yetişdirdiyi şagirdlər arasında Respublika fənn olimpiadalarında qızıl medal qazanan uşaqlar da var. Müəllimlik fəaliyyətini o, öz şeirində belə vəsf edir
Ağac bar verəndə başını əyər
,İnsan yetişdirər, yanar müəllim.
Gözünün nurunu şagirdə verər,
Şagirddən məhəbbət umar müəllim.
***
Səhərlər hamıdan erkən oyanar,
Səsindən şəfəqlər nura boyanar,
Şagird şıltağına dözər, dayanar,
Gecəni gündüzə qatar müəllim.
***
"Quran"dır, Kəbədir müəllim sözü,
Başdan ayağadək dözümdür özü,
Yandırar ocağı, közərdər közü,
Əbədi məşəldir yanar müəllim.
Zərifə xanım həm də böyük yaradıcılıq yolunun yolçusudur. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Jurnalistlər Birliyinin üzvü olan Zərifə Sufinin bu günə qədər 8 möhtəşəm kitabı işıq üzü görüb. Oxucuların rəğbətini qazanmış "Ümid" (2003), "Qırxbulaq nağılı" (2013), "Gəl daha biz sevgidən danışmayaq" (2015), ardıcıllıq olmaqla "Həsrət" (2021) kitabları onun zəngin daxili dünyasının, fəlsəfi düşüncələrinin məhsuludur. Eyni zamanda respublika mətbuatında 30-dan çox elmi-metodik məqaləsi çap olunub. Onun yaradıcılığı dövlətimiz və ictimaiyyət tərəfindən hər zaman yüksək dəyərləndirilib. O, Prezident mükafatına, "Qızıl Qələm" və "Xurşudbanu Natəvan" mükafatlarına layiq görülüb. Zərifə Sufi poeziyasında dünya fəlsəfəsi, insanın mənəvi ucalığı ön plandadır:
Həyat yaranandan, bina olandan,
Olubsan zalıma arxa, a dünya.
Çətin olaylarda, qeylü-qallarda,
Dolandın tərsinə çarxa, a dünya.
***
Namərdə, nadana sən yoldaş oldun,
Çx sevib onları lap qardaş oldun,
Yaxşının yolunda qara daş oldun,
Sirrini özündə saxla, a dünya.
Buna baxmayaraq, şairə dünyadakı yaxşıların varlığına inanır, dostluğa, səmimiyyətə çağırır və öz şeirində gözəl duyğularını belə ifadə edir:
Deyirəm mən sənə, ay gözəl dostum,
Bağçada, budaqda gül inciməsin.
Könlünü oxşasın şirin kəlmələr,
Danışanda çalış dil inciməsin.
****
Ey Sufi, nə yaxşı bu yaxşılar var
,Dünyanı bəzəyən bu naxışlar var,
Ömürdə bahar var, ömürdə qış var,
Elə yaz, yazanda qol inciməsin.
Zərifə müəllimin yaradıcılığının şah damarı Vətəndir, doğma yurd yeridir. Hər bir borçalılı kimi onun da qəlbi doğulduğu Qarabulaq kəndinin havası, suyu ilə döyünür. Valideynlərinin əziz xatirəsi onun üçün ən müqəddəs and yeridir:
Sağ idi atam, anam, qayğısızdı hər anım,
Onlar idi dayağım, onlar idi həyanım.
Arzuları sinəmdə çiçəktək bəsləyərdim,
Xəyalımda onları sevib əzizləyirdim.
****
Şirindir ana yurdun doğma xatirələri,
Unutmaq olmaz bir an orda ötən illəri.
Ürəyimə köç edib Qarabulağım mənim,
Necə şirindir mənə doğma, əziz Vətənim.
****
Sufiyəm, sevmədim, dövləti, malı,
Vətəndən uzaqda qəlbim yaralı,
Vurğunam yurduma, olsam haralı,
Deyin, o yerləri necə sevməyim?
Bu gün Zərifə xanım arxaya boylanarkən fəxr ediləsi 45 illik rəsmi fəaliyyət və hesabat görür. Bu uğurlar onun həyatın çətin mübarizə meydanında, özünün halal zəhməti ilə qazandığı qələbələrdir. O, hər zaman qətiyyətlə vurğulayır: "Bu mənim ata-anamın ruhları qarşısında hesabatımdır. Allah onlara rəhmət etsin. Onlar mənə bu sənəti sevdirdiyi və miras verdikləri üçün ruhları qarşısında baş əyirəm. Bu qədər çətinliklərə, haqsızlıqlara baxmayaraq, həyata yenidən gəlsəm, yenə bu sənəti seçərdim". Budur əsl ziyalı böyüklüyü, budur əsl müəllim fədakarlığı! Əziz və dəyərli Zərifə müəllim! Tələbə yoldaşlarınız, yetirmələriniz və Sizi sevən hər kəs adından Sizi 65 illik yubileyiniz münasibətilə ürəkdən təbrik edirik! Sizə cansağlığı, uzun ömür, tükənməz yaradıcılıq enerjisi arzulayırıq. Yaxşı ki varsınız, yaxşı ki Azərbaycan təhsilini və poeziyasını öz varlığınızla bəzəyirsiniz.
Hüseyn İsaoğlu,
yazıçı - publisist,
AYB və AJB üzvü
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Zəngilanın dirçəliş
və qayıdış dövrü
Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifəsi olan Vətən müharibəsi bizə təkcə torpaqlarımızı deyil, ləyaqətimizi, qürurumuzu qaytardı. Həmin qürurun ən parlaq ünvanlarından biri də Zəngilandır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Zəfər yürüşü zamanı şərqdən, Cəbrayıl istiqamətindən düşmənə vurulan sarsıdıcı zərbələr nəticəsində Azərbaycan Ordusu 30-dan çox yaşayış məntəqəsini azad edərək Zəngilanın inzibati hüdudlarına çatdı. Oktyabrın 18-də rayonun tam azad edilməsi uğrunda genişmiqyaslı əməliyyata start verildi və cəmi iki gün sonra, oktyabrın 20-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Birinci Muğanlı kəndlərinin və Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi. Beləliklə, Zəngilan döyüşləri nəticəsində 1 şəhər, 4 qəsəbə və 49 kənd düşmən tapdağından xilas edildi və bununla da 132 kilometrlik Azərbaycan-İran dövlət sərhədi tam bərpa olundu. İşğalın bitməsindən dərhal sonra sərhəd boyunca zəruri istehkam və mühafizə işlərinə başlanıldı.
Qərbi zəngəzurlular Zəngilan şəhidliyində
Bu tarixi qələbənin əbədiləşdirilməsi üçün 2020-ci il noyabrın 26-da “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis edildi və 6974 hərbi qulluqçumuz bu medalla təltif olundu. Prezidentin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə isə 20 oktyabr tarixi Zəngilan şəhəri günü kimi rəsmiləşdirildi. Zəngilanın azad olunması Böyük Qayıdışın başlanğıcı oldu. Bu gün dövlətin ən böyük hədəfi həmin torpaqları yenidən həyatla doldurmaqdır. 2026-cı il 1 oktyabr tarixinə olan məlumata görə, Zəngilan şəhərində 84 ailə, yəni 339 nəfər, Ağalı kəndində 234 ailə, yəni 1017 nəfər, Məmmədbəyli kəndində isə 179 ailə, yəni 903 nəfər öz doğma ocağına qayıdıb. Köçürülən ailələr peşə və bacarıqlarına uyğun olaraq müxtəlif dövlət qurumlarında, tikinti şirkətlərində, tikiş fabrikində və digər sahələrdə işlə təmin edilirlər.Bu qayıdışın dünyaya nümunə olan simvolu isə Ağalı kəndidir. Ağalı təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın ən müasir kəndlərindən biri hesab olunur. Burada “ağıllı kənd” konsepsiyası tam şəkildə tətbiq edilib. Dayanıqlı inkişafın təmin olunması üçün sosial-iqtisadi xidmətlər ən yüksək texnologiyalarla qurulub. Kəndin enerji təminatı ekoloji cəhətdən tam təmizdir, Həkəri çayı üzərində 3 turbindən ibarət Arximed tipli su elektrik stansiyası və gücü 325 kilovat olan günəş panelləri quraşdırılıb. Evlərdə istilik xərclərini azaltmaq üçün kombinə edilmiş sistemlər, mətbəx sobası və yüksək səmərəli elektrod boilerlər var. Suyun isidilməsi üçün günəş kollektorlarından, çirkab suların təmizlənməsi üçün bioloji təmizləmə qurğularından istifadə olunur.
Kənddə GPON texnologiyası ilə yüksək sürətli internet, İP TV, video müşahidə kameraları, ağıllı işıq dirəkləri və avtomatik hava müşahidə stansiyaları var. Əhalinin rahatlığı üçün Tele-səhiyyə, E-təhsil və digər elektron xidmətlər, ASAN, DOST, məktəb, bağça, tibb məntəqəsi, kiçik və orta biznesə dəstək mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 2 hektardan çox olan park salınıb. Bütün bunlar onu göstərir ki, Ağalı kəndi sadəcə yaşayış məntəqəsi deyil, gələcəyin kənd modelidir. Nazirlər Kabinetinin 30 oktyabr 2023-cü ildə təsdiq etdiyi Baş Plana əsasən şəhərin 2040-cı ilədək inkişafı üçün böyük vəsait ayrılıb. 2022-ci ildə təməli qoyulan 104 mənzilli ilk yaşayış kompleksinin açılışı 2026-cı ildə olub. Kompleksin ərazisi 2 hektardan artıqdır və burada 12 bina, o cümlədən 4 ədəd üçmərtəbəli 60 mənzilli və 8 ədəd ikimərtəbəli 44 mənzilli evlər tikilib.
Azad Zəngilanın qonaqları
Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı bu bölgənin inkişafı üçün mühüm faktora çevrilib. Zəngəzur dəhlizinin hava infrastrukturu ilə gücləndirilməsi baxımından hava limanı strateji əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Horadiz-Zəngilan-Ağbənd dəmir yolunun inşası da böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu yol azad edilmiş torpaqlara həm vətəndaşların qayıdışı, həm də yüklərin daşınması üçün tarixi imkan yaradır. Artıq yolun birinci mərhələsi üzrə böyük hissə tamamlanıb və Araz İqtisadi Zonası Sənaye Parkına yüklər daşınır. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolunun uzunluğu 126,3 kilometrdir, illik buraxılış qabiliyyəti 15 milyon tondur və layihənin 2026-cı ilin ikinci yarısında yekunlaşdırılması nəzərdə tutulur. İşğal dövründə tövlə kimi istifadə olunan XIX əsrə aid Zəngilan şəhər məscidi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub. Bərpa-tikinti işləri çərçivəsində tarixi məscid konservasiya edilib və onun yanında düzbucaqlı planlı, iki minarəli yeni məscid inşa edilib. Yeni məsciddə 220 və 100 nəfərlik ibadət zalları yaradılıb. Rayonun gələcəyi üçün turizm və kənd təsərrüfatı da unudulmayıb. 2024-cü il mayın 18-də Ağalı kəndində, Həkəri çayı vasitəsilə yaradılmış süni gölün sahilində “Ağalı” hoteli açılıb. Zəngilan İstirahət Kompleksində 111 nömrəli hotelin təməli 2023-cü il mayın 4-də qoyulub. 2026-cı il mayın 10-da isə “Zəngilan City Park Hotel”in təməli qoyulub. Kənd təsərrüfatı sahəsində isə “Dost Aqropark” layihəsi həyata keçirilir. Azərbaycan və Türkiyə şirkətlərinin birgə layihəsi olan bu kompleks tam başa çatdıqda 500 nəfəri işlə təmin edəcək və 100 milyon dollar sərmayə qoyulacaq. Layihənin birinci mərhələsində 5200 kvadratmetr qapalı, 113 min kvadratmetr açıq tipli heyvandarlıq kompleksləri, sosial obyektlər, kafe, kinoteatr tikilib.
Beləliklə, Zəngilan bu gün sadəcə işğaldan azad edilmiş bir rayon deyil, Azərbaycan dövlətinin qüdrətinin, iradəsinin və gələcəyə olan inamının canlı rəmzidir. Burada hər daş, hər tikilən ev, hər qayıdan ailə 30 illik həsrətin sonu və Böyük Qayıdışın əbədi başlanğıcıdır.
Mahnur Hüseynova
Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!