Bir görüşün təəssüratı


Kənddə qalan xatirələr

Mamamoğlu Osmandan yaman qəribsəmişdim. Neçə vaxtdı görmürdüm deyə burnumda tütürdü. Ümidlənmişdim ki, nəvəsinin toyunda görüşərik, amma şadlıq evinə də gəlmədi. Anladım ki, ayaqdan qalıb. Evinə getmək istədim. Dedilər daha Lökbatanda qalmır. Masazırda- kiçik öğlu Elməddinlə qalır. Tərslikdən elə bil Masazırın yolları bağlandı. Yüz yerə getdik, yüz ünvanda olduq, billah tilsimə düşmüş bu görüşümüz baş tutmadı. Qohumum, uşaqlıq dostum-sinif yoldaşım Ramiz Əsədovla 2024-cü ildən başlanan görüş hazırlığımız nəhayət 2026-cı ilin fevralında baş tutdu.
Üz tutduğumuz ünvan, getdiyimiz yollar, soraqlaşdığımız adamlar, döydüyümüz sarı darvaza, bizi qapıda qarşılayan uşaqlar-hamısı Abşeron rayonuna aid idi. Nə biz Şəhid əmisinin adını daşıyan on bir yaşlı Usubu tanıdıq, nə də qohumlarını qarşılamağa çıxan Əsma bizi tanıdı. Fəqət içəridə hər şey bambaşqaydı. Doğma səslər, doğma baxışlar bir göz qırpımında məni xəyalların qanadına alıb Zəngəzura- kəndimizə apardı. Osman mamaoğlumun yadımda qalan ilk xatirəsi gəldi gözümün qabağına:
Atmışıncı illərin əvvəlləri- ya 3, uzağı 4 yaşım olardı. Ağlım kəsmirdi ki, əsgərlikdən gəlib, yoxsa İrəvanda təhsili başa vurub qayıdıb. Təkcə o xatirimdədir ki, bəstəboy, yaraşıqlı oğlan idi. Dədəm qonaq çağırıb başına adam yığmışdı. Əsil kef məclisi idi. Kişilər yeyib içəndən sonra dedilər Osman oxusun. Kənd yeri, musiqi yox, alət yox. Osman taburetkanı (kətili) dizinin üstünə qoyub nağara kimi çalmağa başladı. Rəhmətlik Əli dayı da boşaltdıqları araq butulkasını saz yerinə sinəsinə basıb oxudu. Sonra bir müddət deyişdilər. Çal-çağırlı məclis xeyli çəkdi...
Yaddaşımdakı xatirələr birbəbir çözələndi. Dədəmin Kəhər atı necə həvəslə yəhərləyib Osman üçün Qarakilsənin Şıxlar kəndindən gəlin gətirməyə getdiyi və başqalırı...

Beləcə mən uşaqlıq, mamamoğlu gənclik həyatını davam etdirdi... Oxucularımızı onunla daha yaxından tanış edim, sonra söhbətimizə davam edək:
Poladov Osman Əsəd oğlu 10 oktyabr 1940-cı ildə Qafan rayonunun Kurud kəndində anadan olub. 1947-ci ildə birinci sinfə gedib. 1955-ci ildə Kurud kənd 8 illik məktəbini bitirib. Təhsilini davam etdirmək üçün Gığı kənd orta məktəbinə ayaq döyüb. 1957-ci ildə orta təhsilini başa vurduqdan sonra İrəvan Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olub. 1961-ci ildə kəndə qayıdaraq bir müddət aqronom işləyib, 1964-cü ildə Azərbaycan Pedaqoji Institutuna daxil olub. Pedaqoji institutu müvəffəqiyyətlə başa vurub. 1968-ci ildən1988 -ci ilə kimi Kurud kənd məktəbində Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi işləyib.
Deyim ki, bu illər ərzində Osman müəllim rayon ictimaiyyəti arasında xeyli şöhrətləndi. Sazı-sözü dillər əzbəri oldu. Məni əsgərliyə sədəfli sazını dindirərək yola saldı. Mən əsgərlikdən gələndən sonra qohumluğumuzun dostluq mərhələsi başladı. Bayırçılıq, yol yoldaşlığı, yeri gələndə sirdaşlıq. 18 yaş mənnən böyük olsa da mənə həm sayğı, həm qayğı göstərirdi. Heç vaxt adımı çağırmazdı. Həmişə dayıoğlu deyib əzizləyərdi. Osman müəllim mahir ovçu idi. Onunla hər ovçu mənzil kəsib, bərə tuta bilməzdi. Biçin vaxtı kələntəsinin fışıltısı biçənəklərə səs salardı. Məsuliyyətlə, çəkinmədən deyirəm ki, qoçaqlıqda tayı- bərabəri yox idi. Oduna gedərdik, hamıdan qabaq yükü tutub meşədən çıxardı. Kəndimizin cavanları güc nümayiş etdirəndə o öz çəkisindən ağır daşın belinə kəndir bağlayıb dişi ilə qaldırardı. Qaçışda, uzununa, hündürlüyə tullanmaqda, at minməkdə də tay-tuşlarından geri qalmazdı. 1988-ci ilə qədər bu minvalla yaşadıq. O müdhiş ilin qan-qadası yurdlarımızı viran qoydu. Osman müəllim də ailəsini götürüb Şimali Azərbaycana pənah gətirdi.
1989-cu ildə Bakı şəhəri ətrafındakı Sanqaçal qəsəbəsində 222 saylı orta məktəbdə işə başladı. 1992-ci ildən 1993-ci ilə qədər Bakı şəhəri 139 saylı məktəbdə dərs dedi. 1993-cü ildən Bakı şəhəri 288 saylı orta məktəbdə müəllimlik fəaliyyətini davam etdirdi. Qaradağ rayon İcra hakimiyyəti tərəfindən dəfələrlə Fəxri fərmanlarla təltif olundu...
Gözümü xatirələr “lentindən” Ülkərin səsi ayırdı. Yadımda bapbalaca, toppuş qalan, təzə-təzə dil açanda şirin-şirin danışan Ülkərimiz ayrılıq salan bu illərin keşməkeşlərində tamam dəyişib. Bizə xoşgəldiniz deyən, uşaqları qabağımıza çıxan qohumum Vüsaləni heç tanımadım. Sonradan öyrəndim ki, rəhmətlik Şəmsinin qızıdır. Bu evin gəlini, Osman müəllimin oğlu Elməddinin həyat yoldaşıdır. Qəribçiliyin doğurduğu həyəcan dolu anlarımızın kövrək notları çalındı. Bir tərəfdə divanda dirsəklənmiş mamoğlum gəlişimi gözləyir, digər yanda çarpayıda xəstə yatan Balaxanım mamam ağrısını unudub yerindən qalxmağa çalışır. Bir vaxtlar Şıxlardan Kuruda gəlin köçən, kəndimizdə gözəlliyi dillərə düşən, işvəli, qəmzəli Balaxanımdan əsər-əlamət qalmayıb. İki tərəfə baxa-baxa arada qaldım. Hansına tərəf gedim, hansına sarılım, bilmədim. Nəhayət hərəsi ilə bir xeyli baş-başa qaldıq. O dəqiqələrdə mənə elə gəldi ki, köksümdə 3 ürək döyünür. Özümü o qədər bəxtiyar hiss edirdim... Ayrılığın göz yaşları doğmalarımızın, elə özümün də amanımı kəsmişdi.

Xeyli dərdləşdik. Çoxdan unutduğum bir çox uşaqlıq, gənclik xatirələrimi yadıma saldılar. Arada Balaxanım mamam dedi,- nənəm məni dağın o üzündən bu üzünə ərə vermək istəmirdi ki, uzaq düşərəm. Özümə demişdi ki, elçiliyinə Ziyəddin gəlməsəydi səni kənddən qırağa buraxan deyildim. Gör indi hardan haralara gəldik?!
Ayrılıq dərdindən yaxa qutarmaq üçün süfrə arxasına keçdik. 38 ilin Vətən həsrətindən sonra Masazırda qohum süfrəsində əyləşdik. Ülkərlə Vüsalənin hazırladığı xörəklərdə rəhmətlik Zivər mamamın, Balaxanım mamamın, Çimnaz mamamın əllərinin duzu-tamı hiss olunurdu. Elə süfrə arxasında da acılı- şirinli xatirələmizi bölüşdük. Osman müəllim özünün ayrılıq dərdini də, ayrı düşdüyü gileyli dağların dərdini də belə ifadə elədi:
Nə dərdin var de söyləyim,
Sizdən ayrı elə dağlar.
Mənim sizə qayıtmağım,
Qaldı ildən ilə dağlar.

Yaylaqlardan kəsilib iz,
Yol gözləyir lalə, nərgiz,
Səbəbini bilmirik biz,
Niyə olduq belə, dağlar.

Dərələrə çöküb duman,
Nə sürü var, nə də çoban,
Göz yaşını yaşıl orman,
Tökdü gilə-gilə dağlar.

Gözələri örtüb sal buz,
Görünmür baldırğan, yarpız,
Sara adlı gözəl bir qız,
Düşdü sizdə selə dağlar.

Yoxdur çadır, gəlmir karvan,
Yurd yerləri ağlayır qan,
Sizdə qaldı bacım Sehran,
Yanıb döndüm külə dağlar.

Hicran məni çəkib dara,
Tapılmır dərdimə çarə,
At sürdüyüm oylaqlara,
Baxdım gələ-gələ dağlar.

Kirs-Kuruddan aralıyam,
Nisgilliyəm, yaralıyam,
Tez-tez sorma haralıyam,
Tutma məni dilə dağlar!

Bu şeir Osman müəllimin neçə-neçə qaysaqlanmamış yaralarının illərdi qövr etməsindən soraq verir. Divar qonşusu, həm də qohumu Saranın selə düşməsi, bacısı Sehranın cavan yaşlarında, 5 balasını ağlar qoyub dünyadan köçməsi, yaylaqlardan ayaq izlərinin kəsilməsi də şair Osmanın dərdinin üstünə dərd gətirib. Qürbətdə qalıb dağlarla halallaşa bilməməsi onu bir az da üzüb...
Balaxanım mamam isə bu xəstə halı ilə ayaqlanıb bizə özü qulluq edə bilməməsinin üzüntüsünü çəkir. Onda anlayıram ki, bizim ailə, valideynlərim onu niyə, hansı xasiyyətlərinə görə bu qədər çox istəyirmiş. Üzülməsin deyə qolumu boynuna salıb, könlünü oxşaya-oxşaya dilə tutub yatağına uzanmasına razı salıram. Yorğanını üstünə çəkirəm, hiss edirəm ki, çox rahatlanır. O rahatlıqdan mən də pay götürürəm. Anam da belə idi. Elə bilirdim ki, başını sinəmə söykəyəndə dincəlir. Üstünə yorğanı mən çəkəndə daha rahat yatır. Balaxanım mamamın üstünü örtəndə
elə bildim anam yaşayır, onun üstünü örtürəm. Ürəyimə qəribə hiss doldu. Dedim,- İlahi, qəriblik insanı nə qədər doğmalaşdırarmış...

Tamxil ZİYƏDDİNOĞLU

Bəhruz Piriyev -60

Ağrı-acılı yaşanan

şərəfli ömür

Fevralın 17-də Qərbi Azərbaycanın Qafan Rayon İcmasının say-seçmə oğullarından olan Bəhruz Piriyevin 60 yaşı tamam oldu. Onun “Xan Bağı”nda keçirilən yubileyinin işığına dostları, doğmaları, yaxın qohumları, mənsub olduğu Qafan Rayon İcmasının rəhbər heyəti yığışıb. Gəlin əvvəlcə oxucularımızı Bəhruz Piriyevlə tanış edək:

Piriyev Bəhruz Bağman oğlu 17 fevral 1966- cı ildə Zəngəzur mahalının Gığı kəndində, ruhani ocağında, müəllim ailəsində anadan olub. 1973 cü ildə Gığı kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə gedib. Orta məktəbdə xüsusi istedadı ilə fərqlənib, özfəaliyyət tədbirlərindəki fəallığı onu kollektivə sevdirib. VI sinifdə oxuyarkən respublika radiosunda çıxış edib. 1975-ci ildə “Azərbaycan Pioneri” qəzeti vasitəsilə Şamaxı rayon məktəblisi ilə "Dostluq məktubu" yazışmaları bu gün sadiq dostluğa çevrilib. Bu dostluğun şərəfinə həmin ailənin övladlarının birinə Bəhruzun adı qoyulub. 1982-ci ilin yanvarında 15 yaşlı Bəhruz həyatın ən ağır sınağına çəkilərək 34 yaşlı anasını itirib. Nə qədər çətin olsa da 1983- cü ildə məktəbi əla qiymətlərlə bitirib. Həmin ilin payızında İrəvan Sovxoz Texnikumunun mexanizasiya fakültəsinə qəbul olunub. 1984-1986-cı illərdə Sovet Ordusuda xidmət edib. 1986-cı ilin iyunundan Kacaran 62 nömrəli Texniki Peşə Məktəbində şagirdlərin peşəyönümlü təlim rəhbəri kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Sonra Gığı kənd orta məktəbində Kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi qrupuna müdir təyin olunub…

1988-ci ilin şaxtalı, boranlı dekabrında doğma kəndini tərk etmək məcburiyyətində qalaraq Bakı şəhərinə pənah gətirib. Torpaq sahəsi almaq üçün Abşeron rayonunun Zığ Zeytunçuluq sovxozunda fəhlə kimi işə qəbul olunub.
1994 -1998 -ci illərdə Ukraynada Xarkov Dəmiryol İnstitunu bitirib. 1998-ci ilin noyabrından Abşeron rayonu 2 saylı Zeytun sovxozunun mexaniki, baş mexaniki vəzifələrində çalışıb. 2006 -cı ilin fevralından “Abşeron – Zeytun” MMC-nin direktoru vəzifəsinə təyin olunub. İşlədiyi dövrlərdə rəhbərliyin etimadını doğruldub, zeytunçuluğun inkişafında uğurlu nəticələrə nail olub.

Bəhruz Piriyev 2007- ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət idarəçilik Akademiyasının Gənclər siyasətinin idarə edilməsi kursunu bitirib. Bir sıra beynəlxalq dərnəklərin üzvüdür. 2009 -2010-cu illərdə Azərbaycanda keçirilən beynəlxalq konfransda “Qara dəniz sahillərində Zeytun yağı və zeyrunçuluğun inkişafı” mövzusunda məruzə edib. Xətai rayonu 2 saylı Zeytun sovxozu ərazisi üzrə ərazi nümayəndəsi kimi də işləyib. 2010 cu ildən "Zeytun” ASC İdarə Heyətinin sədridir. Hazırda AADA- nin 9 saylı Yol istismarı idarəsinin mexanika şöbəsinin mexaniki vəzifəsində çalışır.
Ən əsası gözəl ailə başçısıdır, ağıllı övladları, sevimli nəvələri var.

Bu gün elə həmin övladlar, nəvələr də babanın dostlarını görməyə, babalarının böyüklüyünü onların arşını ilə ölçməyə gəlmişdilər...
Təntənənin əvvəlində Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olanların xatirəsi sükutla yad olundu, Dövlət himni səsləndirildi.

Tədbiri geologiya-mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru, Gığı Kənd İcmasının rəhbəri Ələmdar Piriyev açaraq qonaqları salamladıqdan sonra Bəhruz Piriyevə səmimi ürək sözlərini söylədi, xoş arzularını bildirdi. Bəhruz bəy də öz növbəsində hamıya xoş gəldiniz deyib, musiqiçiləri, qonaqları bir- birinə tanıtdırdı. Əməkdar artist Rəhilə Bəndəliyevanı təqdim edərkən onu müğənni kimi deyil, qohum kimi dəvət etdiyini bildirdi. Rəhilə xanım da fəallığı, can-dildən oxuyub, oynaması ilə qohumluğunu isbatladı.

Beləcə məslis axarına düşdü. Şair Seyfullah Abbasov Qafan Rayon İcmasının sədri professor Eldar Abbasovun yubilyara ünvanladığı təbrik məktubunu oxudu:
Hörmətli Bəhruz bəy!
Bugün ömrünüzün ən müdrik və şərəfli mərhələsini- 60 illik yubiley yaşınızı arxada qoyursunuz. 60 il bir insan ömrü üçün sadəcə rəqəm deyil, bu qazanılmış təcrübənin, zəhmətin və el-obaya bağlılığın təntənəsidir. Siz öz fəaliyyətinizlə hər zaman Qafan elinin ruhunu yaşadan, adət-ənənələrinə sadiq qalan, insanlara örnək olan ziyalı kimi tanınırsınız. Sizin kimi dəyərli insanların varlığı icmamızın birliyini və mənəvi gücünü daha da artırır. Biz inanırıq ki, sizin tükənməz enerjiniz və həyat eşqiniz hələ uzun illər işıq saçacaq. Bəhruz bəy, sizi Qafan Rayon İcmasının üzvləri adından təbrik edir, sizə möhkəm can sağlığı, ailə səadəti arzulayırıq!
Hörmətlə: Qafan Rayon İcmasının sədri, professor Eldar Abbasov.

Eldar Abbasov təbrik yazılmış plaketi yubilyara təqdim edərək öz ürək sözlərini söylədi, onu bir daha səmimi qəlbdən təbrik etdi. Bəhruz Piriyevin istər icma daxilindəki, istərsə də el arasındakı ictimai fəallığını yüksək qiymətləndirdi. Arzu etdi ki, illərdi həsrətini çəkdiyi dogma yurduna, doğulduğu Gığı kəndinə qovuşmaq nəsibi olsun və bu gün elliləri ilə tanış etdiyi nəvələrinin əlindən tutub baba yurdunu, ata ocağını tanıda bilsin.
Bəhruz bəy mahir söz ustası, məclis aparıcısı olduğu üçün tez-tez mikrofonu özü gütürüb söz verilən hər kəsi dostlarına daha yaxından tanıdırdı. Amma

Şəhərçik Qəsəbə İcmasının sədri Qafil Əliyevi xüsusi təqdim etməyə ehtiyac yox idi. Çünki hələ icma formalaşmadan Qafil müəllim camaatımızın birliyinin təmin olunması üçün çox səy göstərib. Bu məqsədlə rayonun tanınmış adamlarını dönə-dönə bir yerə yığıb. Fədakarlıq göstərib, bəzən xərcə düşüb, amma bu nəcib, səbr, təmkin tələb edən işindən əl çəkməyib. Yubilyar bu işləri yaxşı bildiyi üçün Qafil müəllimi mikrofona xüsusi ehtiramla dəvət etdi. Qafil müəllim də öz xoş arzularını bildirib, hamını rəqsə dəvət etdi.

Sonra xala oğlu Hüsü İbrahimov məclis əhlini salamladı. Xalası oğluna ürək sözlərini söylədi, ardınca şirin zəngulələri ilə salonu lərzəyə gətirdi. Özünə ustad bildiyi Əlibaba Məmmədova həsr etdiyi şeiri ifa etdi. “Zəngəzur” və “Dağlara- dağlara” şeirlərini səsləndirdi. Qardaşı Süleymanla qoşa oynamaqları isə meydanı xüsusilə canlandırdı, hamının diqqətini çəkdi, alqışlarını qazandı...

Fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru Rauf Tağıyev sözünə adəti üzrə şirin zarafatla başladı. Sonra davam edərək dedi ki, mən Bəhruzu Qafan Rayon İcması yaranandan sonra tanımışam və onu gec tanıdığıma görə çox təəssüflənmişəm. Əslində adını eşitmişəm, məclislərdə, xeyir-şərdə çox görmüşəm, amma təmasda olub tanıyandan sonra görmüşəm ki, doğrudan da fəxr ediləsi eloğlumuzdur. Bu kişinin bir çoxundan üstünlüyü odur ki, sifətindən nur tökülür. Kimsə ən dilxor vaxtında Bəhruzla bircə kəlmə kəssə bütün dilxorçuluğunun çıxacağı şübhəsizdir. Bu da böyük adamlara xas olan keyfiyyətdir.
Bəhruz, Qafan elimizə, Azərbaycanımıza olan bir-birindən gözəl arzularını və millətimizə gərəkliyini nəzərə alaraq Allah səni qorusun,- deyirəm. Uca yaradan səni, ailəni xoşbəxt eləsin!

Fizika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Eldar Qarayev də Bəhruz Piriyevi həm eloğlu, həm qohum, həm də ürək sirdaşı- dostu kimi təbrik etdi. Onun xarakterinin ürəyəyatan cəhətlərini fərqləndirərək ən xoş arzularını bildirdi. Dedi,- Allah sənə o qədər uzun ömür versin ki, bütün arzularını gerçəkləşdirə, balalarının xoş günlərini doyunca görə biləsən!
Qafan Rayon İcmasının və Gığı Kənd İcmasının fəallarından hüquqşünas-vəkil Elxan Azadəliyev, polis polkovniki Rəşid Səfərov, Xanvələd Məmmədov, yubilyarın uşaqlıq dostlarından İlqar Səfərov, Rəhman Məmmədov, Şəfəq xanım Azadəliyeva, Dərgah Dərgahov, Baba Məmmədov, qardaşları Vəkil, Möhlət, Vasif, əmioğlu Cəbrayıl Nuriyev və başqaları kəndlərinin yetirməsi haqqında qürurla, ürəkdolusu danışdılar. Qeyd etdilər ki, Bəhruz bəyin uşaqlıq dövründən bu günə qədər–gəncliyi, müdriklik dövrü gözlərimi¬zin önündə keçib. O, zəhmətkeş olduğu qədər də istiqanlı, mehriban, qohumcanlıdır. Bütün ruhu, varlığı ilə ata yurda, dogma ocağa bağlıdır. Biz fəxr edirik ki, onu istər rayonumuzda, istərsə də kənarda tanıyanların hamısı sevir. Burda onun ünvanına deyilənlər sübut edir ki, Bəhruz Piriyev bu 60 ili təkcə özü üçün yaşamayıb.

Xoş ovqatla, yüksək əhval-ruhiyyə şəraitində keçən yubiley tədbirində qohum-əqrəbalarının, ellilərin əhatəsində bütün qayğılardan uzaq kimi görünən Bəhruz Piriyev ailə üzvlərini, övladlarını nəzakətlə süfrəsinə yığışan qonaqlara yaxınlaşdıraraq tanış edir, özü isə hər kəsə yüksək diqqət göstərmədən keçmirdi. Amma yubileyin yaddaşlarda iz buraxdığı başqa məqamlar da vardı. Elə məqamlardan biri də nəvələrin babanı təbrik səhnəsi idi. Bu məqamda səbəbkar mikrofonu yenidən götürdü:

Əzizlərim, hələ ilin astanasındayıq. Arzu edirəm ki, 2026-cı ildən başlayaraq qarşıdan gələn illər hamınıza, elimizə-obamıza, dövlətimizə uğur gətirsin. Bilirsiniz ki, bizim el-obada həmişə böyüyə sayğı, kiçiyə qayğı olub. Biz böyüyün, kiçiyin yerini bilərək öz yerimizi tanımışıq. Həm də o sayədə bu günlərə gəlib çatmışıq:
Böyük -kiçik bilənin,
Yeddi yaşı olsa yetmişə bənzər.
Yersiz ağlayanın, yersiz gülənin,
Bitməmiş süfrəsi bitmişə bənzər.

Böyük gələn kimi, kiçik durmasa,
Ədəb-ərkan ilə halın sormasa,
Köndələn uzansa, bardaş qurmasa,
Əsli, nəcabəti bitmişə bənzər.

Müftə yeyib, haqqa bir iş görməyən,
Zəhmətin üstindən sinə gərməyən,
Bir ağac əkməyən, bir gül dərməyən,
Ömrünün mənası bitmişə bənzər.
Böyüklərdən üzr istəyərək nəvələrimi hüzurunuza çağırıram: Şükran, Vəfa, Bəhruz, Banu, Fərəh, yanıma gəlin! Bu günün körpələri, bu günün mələkləri, gələcəyimin böyükləri, yurdumuzun keşikçiləri.... İstəyirəm ki, bax burdakı böyüklərimizin hərəkətlərini görsünlər, bilsinlər, gələcək yollarının səmtini ona görə bəlirləsinlər.

Nəvələrin hərəsi tək-tək babanı təbrik etdilər, hətta ona 100 il yanlarında olmasını arzuladılar. Onsuz heç bir günümüz olmasın,-dedilər. Bala Bəhruz isə babasını həm təbrik etdi, həm də şərəfinə şeir söylədi:

İzləri seçilir İzlər içində,
Axtarsan taparsan yüzlər içində,
O qədər həyəcanlı sözlər içində,
Qürurla deyirəm babam var mənim!

Ömründən pay kəsib, ömrümə verib,-dedi. Şeirinin davamı alqışlara qərq oldu. Bayaqdan gənclik eşqilə “Xanbağı”nı dövrə vuran babanın könlü qubarlandı, asta-asta şair Hüseyn Arifin sözlərinə söykəndi:
Gah çəliyə dirsəklənib dayanar,
Gah daş üstə dincin alır qocalar.
Gah əlini saqqalına aparıb
Dərin-dərin fikrə dalır qocalar.

Ağrıyanda özü doyar özündən,
Yaş süzülər, qəm ələnər gözündən.
Uşaq kimi uşağın da sözündən,
Tez tutulub, tez darılar qocalar.

Cavanlığın qoxusunu itirib ,
Tay-tuşların çoxusunu itirib ,
Gecə yarı yuxusunu itirib ,
Sübhə kimi oyaq qalır qocalar.
Bəhruz bəy bu qürur dolu kövrək anların təsirindən çıxıb hər halımıza Şükr elədi. Dalınca da bir Uzundərə çaldırıb nəvələri ilə rəqsə başladı. Adama elə gəldi ki, Qara zurnanın Uzundərə sədası Zəngəzurun Gığı dərəsinə qədər havalandı...

Pürülü Kənd İcmasının sədri Əlayət Kərimov, Qaraçimən Kənd İcmasının sədri Hacı Sərvər Hüseynov, Müsəlləm Kənd İcmasının koordinatoru Əkrəm Mustafayev, Qərbi Azərbaycan İcması Ziyalılar Şurasının üzvü Tamxil Ziyəddinoğlu, Qafan icmasının hörmətli ziyalılarından Cavanşir Vəliyev, Mirəli Babayev və başqaları Bəhruz Piriyevə öz ürək sözlərini, xoş arzularını çatdırdılar. Yubilyarın uşaqlıq çağlarının, gənclik illərinin şahidi olmuş Tacəddin İmanovun təbriki Bəhruz bəyi xeyli kövrəltdi, məclis iştirakçılarına duyğulu anlar yaşatdı. Qeyd etdi ki, Bəhruzun həyatının ilk illəri çox ağır, bəlkə də məşəqqətli keçib. Anasını erkən itirdiyi üçün özü uşaq ola-ola bələkdə yetim qalmış qardaşına həmtay olub. Demək olar ki, özü uşaqlıq yaşamayıb. Uşaq çiyninin birində ana itkisi, o birində yetim qardaş yükü...

Bəhruz, əzizim sən bu yükü mərdi-mərdanə çəkdin. Neyniyək ki, növrağını quranda da yurdumuz yağmalandı. İndi sənin bu 60 illik yubileyin günündə arzum budur ki, növbəti doğum günlərindən birini Bakı- Qafan qatarında qeyd edəsən. Bəlkə içini göynədən Vətən həsrəti onda səngiyər. Bir daha sənə möhkəm cansağlığı, tükənməz həyat eşqi arzulayıram. Bir də arzu edirəm ki, 80, 90 illik yubileylərini beləcə, əzizlərinin və sevənlərinin, ən əsası bu səni dövrəyə alan nəvələrin əhatəsində qeyd edəsən!
Sonda Bəhruz Piriyev hər kəsə təşəkkür etdi:
Əziz dostlar, ellilər, 60 illik yubileyim münasibətilə məni təbrik edən, xoş arzularını bildirən, tədbirimizdə iştirak edərək sevincimizi bölüşən hər kəsə dərin minnətdarlığımı bildirirəm. Sizin diqqətiniz, mənə verdiyiniz dəyər mənim üçün çox qiymətlidir. Allah hər birinizə möhkəm can sağlığı, uzun ömür, ailə səadəti və ruzi-bərəkət versin. Qafanda görüşməyi bizə nəsib etsinki, mən də sizin xeyir işlərinizdə iştirak edim!

Qafan Rayon İcmasının mətbuat xidməti

Qərbi Azərbaycan İcması Gənclər Şurasının üzvü

Bir Gün Biz

Qayıdacağıq!!!

Nə qədər də mənalı və dərin bir kəlmədir Vətən. Şirin olduğu kimi, məzmunu, qayəsi də yüksək və hikmətlidir Vətən kəlməsinin. Vətən deyərkən anamızı, ana deyərkən vətənimizi düşünürük. Mən gözlərimi soyuq bir qatarda açmışam bu dünyaya. Öz doğma yurd yuvasından zorla deportasiya olunan bir ailənin ilk övladı olaraq. Uşaqlığım doğma el-obam Zəngəzur mahalı Qafan rayonu haqqında olan nənə və babalarımın xatirələrini duymaqla keçib. Onlardan eşitdiklərim uşaq yaddaşıma hoparaq, məni xəyali bir qəhrəman kimi bir anlıq da olsa Qafanımın səfalı yerlərinə aparırdı. Amma bu xoş xatirələrdə sevinclə bərabər, bir ağrı-acı da var idi. İstər 1903-1905, istərsə də 1918 və sonda 1988 – ci soyqırım və deportasiyanı yaşamış tarixin ağır sınaqlarından çıxmış bir nəslin nümayəndəsiyəm.
Deyirlər vətən itkisi ayrı hissdir, bəli bu fikirlərlə razıyam çünki bu hissləri mən dünyaya gəldiyim ilk günlərdən hiss edib, o hisslərlə yaşayıram. Özümü deportasiya qurbanı sayıram, çünki ilk gözlərimi açdığım o andan ümidsüz doğma el obalarından didərgin salınmış bir ailənin övladı olmuşam. Doğma elindən didərgin düşən insanlarımızın acı fəryadları, fəlakətləri yaxın tarixin erməni zülmündən qaynaqlanan acı bir xatirədir. Düşmən tapdağında sahibsiz qalıb qəribləşən ata yurdumuzun - Qafanımızın gözəl günləri, erməni zülmünün cəhənnəmə çevirdiyi insan həyatları, toplu faciələri, işğal altında qalan yer-yurdları haqqında eşitdiyim fikirlər, o ağrı-acıya, o həsrətə qoşulan şeirləri dinləyərək, deyilən acılı-şirinli xatirələri duyaraq keçib uşaqlığım.
Bu gün mən bir ümüdlə yaşayıram, biz qayıdacağıq, doğma Qafanımıza cismən görmədiyim amma valideyinlərimin, nənəmin və babalarımın xatirələrində canlanan doğma elimizə. Cənab Prezidentimiz İlham Əliyevin qətiyyətli siyasəti, dünya arenasında qazandığımız uğurlar və 44 günlük Vətən müharibəsində yazdığımız qələbə tarixi bunları deməyimə əsas verir. Və o gün “Ana yurdum Mən Qayıtdım” deyəcəm!

SEVİNCLİ OLDUĞU

QƏDƏR DƏ KƏDƏRLİ

Bu yaxınlarda – yanvar ayında sevincli, sevincli olduğu qədər də kədərli bir xəbər aldıq. Nəslimizin ağsaqqalı, atamla əmizadə olan, Azərbaycan Texniki Universitetinin dosenti Savalan müəllim qohumlara belə bir xəbər çatdırdı: “Atam Xanlar Rəsul oğlu Almaniyanın Aşağı Saksoniya bölgəsində alman əsirliyində (əsir nömrəsi: 51569) torf istehsalı və bataqlıqların qurudulması işlərində məcburi əməyə cəlb edilmiş, aclıqdan, ürəktutmadan 1943-cü il fevral ayının 27-də günorta saat 14:30-da vəfat etmiş, toplu qəbiristanlıqda 235 saylı məzarda dəfn olunmuşdur. Qardaşım Qiyasın nəvəsi Kərimli Anar Vüqar oğlu 18 yanvar 2026-cı il tarixdə atamın qəbrini ziyarət etmişdir”.
Təxminən 2005-ci ildən apardığım tədqiqatlar zamanı müəyyən etdim ki, Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən İkinci Dünya müharibəsinə təxminən 250 nəfər səfərbər olunmuş və bu çağırışçılardan təxminən yarısı, yəni, 126 nəfəri itkin düşmüş, həlak olmuşdur. Qalanlardan 122 nəfər müharibə veteranı kimi doğma kəndlərinə qayıtmış, biri ABŞ-də (Məhərrəm Musayev), biri isə Türkiyədə (Niftalı Xəlilov) qalıb yaşamışdır. Aparılan tədqiqatın nəticəsi tərəfimizdən “Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası”na təqdim olunmuş və “Azərbaycan Respublikası Xatirə Kitabı” adlı ensiklopediyada çap olunmuşdur. Bu qanlı müharibə bizim Rəsullular nəslindən də yan keçməmiş, bir çoxları bu müharibəyə könüllü olaraq getmişdir. Altı nəfər müharibədə itkin düşüb, həlak olmuş, doqquz nəfər isə müharibə veteranı kimi doğulduqları Daşkənd kəndinə qayıtmışlar.
Müharibədə həlak olub geri qayıtmayan altı nəfərdən biri də Nəsib babamla babaları qardaş olan Xanlar Rəsul oğlu Kərimov idi. Nəsib babamla Xanlar babanın müharibədən öncəki illərə aid qoşa çəkdirdikləri şəkilləri də bu gün bizlər üçün çox dəyərli bir yadigardı. Xanlar Kərimov 1903-cü ildə Novo-Bəyazid qəzasının Daşkənd kəndində doğulmuşdu. Geniş dünyagörüşü, dərin biliyi olan Xanlar Kərimov mühasib kimi Basarkeçərin bir çox kolxozlarında işləmişdir. O, bacısı Şəkərin oğlu Niftalı Xəlilova da mühasiblik peşəsini öyrətmiş, özü ilə bərabər o da mühasib işləmişdir. Xanlar Kərimovun öz dəsti-xətti ilə yazdığı, İmam Əlinin şücaətlərindən bəhs edən “Xəvər-zəmin” kitabı son illərə qədər qalırdı.
Xanlar Kərimov təxminən 1930-cu illərin əvvəllərində Hacı Məhəmmədlilər nəslindən Alı kişinin qızı Gülgəz xanım ilə ailə həyatı qurub. Onların Tehran, Sabir, Xalid, Qiyas və Savalan adlı dörd oğlu, bir qızı dünyaya gəlib.
1941-ci ilin sentyabr ayında Xanlar Kərimovu vəzifəsinə görə müharibəyə səfərbər etməsələr də, o Basarkeçər Rayon Hərbi Komissarlığına müraciət etmiş, könüllü olaraq döyüşlərə qatılmağını istəmiş, müharibəyə göndərilmişdir. Qardaşı Hüseynin oğlu rəhmətlik Vərqa müəllimlə söhbətlərimiz zamanı əmisini xatırlayır və belə deyirdi:

“Xanlar əmim müharibədən qabaq iki il hərbi xidmətdə olmuşdu. 1941-ci il idi, biz uşaqlar otaqda oynayırdıq. Tanrıverdi müəllim gəldi və Xanlar əmimə dediki hökumət səni işinə görə bron edib, müharibəyə aparmır. Nə vaxt çağırarlar onda da gedərsən. Sən niyə axı özün gedirsən? Xanlar əmim də dedi ki, Tanrıverdi, faşistlər torpaqları ala-ala gəlib Qafqaza çatıb. Mən qala bilmərəm, gedəcəm.”
SSRİ Müdafiə Nazirliyinin arxiv sənədlərində yazılır: “Kərimov Xanlar Rəsul oğlu sıravi əsgər kimi Primorsk ordusu 775-ci atıcı alayın 9-cu rotasının atıcısı olmuşdur. 5 mart 1942-ci ildə onun xidmət etdiyi rotanı bütünlüklə alman faşistləri Sevastopolda əsir götürmüşdür”. Digər bir sənəddə isə “1942-ci ilin may ayında itkin düşmüşdür” deyə qeyd vardır.
Bundan sonra Xanlar Kərimov haqqında həqiqətə uyğun olmayan fikirlər söylənilmiş, guya özünün könüllü əsir düşdüyü, hətta müharibədən sonra Almaniyada və ya Türkiyədə qalıb yaşadığını da danışırdılar. Bunlar hamısı dəqiq olmayan, reallığa söykənməyən rəvayətlərdən, ziddiyyətli fikirlərdən ibarət imiş. Əsl həqiqət isə onun nəvə-nəticələrinin 83 il sonra əldə etdikləri məlumat oldu. Sevə-sevə vətəndaşı olduğumuz Sovet hökuməti isə insanlara əzab-əziyyət vermiş, dəqiq olmayan məlumatlar əsasında bu ailəni daim təzyiq altında saxlamışlar. Hətta Savalan müəllim söyləyir ki, Sovet hökuməti 1942–1946-cı illərdə üç dəfə əmlaklarını müsadirə etmiş, onlara olmazın əzabını vermişlər.
Xanlar Kərimovun övladları ali təhsilli olub rəhbər işlərdə çalışsalar da, guya atalarının öz istəyi ilə əsir düşməsi səbəbindən hər zaman qorxu içərisində yaşamış, layiq olduqları daha yüksək vəzifələri tuta bilməmişlər. Oğlu Qiyas Kərimov Bakı Ali Partiya Məktəbini qırmızı diplomla bitirməsinə, Kəlbəcər rayon Komsomol Komi¬tə¬si-nin katibi işləməsinə baxmayaraq haqqı olan hər hansı rayonun birinci və ya ikinci katibi vəzifəsinə irəli çəkilməmiş, çox geridə qalmış Bərdə rayonunun Telman kolxozuna sədr göndərilmişdir. Onun peşəkarlığı sayəsində həmin kolxoz bir neçə ilə rayonun ən qabaqcıl təsərrüfatlarından biri olmuşdur. Eləcə də, Xanlar Kərimovun digər oğlu Xalid Rəsulov da haqsızlığın qurbanı olmuşdur. Belə ki, Xalid Rəsulov nəinki Azərbaycanın hətta, Özbəkistanın pambıq qəhrəmanları ilə aralarında ge¬dən yarışda qalib olmasına baxmayaraq onun haqqı olan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı ona verilməmişdir. Qeyd edim ki, hər iki qardaş dəfələrlə “SSRİ Xalq Təsər¬rüfatı Nailiyyətləri sərgisi”nin Qızıl medalına, “Sosializm yarışının qalibi” və başqa onlarla orden, medal və mükafatlara layiq görülmüşlər.
Mövzu ilə qismən bağlı olduğundan burada Aşıq Hacı Bayramovun 1991-ci ildə Almaniyaya qastrol səfərə gedəndə konsertdən sonra bir nəfərlə olan görüşünü xatırlatmaq istərdim: “Bir nəfər Aşıq Hacıdan haralı olduğunu soruşur. O da Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən olduğunu deyir. O adam aşıqdan Daşkənddə yaşayan Kərbəlayı Əmrahı, İsmayıl kişini, Xanları və o cümlədən Rəsullulardan bir neçə adamı soruşur. Aşıq Hacı ondan soruşur ki, bəs siz kimlərdənsiniz, bu adamları niyə soruşursuz? Deyir, elə belə maraqlanıram. Adam onu da əlavə edir ki, indi tələsirəm, sabah gəlib səni qonaq aparacam. Amma o adam səhəri gün gəlmir və növbəti görüş baş tutmur. Aşıq Hacı güman edərək belə deyərdi: O, adam Rəsullulardan ya Məhəmməd idi, ya da Xanlar, bəlkə də Müzəffər idi. Amma o adam daha çox Kərbəlayı Əmrahla maraqlanırdı”.
Müharibədən sonra Türkiyədə qalıb yaşayan, Xanlar Kərimovun bacısı Şəkərin oğlu Niftalı Xəlilov 18 iyul 1959-cu ildə qardaşı Əli Xəlilova yazdığı məktubdan bir hissəni olduğu kimi burada təqdim etməyi də vacib hesab edirəm:
“Ali, yavrum, Koçernin eşi Selmi Elbeyinin küçük kızı deyilmi? Setter kimin kızını aldı, resmini neden göndermedi, yoksa darğınmısınız? Sakının, onu hoş dutun emim yadigarıdı onu sizlerden ayırmam. Letive kimle evlendi, Medoş emimin Haceri kimle evlendi? Hannar daymın, Hüseyin daymın, bizim Karaşın, Balış emimin cocukları kimle evlendi ve kendileri nasıllar, Hannarın ailesi Gülgez ne oldu, Hacının oğlu Süleymen eve geldimi? Mahı neden öldü, derdi neydi, etraflı yaz. Kurban emim dururmu, çocukları nasıllar?”
Daşkənddən müharibəyə gedib-qayıtmayanlardan söz düşəndə Vərqa Kərimov deyərdi ki, Dədəm kəndin başından başlayar bir-bir müharibədən qayıtmayanları sayar, təsbehin daşını çevirərdi. 101 təsbeh bitərdi amma ölənlər bitməzdi. Vərqa müəllimin atası, Xanlar Kərimovun isə qardaşı Hüseyn kişinin məzar daşına 1965-ci ildə yazılan şeir də çox ağrılı, kədərlidir:

Əvvəl gündən oldum mən də bəxtiyar,
Deyirdim, yanımda beş qardaşım var.
Getdi o qardaşlar, hanı o Xanlar?
Ona qismət oldu o qürbət diyar.
Ey fələk, ey həyat, yollarına bax,
Yaranmış nə bilir nələr olacaq.
Ey daş, nişana ver gözdə Vətəni,
Bəlkə qardaş gəlib oxuya səni.

Müharibə Rəsulluların ziyalılarını, görən gözünü, duyan qəlbini yox etdi, desək yanılmarıq. Nəslin azman şairi Həsən Xəyallı əmisioğlanları Hüseyn Kərimova və Xasay Hacıyevə yana-yana ürək ağrısı ilə yazırdı:

…Həsən Xəyallıyam, qopur fəryadım,
Düşəndə yadıma tərlan Sayadım!
Xanlarla qırıldı qolum-qanadım
Qeyri kimsələrdən uzaq kimiyəm.

…Getdi Zülfiqarım, getdi Nəsibim,
Xoş ləhcə Xanlarım, o Məhəmmədim.
Öldü tərlan Sayad, qırıldı belim,
Qəmlər qucağında bir qalan mənəm.

Son olaraq bir maraqlı faktı da oxucuların nəzərinə çatdırmaq istərdim. Vərqa müəllim deyərdi ki, Xanlar əmim doğulan il babam Rəsul vəfat edib. Bu yaxınlarda apardığım tədqiqatların nəticəsi olaraq çap etdirdiyim “Soyumuz, kökümüz, özümüz” adlı kitabda kameral siyahılara, eləcə də Vərqa müəllimin dediyinə əsaslanaraq müəyyən etmişdim ki, Rəsul Hacı Kərim oğlu 40 yaşında vaxtsız vəfat edib. Maraqlıdır ki, 1903-cü ildə doğulan onun oğlu Xanlar Kərimov da 1943-cü ildə 40 yaşında haqqın dərgahına qovuşub.
Ruhun şad, məkanın cənnət olsun, Xanlar baba.

Araz Yaquboğlu

tədqiqatçı-jurnalist,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin və
Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin üzvü

İlham Əliyev Xalq şairini “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif etdi

Nəriman Əliməmməd oğlu Həsənzadə “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif edilib.
Prezident İlham Əliyev bununla bağlı Sərəncam imzalayıb.
Sərəncama əsasən, o, Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında müstəsna xidmətlərinə görə təltif edilib.

Azərbaycanlı şair vəfat etdi

Şair Musa Ələkbərli vəfat edib.
Bu barədə sosial şəbəkələrdə məlumat yayılıb.
Bildirilib ki, şair 76 yaşında dünyasını dəyişib.
Qeyd edək ki, o, bir sıra kitabların müəllifi və redaktoru olub. Həmçinin, “Şur” nəşriyyatının direktoru vəzifəsində çalışıb.

Komitə sədrinin üçcildlik elmi

əsərinin təqdimatı keçirilib

Fevralın 12-də Prezident Kitabxanasında Milli Məclisin Təbii ehtiyyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanovun müəllifi olduğu “Neft və davamlı inkişaf: Azərbaycanın enerji strategiyası” adlı üçcildlik fundamental nəşrin təqdimatı keçirilib.

Kitabda ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən əsası qoyulmuş enerji siyasətinin strateji hədəfləri – dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, ərazi bütövlüyü və suverenliyin təmin olunması, eyni zamanda sosial-iqtisadi rifahın yüksəldilməsi elmi əsaslarla təhlil edilir. Bu kursun Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə institusional və davamlı inkişaf mərhələsinə yüksəlməsi faktoloji və sənədli mənbələr əsasında şərh olunur.

Kitabın elmi rəyçisi akademik Arif Həşimov əsərin aktuallığını qlobal enerji transformasiyaları fonunda Azərbaycanın enerji strategiyasının institusional yanaşma ilə araşdırılması, “resurs bolluğu–davamlı inkişaf” əlaqəsinin elmi təhlili və dövlət rəhbərlərinin çıxışlarının ilkin mənbə kimi istifadəsi ilə əsaslandırdı. Xüsusilə qeyd olundu ki, üçüncü cilddə yer alan müqavilə və danışıqlara dair materiallar nəşrin sənədli-elmi əhəmiyyətini artırır.

Təqdimatda Milli Məclisin komitə sədrləri və deputatlar, dövlət qurumlarının rəhbər şəxsləri, o cümlədən Prezidentin iqlim məsələləri üzrə nümayəndəsi Muxtar Babayev, nazir müavinləri, SOCAR nümayəndələri, ali təhsil müəssisələrinin rektorları, akademiklər, professorlar və gənc tədqiqatçılar iştirak edirdilər.

“Tədbirə ev sahibliyi edən Prezident Kitabxanasının rəhbəri professor Afət Abbasovaya, tədbiri yüksək səviyyədə idarə edən Milli Məclisin komitə sədri Əli Hüseynliyə, eyni zamanda iştirak və dəyərli fikirlərinə görə bütün qonaqlara bir daha öz dərin təşəkkürümü bildirirəm”, S.Qurbanov bildirib.

Prof.Fərrux Rüstəmov – 65



Pedaqogikaşünaslıq

elmi

məktəbinin yaradıcısı

Ömrünün 65 ilini arxada qoyan ADPU-nun İbtidai təhsilin pedaqogikası kafedrasının müdiri, pedaqoji elmlər doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi Fərrux Rüstəmovu çoxminlik pedaqoji ictimaiyyətimizə tanıtmağa xüsusi ehtiyac olmasa da, onun qısa bioqrafiyasını — ömrünün yadda qalan anlarını, xüsusən elmi bioqrafiyasını xatırlamaq yaxşı olar.

Göyçənin Cil kəndindən başlayan ömür yolu

Fərrux Rüstəmov 1 yanvar 1961-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Çəmbərək rayonunun Cil kəndində anadan olub. 1968-1978-ci illərdə Cil kənd orta məktəbində, 1978-1982-ci illərdə V.İ.Lenin adına ADPİ-nin (indiki ADPU) Pedaqoji fakültəsində təhsil alıb. Orta məktəbi “Tərifnamə” ilə bitirib. Tələbəlik illərində fakültə Əlaçılar şurasının və Tələbə Elmi Cəmiyyətinin sədri olub, “Əla təhsilə görə”, “Əla təhsilə və ictimai işə görə” SSRİ Ali və Orta İxtisas Təhsili Nazirliyinin, ÜİLKGİ-nin döş nişanları, Azərbaycan SSR Ali və Orta İxtisas Təhsili Nazirliyinin I-II dərəcəli diplomları (tələbə elmi tədqiqat işinə görə), ÜİLKGİ-nin və institut rektorluğunun Fəxri Fərmanları ilə təltif olunub. Təhsil illərində Lenin təqaüdü ilə oxuyub. İnstitutu fərqlənmə diplomu ilə başa vurub.
Müəllim, direktor, aspirant, professor



1982-1985-ci illərdə Quba rayonunun Rəngidar kənd səkkizillik məktəbində müəllim və məktəb direktoru işləyib. 1985-ci ildə V.İ.Lenin adına ADPİ-nin pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası üzrə əyani aspiranturasına daxil olub. 1985-1987-ci illərdə Qazaxıstanın Leninski şəhərində Sovet Ordusu sıralarında xidmət edib. Hərbi xidmətdən sonra aspirantura təhsilini davam etdirib. “Azərbaycanda sovet pedaqoji elminin inkişafı (1961-1981-ci illər)” mövzusunda namizədlik (1989), “Azərbaycanda pedaqoji elmin inkişaf yolları (1920-1991-ci illər)” mövzusunda doktorluq (2003) dissertasiyasını müdafiə edib.
1988-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Sovet Sosioloqlar Assosiasiyasının üzvü seçilib. Pedaqoji Universitetin Şagirdlərin peşəyönümü elmi-tədqiqat laboratoriyasında kiçik elmi işçi (1990-1991), Ümumi pedaqogika kafedrasında müəllim (1992-1995), dosent (1996-2004), professor (2004-2006) vəzifələrində çalışıb.
Dekan və kafedra müdiri
Şagirdlərin peşəyönümü elmi-tədqiqat laboratoriyasına (1996-2000) və Dədə Qorqud ETL-nin pedaqogika, psixologiya, fəlsəfə bölməsinə (2000-2004), Bakı Qızlar Seminariyasının (Bakı Qızlar Universitetinin) Pedaqogika kafedrasına (1998-2006), ADPU-nun İbtidai təhsilin pedaqogikası və metodikası kafedrasına (2007-2011) və Pedaqoji təhsilin problemləri elmi-tədqiqat laboratoriyasına (2008-2011) rəhbərlik edib. 2006-cı ildən İbtidai təhsilin pedaqogikası kafedrasının professoru kimi fəaliyyət göstərir. 2007-2022-ci illərdə ADPU-nun Pedaqoji fakültəsinin (indiki İbtidai təhsil fakültəsinin) dekanı, fakültə Elmi Şurasının sədri, Universitet Elmi Şurasının üzvü olub.
2022-ci ildən ADPU-nun İbtidai təhsilin pedaqogikası kafedrasının müdiri, Universitet Elmi Şurasının üzvüdür. Onun təşəbbüsü ilə İbtidai təhsil fakültəsinin bakalavriat səviyyəsində İbtidai sinif müəllimliyi ixtisasının ingilis bölməsi, magistratura səviyyəsində Təhsildə monitorinq və qiymətləndirmə və Sosial pedaqogika ixtisasları yaradılıb, “Təhsilin əsasları” auditoriyası açılıb. Fakültənin ilk dekanı dos. İ.Vəlixanlının, prof. M.Muradxanovun 100 illik yubileyləri və fakültənin 50 illik yubileyi keçirilib.

Elmi yaradıcılığı

50-dən çox monoqrafiya, kitab və kitabçası, 40 tədris proqramı, 200-dən çox elmi məqaləsi, 40 tezisi, 250-dən artıq elmi-pedaqoji və publisistik qəzet yazısı işıq üzü görüb. Kitablarından biri (“Şərqdə təlim-tərbiyə”) Tehranda, biri (“Azərbaycanda təhsilin inkişaf istiqamətləri”) Moskvada nəşr olunub. 20 kitabın tərtibçisi, 100-dən çox kitabın elmi redaktoru və rəyçisi olub. Əsərləri Bakı, Moskva, Səmərqənd, Çeboksarı, Tehran, Təbriz, İstanbul, Astana, Sankt-Peterburq və Tbilisi şəhərlərinin nüfuzlu jurnallarında və elmi məcmuələrində Azərbaycan, rus, türk, özbək dillərində çap olunub. Yunanıstan, Albaniya, Rusiya, Finlandiya, İsveç, Norveç, Danimarka, Estoniya, İspaniya və Portuqaliyada yaşlıların təhsili ilə bağlı keçirilən beynəlxalq konfranslarda iştirak edib. Son illərdə onun yaradıcılığında yeni bir elmi istiqamət – Qərbi Azərbaycanda təhsil və pedaqoji fikir tarixinin tədqiqi və təbliği -formalaşmışdır. Bununla bağlı “İrəvan Müəllimlər Seminariyası və onun məzunları” (2022), “İrəvan kişi gimnaziyası və onun azərbaycanlı məzunları” (2024) monoqrafiyaları və silsilə məqalələri nəşr olunub.

Elmi kadr hazırlığı
Onun elmi məsləhətçiliyi ilə 4 nəfər pedaqogika üzrə elmlər doktoru, elmi rəhbərliyi ilə 35 nəfər pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə edib. 4 nəfərin elmlər doktoru, 36 nəfərin pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim etdiyi dissertasiya işinin rəsmi opponenti olub.1997-ci ildən 2009-cu ilə kimi Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında AAK-ın Təhsil Problemləri İnstitutunda və ADPU-da fəaliyyət göstərən ümumi pedaqogika, pedaqogika və təhsil tarixi ixtisası üzrə Dissertasiya Şurasının üzvü olub. 2009-2016-cı illərdə ADPU-da fəaliyyət göstərən ümumi pedaqogika, pedaqogika və təhsilin tarixi üzrə Dissertasiya Şurasının sədr müavini olub. Sədrliyi ilə 22 nəfər elmlər doktoru, 155 nəfər pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru dissertasiyası müdafiə edib. Hazırda ADPU-nun nəzdində fəaliyyət göstərən Dissertasiya Şurasının üzvü, Dissertasiya Şurasının nəzdindəki seminarın sədridir. Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunda fəaliyyət göstərən Dissertasiya Şurasının nəzdindəki elmi seminarın üzvüdür. 1993-2016-cı illərdə Respublika Elmi Tədqiqatların Təşkili və Əlaqələndirmə Şurasının üzvü olub. Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyasının Pedaqogika, psixologiya və fənlərin tədrisi metodikası bölməsinin üzvüdür.

Elmi jurnalarda təmsilçiliyi

“ADPU-nun Xəbərləri”, “Kurikulum”, “Azərbaycan məktəbi”, “Məktəbəqədər və ibtidai təhsil”, “Təhsildə İKT”, “Dədə Qorqud araşdırmaları”, “Media və təhsil innovasiyaları”, “Bakı Qızlar Seminariyasının Elmi Xəbərləri”, “Naxçıvan Universitetinin Elmi Xəbərləri”nin redaksiya heyətinin üzvü, “Pedaqoji tədqiqatlar” elmi məqalələr məcmuəsinin və “İbtidai təhsilin problemləri” elmi məqalələr toplusunun baş redaktorudur.
Azərbaycanda müəllim kadrları hazırlığının strategiya və konsepsiyasını hazırlayan işçi qrupunun, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin “Elm və Təhsil Məsələləri Daimi Komissiyası”nın təhsil haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu hazırlayan işçi qrupunun, Fasiləsiz Pedaqoji Təhsil üzrə Koordinasiya Şurasının, Dərslikləri Qiymətləndirmə Şurasının üzvü, “Həyat bilgisi” fənn kurikulumunu hazırlayan işçi komissiyasının sədri olub.
Elmi uğurları, mükafatları, Prezident təltifləri
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, akademik Mehdi Mehdizadə, “Gənc alimlər”, “Firidun bəy Köçərli” və “Qızıl qələm” mükafatları laureatıdır. “Avropa Nəşr Mətbu evi” komissiyasının qərarı ilə “Ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim” qızıl medalı (2009), Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Kollegiyasının qərarı ilə “Azərbaycan Respublikasının qabaqcıl təhsil işçisi” (2010) döş nişanı ilə təltif olunub. “Vektor” Beynəlxalq Elmi Mərkəzi Mükafat Komissiyasının qərarı ilə “XXI əsr Azərbaycan ziyalıları” ADPU-da “İlin müəllimi” (2007), “İlin alimi” (2011, 2013, 2015) müsabiqələrinin qalibi olub. Təhsil Nazirliyinin, müxtəlif ali təhsil müəssisələrinin, beynəlxalq və respublika səviyyəli təhsil qurumlarının, KİV-in fəxri fərman və diplomları ilə təltif edilib.
1998-ci ildə Moskva şəhərində yerləşən Beynəlxalq Pedaqoji Akademiyanın həqiqi üzvü, 2010-cu ildə isə Pedaqoji və Sosial Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (akademik) seçilib.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İ. Əliyevin sərəncamları ilə “Tərəqqi” medalına (2006) və Əməkdar elm xadimi (2011) fəxri adına və 3-cü dərəcəli “Əmək” ordeninə, respublikanın ən ali medalına - “Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalına və “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti-100” yubiley medalına layiq görülüb.
Qərbi Azərbaycan İcmasının Ziyalılar Şurasının sədr müavini, Çəmbərək rayon icmasının İdarə heyətinin üzvü, Cil kənd icmasının sədri, Qərbi Azərbaycan İcmasının nəzdindəki Elm komissiyasının üzvüdür.
Anadan olmasının 50 və 60 illiyi ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Kütləvi İnformasiya Vasitələri Həmkarlar İttifaqının, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin, Təhsil İnstitutunun, ayrı-ayrı qəzet və jurnalların redaksiya heyətinin Fəxri fərmanları və diplomları ilə təltif olunub. Haqqında “Professor Fərrux Rustəmov-50” (2011), “Fərrux Rüstəmov. Biblioqrafiya” (2016), ”Professor Fərrux Rüstəmov və “Pedaqoji tədqiqatlar” məcmuəsi (2025), “Fərrux Rüstəmov və Azərbaycan pedaqogikaşünaslığı” (2025), “Professor Fərrux Rüstəmov və yetirmələri” (2025) kitablarının nəşri Fərrux Rüstəmova böyük hörmət və etimadın ifadəsidir.



Yaradıcılığına akademik baxış

AMEA-nın prezidenti, akademik İ.Həbibbəyli yazırdı ki, professor Fərrux Rüstəmovun pedaqoji yaradıcılığı, elmi məktəbi, təşkilatçılıq fəaliyyəti və milli təhsil quruculuğu və pedaqoji kadr hazırlığındakı xidmətləri onu Azərbaycan pedaqoji elminin qürur duyulan şəxsiyyətlərindən birinə çevirmişdir. Akademik H. Əhmədov öz yetirməsi haqqında yazırdı: “Fərrux Rüstəmovun əsərləri Azərbaycan pedaqoji elmini zənginləşdirən elmi yaradıcılıq nümunələridir.” Prof. Ə.Ağayevin təbirincə desək, Fərrux Rüstəmovun “Azərbaycan pedaqogikaşünaslığı” pedaqoji elmimizin bir əsrlik salnaməsidir, Azərbaycan pedaqoji elmində hadisəyə çevrilmiş bir əsərdir. Pedaqogikaşünaslığın meydana gətirilməsi məhz Fərrux Rüstəmova məxsus elmi fədakarlıq, yaradıcı xidmətdir. Fərrux Rüstəmov elmşünaslığın tərkib hissəsi kimi pedaqogikaşünaslığı yaratmış və formalaşdırmışdır. O, Azərbaycan pedaqikaşünaslığının pioneri olaraq öndədir. Fərrux Rüstəmov mükəmməl pedaqogika tarixçisidir. O, Əhməd Seyidov, Mehdi Mehdizadə, Mərdan Muradxanov, Hüseyn Əhmədov məktəbinin ənənələrini yaşadaraq və müasirlik düşüncəsi ilə onları inkişaf etdirərək, məzmununu, elmi əhatə dairəsini genişləndirərək sanballı bir elmi mövqeyə malik olmuşdur.
Azərbaycanda elmi-pedaqoji fikrin inkişafında və bir elm sahəsi kimi pedaqogikaşünaslığın formalaşdırılmasında professor Fərrux Rüstəmovun müstəsna xidmətləri vardır. Fərrux Rüstəmovun özünəməxsus yaradıcılıq üslubu və fərqli düşüncə tərzi vardır. Bu onun demək olar ki, bütün əsərlərində özünü göstərir. Üzərində adı olmasa belə, hər hansı bir kitabın, məqalənin, tədqiqat əsərinin Fərrux müəllimin qələmindən çıxdığını duymaq mümkündür. Lakonik düşüncə tərzi, faktlara obyektiv münasibət, analitik təhlil, fakt və hadisələrə həmin dövrün sosial-siyasi və tarixilik müstəvisində yanaşmaq, müqayisə, ümumiləşdirmə və nəticənin əsaslandırılması kimi tədqiqatçılıq bacarığı onun yaradıcılığına xas olan keyfiyyətlərdir.
Prof.Y.Babayev haqlı olaraq qeyd edir ki, XX əsrin əvvəllərində F.Köçərlinin Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi üçün təkbaşına gördüyü işi Fərrux müəllim pedaqogika tarixi üçün XXI yüzilliyin əvvəllərində eyni həvəs və əzabkeşliklə yerinə yetirmişdir.
Professor F. Rüstəmov məhsuldar pedaqoqdur. Bu barədə həmkarım professor Akif Abbasov yazır: “Məndən soruşsaydılar ki, müasir günümüzdə pedaqoqlar arasında ən məhsuldar olanı kimdir? Mən tərəddüd etmədən deyərdim - Fərrux Rüstəmov.” Bu, mübaliğə deyil, həqiqətdir. Bu fikir yalnız bir alim həmkarımın təəssüratı deyil, Azərbaycan elmi-pedaqoji ictimaiyyətinin ümumi rəyidir.
Professor Fərrux Rüstəmovun pedaqogika elmi sahəsində xidmətləri çoxdur. Onun yazdığı bir çox dərslik və dərs vəsaitləri müəllim və tələbələrin ən çox müraciət etdikləri mənbələr sırasında mühüm yer tutur.
Bir faktı xüsusi qeyd etmək lazımdır. 2021-ci ildə müəllim hazırlığının flaqmanı olan Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin 100 yaşı tamam olurdu. Hazırlıq ərəfəsində heç bir mübaliğə olmadan deyirəm ki, gecəli-gündüzlü işləyənlərdən, arxivlərdə çalışan, ötən yüz ili “canlandıranlardan” məhz Fərrux müəllim oldu. İkicildlik “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin tarixi”, “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin professorları”, “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektorları” kitabları həqiqətən də nadir və çox böyük əziyyət, zəhmət tələb edən əsl tarixi tədqiqatlar oldu.
Professor F. Rüstəmovun şəxsiyyəti təkcə bunlarla məhdudlaşmır. Əsl pedaqoqlara məxsus humanistlik, ehtiyacı olsun-olmasın hamıya, xüsusən gənc tədqiqatçılara kömək etmək, elmi rəhbərimiz olan mərhum akademik Hüseyn Əhmədov kimi onların əlindən tutub irəliləmələrinə yardımçı və dəstək olmaq Fərrux müəllimin ən gözəl keyfiyyətlərindən biri kimi tanıtdırır və sevdirir. Dostcanlı, həmkarlarına qarşı səmimi, tələbə və yetirmələrinə mehriban münasibət, hamıya kömək etməyi özünə borc hesab edən Fərrux müəllim tələbələri tərəfindən də çox sevilən müəllimlərdəndir. Onun istər yüksək elmi məclislərdə, istərsə də tələbə auditoriyalarında mühazirələri və çıxışları həmişə maraqla qarşılanır və dinlənilir. Çünki burada həmişə yeni söz, yeni fikir və yeni faktlar olur ki, bunlar da dinləyicini istər-istəməz özünə cəlb edir.
Azərbaycan pedaqoji mühitində özünə möhkəm mövqe qazanan, fikirləri ilə hesablaşılan alimlərdən biri olan Fərrux Rustəmov pedaqoji sahədə yeni bir ənənənin əsasını qoyub. Elmi re-daktorluğu ilə doktorantlarının əsərlərinin monoqrafiya şəklində nəşrinə nail olub. Həmin əsərlərə geniş “Ön söz” yazaraq tədqiqatçıların ilk qələm təcrübələrinə yüksək qiymət verib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə hazırlanan “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası”nın “Azərbaycan cildi”ndə pedaqogika elmi haqqında xüsusi oçerkin yazılması, prof.Misir Mərdanovun Azərbaycan təhsilinin salnaməsi hesab olunan, fundamental “Azərbaycan təhsil tarixi” çoxcildliyinin elmi redaktorluğunun ona həvalə olunması Fərrux Rustəmovun elmi-pedaqoji ictimaiyyət arasında yüksək nüfuzuna, intellektual səviyyəsinə və kreativ düşüncə sahibi olmasına dəlalət edir.

Uğurun açarı ailədir

Fərrux müəllim gözəl ailə başçısıdır. Həyat yoldaşı Şəlalə xanım Memarlıq və İnşaat Mühəndisləri Universitetində mühasib işləyir. Qızı Sevinc Qlazko Universitetində (Şotlandiya) doktorantura təhsili alır. Oğlu Orxan Böyük Britaniyada ali təhsil alıb.
Pedaqoji elmlər doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi Fərrux Rüstəmov ömrünün ən məhsuldar dövrünü yaşayır. “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin yubeliyi” (yubileydən-yubileyə), “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti və Birinci Ümumittifaq Türkoloji Qurultay” kitabları üzərində işləyir. Ona bu yubiley ilində uzun ömür, möhkəm can sağlığı, işlərində uğurlar və daha böyük yaradıcılıq uğurları arzu edirik.



Müseyib İLYASOV,

ADPU-nun Təhsil menecmenti kafedrasının pro¬fes-soru, pedaqogika elmləri doktoru, Əməkdar müəllim

75 illik mənalı

ömür yolu

Elmdə istedad, həyatda vicdan, davranışda əxlaq – insanın xarakter bütövlüyünü, onun ləyaqətli və xeyirxah İnsan olmasını müəyyən edən ən vacib meyarlardır. Alim yalnız məlumat toplayan, bilik daşıyan bir varlıq deyil, o, ətrafına nur saçan, düşüncələri işıqlandıran, qaranlıqda yol göstərən mənəvi mayakdır.
Dahi Nizami demişkən, “insanı insandan üstün edən yalnız İnsanlığıdır.” Bu həqiqəti Benjamin Franklin də təsdiqləyirdi: “İnsanın ən ali məqsədi İnsanlıqdır.” Həqiqi İnsan isə xeyirxah düşüncəsi, xeyirxah sözü və xeyirxah əməli ilə tanınır. Belə insanların varlığı özü bir məktəb, davranışı bir örnək, əxlaqı bir dəyərdir. Onlar cəmiyyətin mənəvi sütunlarıdır: bir ağac kimi kökü torpaqda möhkəm, budağı göylərə ucalmış, kölgəsi isə hər kəsə şəfqət verən. Sözünün və davranışının gözəlliyi, xarakterinin dürüstlüyü, əxlaqının bütövlüyü ilə seçilən bu fəzilət sahibləri hər zaman başqalarına yol göstərən günəş kimidir: özləri yanaraq ətrafı işıqlandırarlar.
Bu işıqlı insanlar sırasında 75 illik ömrünü elmə, insanlığa və mənəvi dəyərlərə həsr edən, adı çəkilincə ziyalılıq, müdriklik və təvazökarlıq simvolu kimi göz önündə canlanan əziz dostumuz Müseyib İbrahim oğlu İlyasov xüsusi yer tutur. Onun həyatı İnsanlığın nə demək olduğunu təsdiqləyən bir dastandır: sözündə həqiqət, əməlində dürüstlük, münasibətlərində səmimiyyət, elmi axtarışlarında əzmkarlıq və fədakarlıq var. Onun 75 illik həyat yolu ləyaqətli bir alim ömrünün hekayəsi, xeyirxahlıq salnaməsi və ləyaqət kitabıdır.
Oğuldərədən başlanan ömür yolu
Hər böyük insanın həyatında bir başlanğıc olur -təbiətin nəfəsini duyduğu, torpağın ona saflıq bəxş etdiyi və xarakterinin formalaşdığı doğma yurd yeri. Xoşbəxt o kəslərdir ki, gözünü dünyaya sakitlikdən, səmimiyyətdən, paklıqdan yoğrulmuş belə məkanlarda açır. Belə başlanğıclar insanın ruhunu saflaşdırır, qəlbinə xeyirxahlıq toxumu səpir.
Müseyib İbrahim oğlu İlyasov da məhz belə bir torpağın övladıdır - Laçın rayonun Oğuldərə kəndinin. Oğuldərə Müseyib müəllimin yaddaşında təbiətin və insanlığın harmoniyasını yaşadan müqəddəs bir ocaq kimi, yurd yeri kimi qalıb. Ucsuz-bucaqsız dağların qoynunda, mavi səmanın lacivərd ətəyində yerləşən bu kəndin camaatı sanki çəmənliklərin nəfəsini, buz bulaqlarının şəffaflığını öz ruhunda cəmləşdirib.
Oğuldərənin səhərləri başqa idi: dağların üzərindən süzülən günəş şüası, dərələrin içindən nəfəs alan sükut, çayların şırıltısının yaratdığı ilahi ahəng insanın qəlbinə və ruhuna sakitlik verirdi. Müseyib müəllimin xarakterindəki saflıq, sözündəki duruluq, davranışındakı alicənablıq, əxlaqındakı bütövlük, məncə, Laçın torpağının buz kimi bulaqlarından, tərtəmiz havasından, rəngbərəng qayalarından və min bir gülün ətri gələn çəmənlərindən süzülüb gələn bu saflığın davamıdır.
Kəndin adamları da təbiəti kimi saf, bulaqları kimi duru idi. Kənddə evlərin qapısı qıfılsız qalar, insanlar bir-birinə etimad edər, böyüyə ehtiram, kiçiyə mərhəmət, qonağa hörmət göstərilərdi. Belə bir sağlam mənəvi mühit Müseyib İlyasovun taleyinə də öz möhürünü vurub: o, həmin mühitin daşıdığı dəyərləri özü ilə böyüdüb, həyatının mənasına çevirib. Kənd həyatında gördükləri, eşitdikləri onun üçün əsl həyat məktəbi olub. Kənddəki insani münasibətlər, ədəb-ərkan qaydaları, yazılmamış əxlaq normaları onun davranışına təvazökarlıq, insanlarla münasibətinə səmimilik, elmi-pedaqoji fəaliyyətinə dürüstlük və saflıq qatıb. Müseyib müəllimin şəxsiyyət bütövlüyü Laçın küləklərinin sərtliyini deyil, bulaqlarının duruluğunu, çəmənlərinin təmizliyini, insanlarının halallığını xatırladır.
Onun doğulub boya-başa çatdığı Oğuldərə kəndinin yazı bir başqa idi: nərgizin, bənövşənin, novruzgülünün, lalələrin ətiri torpağa təravət verir, bahar nəfəsi insanın ruhunu isidir, qəlbində bir yüngüllük, bir sevinc oyadırdı. Yayın biçənəkləri, payızın səssizliyinin yaratdığı nisgil, qışın qarla örtülmüş gecələrinin poetik sükutu insanları valeh edirdi. Hesab edirəm ki, bütün bu gözəlliklər Müseyib müəllimin xarakterindəki təmkinə, daxili işığa, sakit və ölçülü-biçili hərəkətə, aydın düşüncəyə öz möhürünü vurub. Oğuldərə Müseyib müəllimin yaddaşında və ruhunda toxunulmaz, əbədi və müqəddəs qalıb.

İlyasovlar nəslinin işığı: baba və nəvə Müseyib

İlyasovlar nəslinin tarixində adları eldə-obada hörmət və ehtiramla çəkilən onlarla dəyərli nümayəndələri olmuşdur. Bu nəsildə maarifçiliklə məşğul olan isə professor Müseyib İlyasovun babası Qori Müəllimlər Seminariyasının məzunu Müseyib İlyasovdur. Baba Müseyib İlyasov yalnız müəllim deyil, həm də öz əməlləri ilə cəmiyyətə işıq saçan, insanların düşüncələrini nurlandıran, ruhlarını zənginləşdirən bir maarifçi olub. Onun əməlləri, bilik və təcrübəsi ilə yetişən gənc nəsil xalqın maariflənməsində əvəzsiz rol oynayıb ki, onların da içərisində İlyasovlar nəslinin təmsilçiləri az deyil. İlyasovlar nəslində babalarının şərəfli adına layiq olan ziyalılar çoxdur, amma onun əməllərini yaşadan, maarifçilik ideyalarını yeni dövrün çağırışlarına uyğun olaraq inkişaf etdirən, təmsil etdiyi elin və elmin fəxrinə çevrilən, pedaqogika elmləri doktoru elmi dərəcəsinə, professor elmi adına, Əməkdar müəllim fəxri adına sahib olan yalnız nəvə Müseyib İlyasovdur.

Aim ömrünün bioqrafiyası

Müseyib İlyasov 11 fevral 1951-ci ildə Laçın rayonunun Oğuldərə kəndində elağsaqqalı İbrahim müəllimin ailəsində anadan olub. 1957-1965-ci illərdə Oğul-dərə kənd 8 illik məktəbində, 1965-1967-ci illərdə Laçın şəhər orta məktəbində, 1967-1971-ci illərdə H.Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki Gəncə Dövlət Universitetinin) Pedaqoji fakültəsində təhsil alıb. 1971-1977-ci illərdə Laçın rayonunun Oğuldərə kənd orta məktəbində müəllim və təlim - tərbiyə işləri üzrə direktor müavini işləyib. Laçın rayon Təhsil Şöbəsinin qərarı ilə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini kimi iş təcrübəsinin yayılması məsləhət bilinib. 1972-1973 -cü illərdə hərbi xidmətdə olub.
1978-ci ildə arzularının işığında Bakıya gəlib. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Ümumi pedaqogika kafedrasında pedaqogika nəzəriyyəsi və tarixi ixtisası üzrə əyani aspiranturaya qəbul olunub. Azərbaycan təhsil və pedaqoji fikir tarixinin müqtədir tədqiqatçısı prof. Hüseyn Əhmədovun rəhbərliyi ilə elmi yaradıcılığı başlayıb, Bakının və Moskvanın mərkəzi kitabxanalarında araşdırmalar aparıb, dövrünün görkəmli pedaqoq və psixoloqları ilə təmasda olub, onların mühaazirələrini dinləyib, dissertasiya işi bağlı verdikləri təklif və tövsiyələri nəzərə almaqla qısa bir vaxtda elmi araşdırmalarını başa çatdırıb. 1981-ci ildə Ümumi pedaqogika kafedrasında müəllim kimi pedaqoji fəaliyyəmtə başlayıb. Azər¬baycanda pedaqoji elmlər üzrə Müdafiə Şurası olmadığından xeyli gözləməli olub, nəha¬yət ki, 1987 -ci ildə “Kənd məktəblərarası tədris-istehsalat kombinat¬larında şagirdlərin peşəyönümünün pedaqoji əsasları” mövzusunda namizədlik (fəlsəfə dok¬torluğu) dissertasiyasını uğurla müdafiə edib. Elmi uğurları artdıqca, vəzifə pil¬lələrində də sürətlə yüksəlib. 1989-cu ildə Ümumi pedaqogika kafedrasında baş mü¬əllim, 1991-ci ildə dosent vəzifəsinə seçilib.
1989-1997 -ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Kimya-biologiya fakültəsində ictimai əsaslarla dekan müavini vəzifəsində işləyib.
2011-ci ildə “Şagirdlərin peşə seçməyə hazırlanmasının pedaqoji əsasları” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edən Müseyib müəllim 2017-ci ildə professor elmi adı alıb. 2013-2025-ci illərdə ADPU-nun Məktəbəqədər təhsilin pedaqogikası kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışıb. Universitetin və Məktəbəqədər təhsil fakültəsinin Elmi Şurasının üzvüdür. ADPU -nun Elmi - Metodik Şurasının üzvü, fakültə Elmi-Metodik Şurasının sədridir.
1997-1998-ci illərdə Azərbaycan ETPEİ-də fəaliyyət göstərən pedaqogika üzrə ixtisaslaşmış Müdafiə Şurasının üzvü, 2007-2010-cu illərdə ADPU-da Ümumi pedaqogika, pedaqogika və təhsilin tarixi, təhsil və tərbiyənin nəzəriyyəsi və metodikası ixtisasları üzrə Dissertasiya Şurasının elmi seminarının üzvü, 2013-2015 -ci illərdə elmi seminarın sədri olub.
2010-2012-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının Fəlsəfə, pedaqogika, psixologiya və ilahiyyat komissiyasının Ekspert Şurasının elmi katibi, 2012-2018-ci illərdə isə Fəlsəfə, pedaqogika və psixologiya elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvü olmuşdur. 2018-ci ildə Filologiya və pedaqogika elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvüdür.
1984-1995-ci illərdə Respublika televiziyasında ayda bir dəfə efirə çıxan ”İstehsalatın əsasları. Peşə seçmə” adlı televiziya tədris proqramının aparıcısı olub. 1980 - 1990 -cı illərdə Respublika “Bilik” cəmiyyətinin xətti ilə respublikamızın müxtəlif bölgələrində əhali arasında pedaqoji biliklərin yayılmasında iştirak edib.
1982-1984-cü illərdə üç dəfə (hər biri 10 gün olmaqla) Ümumittifaq Komsomol Təşkilatı Mərkəzi Komitəsinin, SSRİ Maarif Nazirliyinin və SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının Rusiyanın Yaroslav vilayətinin Rostov-Velikiy və Zveniqorod şəhərlərində təşkil etdikləri “Gənc alimlər və mütəxəssislər məktəbi”nin iştirakçısı olmuşdur.
1992-1997-ci illərdə N.Tusi adına ADPU-nun “Pedaqoji Universitet Xəbərləri”nin pedaqoji - psixoloji elmlər seriyasının, 2007-2010-cu illərdə “Beynəlxalq Universitet Xəbərləri”-nin pedaqoji-psixoloji elmlər seriyasının məsul katibi olub. 2016-cı ildən ADPU-nun “Pedaqoji Universitet Xəbərləri” jurnalının “Humanitar, ictimai və pedaqoji-psixoloji elmlər seriyası”nın redaktor müavinidir. “Pedaqogika”, “Peşə təhsili və insan kapitalı”, “Pedaqoji tədqiqatlar” elmi-metodik jurnallarının redaksiya heyətinin üzvüdür.
Prof.Müseyib İlyasov zəngin və çoxçaxəli yaradıcılıq kredosuna malik tədqiqatçı alimdir. O, 10 monoqrafiya, dərslik və dərs vəsaitinin, 200-dən artıq elmi-pedaqoji və publisistik məqalənin, 35 tədris proqramının, 10 metodik göstərişin müəllifidir. 10 kitabın və 30-dan çox tədris proqramının elmi redaktoru və 6 kitabın tərtibçisidir. Məqalələri Bakı, Moskva, Səmərqənd, Tbilisi, Kiyev, Kirovoqrad və Tolyattidə nəşr olunan nüfuzlu jurnallarda çap edilib. “Vektor” Beynəlxalq Elmi Mərkəzi Mükafat Komissiyasının qərarı ilə “XXI əsr Azərbaycan ziyalıları” müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.
2012-ci ildə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin “Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanı ilə təltif edilib, 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Əməkdar müəllim fəxri adına layiq görülüb. Azərbaycan Respublikası Təhsil naziri Emin Əmrullayevin sərəncamı “Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti- 100” (2023) yubiley medalına, ayrı-ayrı təhsil qurumlarının Fəxri fərman və diplomlarına layiq görülüb.
Müseyib İlyasovun ailə portreti
Laçın rayonunun Oğuldərə kəndində İbrahim kişinin zəngin adət-ənənəsi olan ailəsində böyüyən, kiçik yaşlarından zəhmətə alışan, mehriban ailə münasibətləri işığında pərvazlanan Müseyib müəllim özü də gözəl və səmimi bir ailənin sahibidir. Ailənin dəyərlərini qoruyub saxlayan, onları yüksək qiymətləndirən Müseyib müəllimin həyat yoldaşı Nuriyyə xanım Pedaqoji Universitetin Tarix fakültəsinin məzunudur. Hazırda Nərimanov rayonundakı 82 saylı məktəbdə tarix müəllimi işləyir. Novator və peşəkar müəllim kimi tanınan Nuriyyə xanım Respublikanın Əməkdar müəllimi fəxri adına layiq görülüb.
Bu xoşbəxt və səmimi ailədə üç övlad böyüyüb. Valideynlərindən-ilk müəllimlərindən əxlaq, mənəviyyat və həyat dərsləri alan, özləri də ailə sahibləri olan bu övladlar müxtəlif sahələrdə uğurla çalışırlar. Böyük qızı Könül ingilis dili müəllimi, kiçik qızı Aygün həkimdir. Oğlu Ruslan isə “ADA” Universitetinin məzunudur, təhlükəsizlik sahəsində xidmət edir.
Müseyib müəllim həm də nurani-pirani bir babadır. Nəvələri Nihat, Dəniz, Sənan, Aqil, Nilufər onun ruhuna sığal, qəlbinə sevinc, həyatına işıq verən bir ilham mənbəyidir. Nəvələrinin gülüşündə, onların uğurlarında Müseyib müəllim öz əzmkarlığının, səbrinin və sevgisinin gücünü görür. Onlarla keçirdiyi hər an onun qəlbində dərin xoşbəxtlik və mənəvi zənginlik yaradır.
Müseyib müəllimin böyük ailəsi onun həyatının dayağı və enerji mənbəyidir. Onların varlığı Müseyib müəllimə elmi -pedaqoji fəaliyyətini daha həvəslə və zövqlə davam etdirməyə ilham verir.
Arzular, diləklər...
Professor Müseyib İlyasovun 75 illik ömrü yalnız bir insanın həyat hekayəsi deyil, həm də Azərbaycan maarifi, elm və təhsili üçün böyük xidmətlərin, elmi uğurların və mənəvi dəyərlərin canlı salnaməsidir. Onun dəyərli araşdırmaları, pedaqoji fəaliyyəti və maarifçilik ənənələrinə sadiqliyi gələcək nəsillərə örnək olacaq əvəzsiz bir irsdir. Müseyib İlyasov həm tanınmış pedaqoq alim, səriştəli idarəedici və müəllim, həm də nurlu insan, sədaqətli dost, övladları, tələbələri və həmkarları üçün dəyərli şəxsiyyətdir.
Onun 75 illik ömür kitabını vərəqləyərkən görürük ki, bu kitabda yalnız akademik uğurlar, elmi nailiyyətlər yer almayıb, həm də təvazökarlıq, mənəvi zənginlik və insanlıqla dolu olan bir ömrün yadda qalan anları öz əksini tapıb.
Əziz dostumuz professor Müseyib İlyasovu yubileyi münasibəti ilə ürəkdən təbrik edir, bundan sonra da ömrünün sağlam, elmi-pedaqoji fəaliyyətinin faydalı olmasını arzu edirik.

Fərrux RÜSTƏMOV

ADPU-nun İbtidai təhsilin pedaqogikası kafedrasının müdiri, pedaqoji elmlər doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi

Həqiqət ƏLİYEVA,
Binəqədi rayonu, Elşən Sultanov adına 217 saylı tam orta məktəbin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi.

Hər şey yaxşı olacaq

(Hökümə Əliyevanın xatirəsinə)

Görmüşük göylərdən yerə həmişə,
Gah yağış, gah dolu, gah qar tökülür.
Sən yalan dünyanın işinə bir bax,
Artıq simalardan sözlər tökülür-
Sakit olun, hər şey yaxşı olacaq.
***
Son saatın, son dəqiqən bitirdi,
Çin - çin olan olan arzuların itirdi.
Yaralanmış uçaq yerə yetirdi,
Titrək səsin son vidanı gətirdi.
Sakit olun, hər şey yaxşı olacaq.
***
Son mənzilin əngin səma oldumu?
Diləklərin buludlarda dondumu?
Bu, mərdliyə gedib - gələn yoldumu?
Ümid verən son çağırış buydumu?
Sakit olun, hər şey yaxşı olacaq.
***
Qapında yığışıb dostlar, tanışlar,
Kədərli ürəklər, qəmli baxışlar.
Dolan buludlardan yağan yağışlar
Səmadan asılan səsini nazlar:
Sakit olun, hər şey yaxşı olacaq...
Ana
Sənin şərəfinə sözlər aradım,
Tapmadım adına layiq, ay ana.
Sozlər düzüm-düzüm, sözlər bəzəkli,
Dünyanın ən gözəl kəlməsi – Ana.
***
Məclislər qurulur, sözlər verilir,
Ən gözəl, bahalı libas geyilir.
Qədəhlər toqquşur, sağlıq deyilir,
Dillərin sehrli cümləsi - Ana.
***
Dağların başında şimşəklər çaxır,
Dərədən şırhaşır bulaqlar axır.
Təpələr həsrətlə sulara baxır,
Axan çaylarımın gur səsi - Ana.
***
Sənsizlik üzündən qəmə bataram,
Səsini eşitsəm, bala qataram.
Adını ucadan uca tutaram
Uca dağlarımın zirvəsi - Ana.
***
Sənin ocağından təpər almışam,
Gözüm yollardadır, fikirə dalmışam.
İsti qucağına möhtac qalmışam,
Bütün övladların həsrəti - Ana.
***
Çölün bənövşəsi, düzün laləsi,
Neyin titrəməsi, tütəyin səsi.
Zərif çiçəklərin xoş rayihəsi,
Səni xatırladır mənə, ay Ana.
***
Ürəyim doludur, bitməmiş sətir,
Qərib xatirələr qarışıb itir.
Nə olur, uzağı yaxına gətir,
Qəlbimin ən şirin guşəsi - Ana.

Bəsimdir
Naşükür deyiləm, bədxah deyiləm,
Bir ovuc xoşbəxtlik belə bəsimdir.
Demirəm, dünyanı versinlər mənə,
Bir otaq səadət elə bəsimdir.
***
Səhərlər yuxudan sevinclə durum,
Hər günə gözəllik çələngi qurum,
İlləri qayğıyla mən başa vurum,
Övladım üzümə gulə, bəsimdir.
***
Qəmli xatirələr qəfil coşanda,
Qəlbimin həsrəti aşıb- daşanda.
Ana, bacı dərdi qoşalaşanda
Qapıma qardaşım gələ, bəsimdir.
***
Ömür vəfasızdır, olubdur yarı,
Həyat, gəl üstümə yağdırma qarı.
Demirəm, yaramı sən möhkəm sarı,
Deyirəm, eləcə belə bəsimdir.
***
Həyatdır, ağrı da, acı da olur,
Yanan ocaq varsa, sacı da olur.
Bəzən bir şirin söz əlacı olur,
Dərdimə təsəlli elə, bəsimdir.
Xatirələr
Xatirələr cığırı məni götürüb qaçır.
Fikrin qırışlarında gizlənən anlarımın
Üstunə sığal çəkir, sehirli süfrə açır.
Orda uşaqlığıma gül - çiçək ətri saçır.
Orda gənclik payıma günəş göydən nur saçır.
***
İllərin arxasından gizli - gizli boylanan,
Sevincindən gah gülən, kədərlənib ağlayan,
Qəlbi ümidlə dolu arzularla çırpınan,
Bir şıltaq uşaqlığım, bir də coşub çağlayan,
Ömrümün bahar çağı - cavanlığım dil açır.
***
Üzümdə bir təbəssüm, gözümdə sevinc yaşı
Yaşanmış günlərimin artıq bəllidir yaşı.
Şirin şirin olur, acısını gəl daşı.
Daha vidalaşıram,ay ömrümün sirdaşı.
Bu anda xatirələr qaçıb mənə əl açır.