19-10-2026, 08:00
İLMƏDƏN DOĞAN DUYĞULAR
Hər ilmədə ürək döyüntüləri, könül duyğuları, vüsal dadı, həsrət-hicran yanğısı, yarım qalmış sevdalar, uzaqdan sevib dolanan niskilli ürəklər və dilə gətirilə bilməyən daxili çırpıntılar var... Əhdə sədaqət, dosta məhəbbət, küskünlüklər, qırıqlıqlar, dərd ortaqlığı, xəyallar, ümidlər, ilmələrlə iynədən keçib naxışa çevrilən gizli göz yaşları...
Bir sözlə, Tamamın dünyasını tamamlamağa yetən tikmələrim!
Sevirəm sizi. Özüm kimi, sözüm kimi, əhdim-muradım kimi sevirəm. Atam-anam, doğmam-yadım, sevgim-həsrətim, vüsalım, göz yaşlarım kimi doğmadır onlar mənə. Orta barmağımın ucundakı neçə qat iynə deşiklərini, baş və şəhadət barmağımda iynə ucunun qoyduğu izləri, o ağrıları və qat-qat soyulan dərimin qabıqlarını da sevirəm... Sözə çevrilib, bəzən də çevrilə bilməyən gizlinlərim, yolu gözlənən gəlməzlərimin həsrəti, məhəbbətindən alışan ürəyim, ağıllı sayılıb dəli olan özüm kimi sevirəm tikmələrimi. Onları sevilənlərim, sevilməzlərim, sevgidən qovulanlar kimi sevirəm. Bir sözlə; dünyam kimi, ümidlərim, yarı yolda qalanlarım, varım-yoxum, dəli duyğularım, ölüb-dirilən arzularım, qəbullanıb tikmələrimdə gizlədiyim bədbəxtliyim kimi sevirəm onları.
Dostlarım, qısqanclarım, diri ölülərim, gözümün nuru, yolumun enişi-yoxuşu, qarşıma çıxan bəduğurlar, sevənlərimin alqışı, kimlərinsə qarğışı kimi sevirəm tikmələrimi... Doğmalarımın məzarı, xəyallarımın cənnəti-cəhənnəmi kimi sevirəm. İynəmi, o söküntülərdən tikməyə çevrilən saplarımı sevirəm, sevirəm, sevirəm...Dünyanın yaxşı-yaman nəyi varsa- hər şeyi sevdiyim kimi, tikmələrimi də eləcə sevirəm...
*******
Şeiri tikməyə mən gətirdim. Duyğularımı, sevgimi, gizlimi-aşkarımı tikdim, əsərlər yaratdım. Şeirlərimi tikmələrə köçürdüm...
Lap gənclikdə anamın tikiş maşınının qapağına uyğun formada bəzəkli bir örtük tikmişdim – gənclik duyğusu, gizli sevgi ilə... Örtüyün bir üzünə Xaqaninin ilk şeir yazan vaxtı əmisinə oxuduğu bir bəndi həkk eləmişdim:
Gül şamı nurlatdı bağçanı, bağı,
Lalə işıqlatdı səhranı, dağı.
Bir günəş üzlünün şəfəqindən də
Nura boyanmışdır böyük çırağı.
Digər üzünə isə ömrümdə aldığım bir məktubdakı şeir bəndini və ona yazdığım cavabı tikmişdim. Məktubda yazılmışdı: "Tələbəlik xatirələrindən yadımda qalan bu şeiri sənə yazıram və deyirəm: sən sehrli qızsan, ömrümdə beləsini görmədim. Həm cəsur, həm sehrli, həm də bənzərsiz bir sevgiyə layiqsən. Əfsuslar olsun ki, sənə olan sevgimi etiraf edə bilmirəm və bilməyəcəm də. Sadəcə, bu bir bənd şeiri sənə çatdırmaq üçün özümü çox məcbur etdim və nəhayət, yaza bildim. Amma gözünə görünməyə cəsarətim çatmır..."
Məktub mənə çatdırılanda əslində kimin yazdığını bilmirdim, sonralar bildim... Amma ondan sonra da heç nə dəyişmədi.
Məktubdakı şeir belə idi:
AŞIQ:
Gözlərin neçə aşiqi salıb bəndə?
Qız, xaliqin öləydi səni xəlq eləyəndə.
Sənə axar sumu deyim? – suyu dayandırarsan!
Sənə atəşmi deyim? – alovu yandırarsan!
Mən də o zaman, təbii ki, birbaşa o şəxsə yox, sadəcə ağ parçanın üzərinə bu cavabı tikmişdim:
MƏŞUQ:
Qara gözlərim səni salıb bəndə?
Oğlan söylə, nəyin var məndə?
Nə axar suyam, nə yanar odam –
Ürəklər alovlandıran bir qızam mən...
T. Y.
Cəfər Cabbarlının ən çox sevdiyim bu şeiri hər zaman mənim yoldaşım, könül duyğum idi. Çöldə, məhəllədə, suya gedəndə – hər yerdə onu oxuyurdum:
Mən bir solmaz yarpağam ki,
Çiçəkləri bəzərəm.
Mən bir sönməz duyğuyam ki,
Ürəkləri gəzərəm...
Bu şeiri çox sevir, hər zaman zümzümə edirdim. Elə cavabı da onun ahənginə uyğun tikmişdim. Amma məktub sahibinin bundan bu gün də xəbəri yoxdur... O örtük isə hələ də evimizdə, tikiş maşınının üstündə durur...
"Ürəyə açılan cığır" – mənim tikmə əsərimdir. Amma bu, adi əsərlərdən deyil, bir məhəbbət dastanıdır. Bu tikmə həmin o böyük sevginin, əvəzsiz sevdanın; acılı-şirinli, enişli-yoxuşlu, sərt döngələrlə və sıldırımlarla dolu bir mühitdə boya-başa çatıb qalib gəlmiş, eyni zamanda elə böyüdüyü qədər də uduzmuş bir sevginin sanki klipidir...
"Ürəyə açılan cığır" – uca, zirvəli dağlardan mənbəyini götürən gur sulu, köpüklənə-köpüklənə axan, hər burulğanda ətrafa yayılıb kənara cığırlar aça-aça yenə də kükrəməkdən qalmayan bir çaya bənzəyir. O çay ki, köpüklənib axmağı azalmır, bulansa da, hər zaman öz-özünü təmizləyib durula bilir; gurluğu və qıjıltısı dərələrdən dağlara, düzlərə səs salır. Yollarda nə qədər dağılıb azalsa da, yenə gur, yenə qaynar, yenə ürəkcoşdurandır; heç vaxt köhnəlmir, həmişə təzə qalır. Ürək döyüntüləri isə heç vaxt səngimir...
Mən bu tikmədə bir sevdanın lap gəncliyindən başlayaraq hər dövrünə uyğun bir mənzərə yaratmışam – həm şəkil, həm də şeir kimi:
Birincisi, lap gənclik illərinin "Getmə, amandır!" dueti ilə sevgiyə bağlanmaq dövrüdür...
...sevgidən qorxan məsum, sadə bir qızın:
Sevgiyə, ürəyə etmirəm şübhə,
Sevməmək naminə demirəm tövbə.
Sənin olacağam, nə bilim, bəlkə...
Sevgidən qaçıram, səndən yox, oğlan!
– deyən hürkək qaçışı və öz dünyasının olması... O dünyada da sevgidən qurtuluş olmadığını anlaması... İllər keçsə də, hərənin başına nələr gəlsə də, yenə dönüb-dolanıb rastlaşmaq... Yenə də qızın həm hürkək, həm də sevdalı qorxusu...
Əzizim, unut məni,
Axtarma, unut məni.
Qulaq as Yaralıya,
Bir yar tap, unut məni.
– deməsi və qarşı tərəfin öz mövqeyindən, sevgisindən dönməməsi:
Gözəl, əsirgəmə o canı məndən!
Dünyanın ləzzəti, dadı səndədir.
Doyunca kam alım odlu sinəndən,
Dünyanın ləzzəti, dadı səndədir.
– deyərək alovlanan, sönməyən, əhdindən dönməyən bu sevda get-gedə daha böyük inamla möhkəmlənir, aliləşir, ululaşmaq üçün can atır. Nizami Gəncəvinin beyti ilə başlayan sevgi hər zaman dəyərli və dözümlü olur:
Mehrabı eşqdir uca göylərin,
Eşqsiz, ey dünya, nədir dəyərin?
"Ürəyə açılan cığır" – bir tikmə əsərdir. Mən bu tikmədə "Getmə, amandır!", "Sevgili canan", "Gözəlim, səndədir", "Meydandayam", qarşılıqlı etiraflar və qoşa məzarı tərənnüm edən "Səni" duetlərini həkk etmişəm. Burada 4200-dən çox hərf, 125 sətirdən çox şeir və o duetləri canlandıran görüş şəkilləri var.
Bir-biri üçün yaranıb yaşayan və sonda qoşa məzarda olmağı arzu edən o kəslərin bənzərsiz sevgisinə illərimi verdim, gözümün nurunu tökdüm, əllərimin iynə deşikləri ilə bu əsəri qazandım. Yuxusuz gecələr, yollara dikilən gözlər, yolları çəkib gətirən dirənmiş baxışlar, yorğun duyğular, gizli-aşkar göz yaşları, "sevib-sevmədiyim" hisslər, görmək istədiyim gerçəklər və yaşanması mümkün olmayan xoşbəxtlik xəyalları... Bir sözlə, bu işə canımı verdim. Tikdikcə, o görüşləri tərənnüm etdikcə ürəyim böyüdü, sevgim canlandı, duyğularım ölümsüzləşdi. Göz yaşlarım isə yağışdan sonra durulan dağ çayları kimi duruldu...
Etiraf:
Dünyanı dolaşıb, tarixi açsan,
Bu məhəbbəti tapammazsan.
Yazarlar toplayıb əsər yazdırsan,
Bizim məhəbbəti yazdırammazsan.
Bu elə bir məhəbbət əsəridir ki...
Dünya ilə bir yaranıb,
Sahibini tapmayıb.
Gəzib gizli-pünhanca,
Ürəyimizdə dayanıb...
Burada bir haşiyə çıxım: bu tikmə mənə bir də ona görə özəldir ki, onu bitirib divardan asmışdım. Babamın (atamın) yatağı da o divarın önündə idi. Bir dəfə yatdığını zənn edib onu çağırmağa gəldim. Gördüm üzü divara çevrilib, elə bildim yuxudadır. Birdən gözüm sataşdı və gördüm ki, tikməni hərf-hərf sığallayaraq ağlayır... Səssizcə geri çəkildim.
Sonralar buna çox şahid oldum. Sanki batan iynələrin sayı qədər göz yaşı tökürdü; ora tökülən gözümün nurunu öpür, iynə batan əlimi tutub gözünün üstünə qoyur, mənim üçün etdiklərinə və edə bilməyib peşman olduqlarına ağlayırdı. İtən, yox olan, xəyala dönən xoşbəxtliyimi, söküntü saplarla naxışlanan, boyanan duyğularımı sığallayırdı... Bunu yalnız mən görür, mən duyurdum; amma o məndən gizlədirdi, mən də ondan...
"Ürəyə açılan cığır" adlı kitabımı:
Ata və anamın qarşıdan gələn 75 illik yubileylərinə, onlarla bərabər həyatımda və bu günümdə məzəmmət dolu tövsiyələri ilə böyük haqqı olan, bu il 70 illiyini qeyd etdiyimiz atamın dostu, həkimim və əmim Arif Səmədovun yubileyinə, eləcə də özümün doğulduğumun 50 və minaya düşməyimin qarşıdan gələn 30 illiyinə həsr edirəm
Tamam Yaralı
13-10-2026, 19:31
İtaliya və Azərbaycan
arasında ədəbi körpü
7 oktyabr 2026-cı ildə İtaliyada Azərbaycanın görkəmli maarifçisi Şəfiqə Əfəndizadəyə həsr olunmuş yeni kitabın təqdimat mərasimi keçirilib. “Kölgələrdən səslər və baxışlar: Lina Pietravalle – Şəfiqə Əfəndizadə – Gözlənilməz yaxınlıqlar” adlı əsərin müəllifləri biri italyan, biri isə azərbaycanlı olan iki qadın ziyalıdır. Bu ilin əvvəlində Romanın “Bastogi Libri” nəşriyyatında işıq üzü görən, Roberta Manualinin rəhbərliyi, Maria Stella Rossi və Məleykə Hüseynovanın (Melaike Hüseyin) həmmüəllifliyi ilə ərsəyə gələn bu cild həftə ərzində Molize bölgəsinin mədəni gündəminin mərkəzində olub.
Tədbir Lina Pietravallenin doğulduğu Molize bölgəsində yerləşən və tarixi turizm məkanı olan “La Piana dei Mulini” iqamətgahında baş tutub. Bu görüş, sözügedən məkan tərəfindən təşkil edilən “Stagioni d’Autore” tədbirlər silsiləsi çərçivəsində keçirilib. Bölgənin füsunkar mənzərələrini və mətbəxini nümayiş etdirməklə yanaşı, bu festival sosioloq, müəllim və jazz ifaçısı Culiya Mazellinin (Giulia Maselli) bədii rəhbərliyi altında ədəbiyyat, musiqi, kino, ekologiya və cəmiyyətin görkəmli simalarına ehtiram bəsləyən daimi bir mədəniyyət platforması rolunu oynayır.
Şəfiqə Əfəndizadə kimi Lina Pietravalle də dövrünün aparıcı ziyalılarından biri olub, ədəbiyyat və jurnalistika sahələrinə mühüm töhfələr verib. Lakin azərbaycanlı həmkarı kimi, onun da buraxdığı dərin iz zamanla kölgədə qalıb və cəmiyyət qadın hüquqları uğrunda mübarizədə müstəsna rol oynamış bu fədakar şəxsiyyətin irsinə karşı bir müddət laqeydlik nümayiş etdirib.
Lina Pietravalle (1887–1956) Neapol xəstəxanalarında Səhiyyə Xidmətlərinin Baş Direktoru vəzifəsində çalışmış, tanınmış həkim Mikele Qaetano Pietravallenin (1858–1923) qızı idi. Ali Səhiyyə Şurasının üzvü olan Mikele vərəm kimi xəstəliklərin yayılmasına qarşı mübarizədə mühüm milli təşəbbüslərin müəllifi olub. O, həmçinin İtaliya Krallığı dövründə görkəmli radikal və solçu siyasətçi kimi tanınıb, 23-cü çağırışdan 27-ci çağırışa qədər ardıcıl olaraq parlament üzvü kimi fəaliyyət göstərib. Onun siyasi nüfuzu Deputatlar Palatasının vitse-prezidenti seçilməsi ile zirvəyə çatıb. 28 iyun 1923-cü ildə Mikele Pietravalle Neapoldakı Piazza Oberdan meydanında vəhşicəsinə pusquya salınaraq qarnından bıçaqlanıb və beş gün sonra – 2 iyulda vəfat edib. Təntənəli dövlət dəfn mərasiminə baxmayaraq, onun qətlinin üstü rəsmi olaraq açılmayıb. Tarixçilər bu hadisəni Matteotti böhranından əvvəl baş verən, faşizm ideyalarından qaynaqlanan ilk siyasi sui-qəsdlərdən biri hesab edirlər.
Bu qəbildən planlaşdırılan ikinci tədbir olmasına baxmayaraq, təqdimat mərasimi yerli hakimiyyət orqanlarının və bölgə ziyalılarının böyük marağı sayəsində böyük izdihamla keçib. Fəxri qonaqlar arasında Molizenin müxtəlif bələdiyyələrinin rəhbərləri də var idi: Çiauçi (Chiauçi) meri Antonio Sferra və şəhər şurasının üzvü Sara Di Lonardo, Makkiadoğena (Macchiagodena) meri Feliçe Çikkone (Felice Ciccone) və mədəniyyət müşaviri Korrado Del Buono (Corrado Del Buono), həmçinin Skapoli (Scapoli) meri Emilio Riççi (Emilio Ricci) və Salçito (Salcito) meri Covanni Çelli (Giovanni Celli). Bundan əlavə, Kaprakotta (Capracotta) meri Kandido Palione (Candido Paglione) da Anyone (Agnone) meri Daniele Saia ilə birlikdə tədbirə xüsusi dəstək mesajları ünvanlayıblar.
Görüşün məqsədlərindən danışan Culiya Mazelli mədəni baxışlarını və regionun tədbirlər şəbəkəsini zənginləşdirmək üçün həyata keçirdiyi layihələri bölüşüb. Daha sonra Molize bölgəsinin mədəniyyət və turizm üzrə nümayəndəsi, hüquqşünas Fabio Kofeliçe (Fabio Cofelice) çıxış edib. O, qlobal və regional siyasi çağırışlara qarşı mübarizədə möhkəm mədəni təmələ sahib olmağın, universal dəyərləri müdafiə edən tarixi şəxsiyyətlərin nümunəsindən güc almağın vacibliyini vurğulayıb.
Tədbirdə çıxış edən Maria Stella Rossi Məleykə Hüseynova ilə dostluğunun tarixindən söz açıb. O qeyd edib ki, bu dostluq Molizenin mədəni irsinin, yazıçı Lina Pietravallenin əsərlərinin, eləcə də qadınların cəmiyyətdəki rolunun təşviqi kimi ortaq bir vizyona söykənən əməkdaşlıq sayəsində yaranıb.
Melaike Hüseyin moderator Culiya Mazelliyə minnətdarlığını bildirib, Azərbaycanın qadın hüquqları sahəsində qabaqcıl bir ölkə kimi tarixi əhəmiyyətindən danışıb və əsərin coğrafi, həmçinin mədəniyyətlərarası əhatə dairəsini vurğulayıb. O, kitabın Pietravalle və Əfəndizadə kimi güclü şəxsiyyətlərin nümunəsində oxuculara qadın hüquqlarının tarixi inkişafına unikal bir baxış bucağı təqdim etdiyini diqqətə çatdırıb. Kitabda müəllif, xüsusilə ölkədə müstəqil mətbuatın roluna və görkəmli şəxsiyyətlərin atdığı ilk addımlara diqqət yetirərək, Rusiya İmperiyası dövründə Azərbaycanın tarixi və iqtisadi kontekstini işıqlandırır. O dövrdə Azərbaycan qadınlarının sosial vəziyyətini təhlil edən müəllif, İslam dəyərlərinə dərindən bağlı olmaqla yanaşı, qızlarını savadlı və cəmiyyətin fəal üzvləri kimi böyüdən, XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan millətinin transformasiyasına böyük töhfə verən ataların maarifçi mövqeyini xüsusi vurğulayır.
Şəfiqə Əfəndizadəyə həsr olunmuş fəsildə onun tərcümeyi-halı mühüm tarixi dəyişikliklər fonunda yenidən nəzərdən keçirilir və güclü şəxsiyyəti ön plana çıxarılır: ailə itkilərinə baxmayaraq, Şəfiqə xanım özünü qətiyyətlə jurnalistika və ədəbiyyata həsr edib. Onun Azərbaycan cəmiyyətindəki fəaliyyəti oxucuya 1917–1918-ci illərin qarışıq dövrlərində Azərbaycan qadınlarının siyasi təmsilçilik uğrunda mübarizəsinə nəzər salmaq imkanı yaradır. Bundan əlavə, bu əsər İtaliya ictimaiyyətinə Şəfiqə xanımın gərgin jurnalist fəaliyyəti ilə yadda qalan və Azərbaycan qadınlarının səsvermə hüququ qazandığı tarixi dövrü birbaşa anlamaq fürsəti verir.
Təqdimat mərasimi Françeska Zivolo (Francesca Zivolo) və Eucenio Auçiellonun (Eugenio Auciello) ifasında kitabdan parçaların oxunması ilə davam edib.
Tədbirin növbəti hissəsində Molize bölgəsinin yerli dadlarını Şərq mətbəxinin ləzzətləri ilə birləşdirən xüsusi “Ədəbi Dequstasiya” təşkil olunub. Pietravalle və Əfəndizadə arasındakı “gözlənilməz yaxınlıq” zövqlə bəzədilmiş süfrə ətrafında simvolik olaraq təcəssüm etdirilib və görüş zərif çay mərasimi ilə başa çatıb. Gecəyə ənənəvi Molize geyimində qatılaraq xüsusi rəng qatan “Voci e Tradizioni Molise” assosiasiyasının üzvləri Emiliya Petrollini (Emilia Petrollini) və Mariya Antoniotta Kolellaya (Maria Antonietta Colella) xüsusi təşəkkür ifad olunub.
Beynəlxalq səviyyədə tanınmış bəstəkar və ifaçı, Maestro Piero Riççi (Piero Ricci) italyanların ənənəvi musiqi aləti olan və xromatik diapazonunu genişləndirmək üçün texniki cəhətdən təkmilləşdirərək böyük klassik orkestrlərin ifasına uyğunlaşdırdığı tuluq zurnasında (zampogna) öz əsərlərini səsləndirməklə tədbiri daha da zənginləşdirib.
Qeyd edək ki, tədbir “Banca Mediolanum – Bojano” filialı, “Sartoria Mario Iannetta” və “Dolceamaro-Papa” şirkətlərinin rəsmi sponsorluğu və dəstəyi ilə təşkil edilib.
Sonda vurğulanıb ki, bu təşəbbüs kitab səhifələrinin yaddaş və mədəniyyət işığında İtaliya ilə Azərbaycanı birləşdirən dərin dostluq və əməkdaşlıq bağlarını yeniləməyə, həmçinin gücləndirməyə qadir olan möhtəşəm bir mədəniyyət körpüsünə çevrilə biləcəyini növbəti dəfə sübut etdi.
4-10-2026, 11:31
“70-in işığında”
Vaqif Osmanlının “70-in işığında”
kitabının təqdimatı keçirilib
3 Oktyabr 2026- çı ildə Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndəsi, "Ədəbi Ovqat" dərgisinin baş redaktoru, şair və publisist Vaqif Osmanlının Röyal Otelin konfrans zalında "70-in işığında" adlı kitabının təqdimat mərasimi keçirilib.
Kitabın redaktoru Rəfail Tagızadədi.
Kitab müəllifin sayca - 7- çi kitabıdı.
Tədbir Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü, müstəqilliyi və suverenliyi uğrunda canlarından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsi ilə başlayıb.
Təqdimat mərasimini aparan Rəfail Tağızadə qonaqları salamlayaraq Vaqif Osmanlının zəngin yaradıcılıq yolundan, Azərbaycan ədəbiyyatına verdiyi töhfələrdən, publisistik və ictimai fəaliyyətindən ətraflı bəhs edib. Bildirib ki, müəllif ömrünün yetmiş illik həyat və yaradıcılıq yolunu özündə əks etdirən bu kitab həm xatirələr, həm düşüncələr, həm də mənəvi dəyərlərin təbliği baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Qeyd olunub ki, "70-in işığında" kitabı müəllifin keçdiyi ömür yoluna, həyat təcrübəsinə, yaradıcılıq axtarışlarına və milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığını əks etdirən dəyərli nəşrdir. Kitab oxucunu müəllifin düşüncə dünyasına səyahət etdirir, müxtəlif dövrlərdə qələmə alınmış yazılar, xatirələr və həyat müşahidələri ilə zəngindir.
Tədbirdə çıxış edən ədəbiyyatçı alimlər Lütviyyə Əsgərzadə və Məti Osmanoğlu, yazıçı, Əməkdar jurnalist Zemfira Məhərrəmli, yazıçı və şairlər Azad Qaradərəli, Ağacəfər Həsənli, Təranə Məmməd, Süleyman Abdulla, Mikayıl Bozal, Xeyrulla Ağayev, Bəhruz Məmmədov, Nicat Həşimzadə, Nemət Mətin, Miri Rəsulzadə, Azər Qismət, Zaur Ustac, Pərvanə Bayramqızı, Lalə İsmayıl, Əmək Qəhrəmanı Tərlan Musayeva, tanınmış aktyor Arif Həkimoğlu, yubilyarın gənclik dostu Xıdır Sadıqov və Azadə Quliyeva Vaqif Osmanlının zəngin yaradıcılıq yolundan, Azərbaycan ədəbiyyatına verdiyi dəyərli töhfələrdən, yüksək insani keyfiyyətlərindən və vətənpərvər mövqeyindən bəhs ediblər. Natiqlər qeyd ediblər ki, Vaqif Osmanlı özünəməxsus dəst-xətti, milli düşüncəsi və mənəvi dəyərlərə bağlılığı ilə müasir Azərbaycan ədəbiyyatında seçilən söz adamlarından biridir. Bildirilib ki, "70-in işığında" kitabı müəllifin ömür yolunu, həyat fəlsəfəsini və yaradıcılıq axtarışlarını əks etdirən sanballı nəşr olmaqla yanaşı, oxucular üçün də dəyərli mənəvi qaynaqdır. Çıxış edənlər yubilyarı 70 illik yubileyi münasibətilə təbrik edərək ona möhkəm cansağlığı, yeni yaradıcılıq uğurları və uzun ömür arzulayıblar.
Sonda Vaqif Osmanlı tədbirin təşkilatçılarına, çıxış edənlərə və oxucularına minnətdarlığını ifadə edib. Müəllif kitabın ərsəyə gəlməsi prosesindən danışaraq, bu nəşrin onun ömür yolunun, həyat fəlsəfəsinin və yaradıcılıq düşüncələrinin bir ifadəsi olduğunu bildirib.
Təqdimat mərasimi xatirə şəkillərinin çəkilməsi, müəllif tərəfindən kitabların imzalanması və oxucularla səmimi söhbətlə başa çatıb.
Güllü Eldar Tomarlı,
Mirvarid Dilbazi Poeziya Məclis İB- nin sədri, Kəlağayı Ev Muzeyinin direktoru
15-09-2026, 10:13
YADA DÜŞƏN
İŞIQLI XATİRƏLƏR
Zaman ötür, lakin ömrün elə anları olur ki, onlar yaddaşın ən işıqlı küncündə əbədi məskən salır. Biz o vaxt V. İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (APİ) filologiya fakültəsinin üçüncü kursunda oxuyurduq. Dörd qrup, iki axın (patoq) idik. Gəncliyin, tələbəliyin ən coşqun çağları idi. 1985-ci ilin yay semestri yenicə başlamışdı. Bir gün qrup nümayəndələri bizə gözlənilməz və möhtəşəm bir xəbər çatdırdılar: sabahdan etibarən "Qədim və antik ədəbiyyat" fənninin tədrisinə başlayırdıq və ən əsası – bizim axına bu fənni Xalq yazıçımız, ustad sənətkar İsmayıl Şıxlı keçəcəkdi. Bu xəbəri eşidəndə auditoriyada qopan sevinci, tələbələrin gözlərindəki o parıltını təsvir etmək çətindir. Sevincimizin həddi-hüdudu yox idi; axı biz "Dəli Kür"ün müəllifindən, canlı klassikdən dərs alacaqdıq!
Səhəri gün hamımız həyəcan və ehtiramla onun yolunu gözləyirdik. Qapı açıldı və İsmayıl Şıxlı özünəməxsus vüqarla, qoltuğunda dəri qovluğu (papkası) auditoriyaya daxil oldu. Onun gəlişi ilə otağa sanki müdrik bir nur çökdü. Bizimlə çox səmimi, doğma bir şəkildə salamlaşdı. Qrup nümayəndələrinə yaxınlaşıb öz tövsiyələrini, tapşırıqlarını verdi. Davamiyyətə diqqət etməyi tapşırıb: "Jurnalları vaxtı-vaxtında yazıb mənə məlumat verərsiniz", – dedi. Sözünü bitirdikdən sonra duruxdu, bir anlıq mehriban nəzərlərlə hamımızı süzdü və üzünü auditoriyaya tutub bir qədər də xəcalətli, təvazökar bir səslə dilləndi:
– Uşaqlar, sizə bir söz deməyi unutdum. Mən şəkər xəstəsiyəm, danışanda dilim-dodağım quruyur. Ona görə də özümlə balaca bir termosda su götürürəm. Hərdən bir qurtum su içməli oluram. Buna görə əvvəlcədən sizdən üzr istəyirəm, məni bağışlayın...
Böyük yazıçının gənc tələbələr qarşısında göstərdiyi bu nəzakət, bu böyüklük hər birimizin qəlbinə toxundu, ona olan hörmətimizi qat-qat artırdı. O, icazə alıb mühazirəsinə başladı. Artıq bir neçə gün idi ki, Qədim və antik ədəbiyyatın tilsimli dünyasına İsmayıl müəllimin o sehrli, məlahətli səsi ilə səyahət edirdik. Onun mühazirələri dərs yox, sanki bir mənəviyyat məktəbi idi. Günlərin bir günü İsmayıl müəllim dərsə gəlmədi. Dekanlıqda işləyən Məsmə xanım yanında başqa bir müəllimlə auditoriyaya daxil oldu. Hamımızın ürəyinə bir nigaranlıq düşmüşdü. Məsmə xanım sanki bu nigaranlığı hiss edib dedi: "Uşaqlar, İsmayıl müəllim bir az xəstələndiyi üçün bir neçə günlüyə dərsləri gələnə qədər onu BDU-nin müəllimi Məmmədbağır Həyatzadə əvəz edəcək". Bu sözləri deyib auditoriyanı tərk etdi.
BDU- nin tanınmış müəllimlərindən olan Məmmədbağır müəllim kürsüyə keçdi. Bizim gərginliyimizi azaltmaq üçün gülümsəyərək söhbətə başladı:
– Biz İsmayıl müəllimlə çox möhkəm, yaxın dostuq. Dünən axşam mənə zəng edib bildirdi ki, bəs bir-iki günlük APİ-də məni əvəz edəsən. Mən ona həmişə hörmətlə "mirzə" deyə müraciət edirəm. Dedim, baş üstə, mirzə, sən dincəl, gözün arxada qalmasın.
Məmmədbağır müəllim də sağ olsun, iki gün ərzində dərslərimizi boş qoymadı, maraqlı mühazirələr keçdi. Lakin hamımızın gözü qapıda idi, ustadın sağalıb qayıtmasını gözləyirdik. İki gündən sonra İsmayıl Şıxlı yenidən doğma auditoriyaya daxil oldu. Biz onu böyük sevinclə qarşıladıq. Müəllimimiz yenicə mühazirəsinə başlamışdı ki, qəfildən auditoriyanın qapısı ehtiyatla döyüldü.
İsmayıl müəllim danışığını kəsib: "Buyurun", – deyərək qapıya tərəf çevrildi.
Qapı açılanda hamımız təəccübləndik. Auditoriyaya ağ xalatlı bir neçə gənc qız daxil oldu. Onların filologiya fakültəsinə və bu dərsə aidiyyəti yox idi. İsmayıl müəllim təmkinlə dilləndi: Buyurun, qızlarım, eşidirik sizi. Qızlar bir az utancaq, bir az da həyəcanlı səslə müraciət etdilər:– İsmayıl müəllim, bizi bağışlayın, biz Tibb İnstitutunun tələbələriyik. Eşitmişik ki, burada mühazirə keçirsiniz. İcazə versəniz, bu iki saatı biz də arxa sıralarda oturub sizin mühazirənizi dinləyərik...
İsmayıl müəllimin simasına o atalara məxsus nurani təbəssüm qondu. Heç bir tərəddüd etmədən, böyük bir məmnuniyyətlə:
"Əlbəttə, buyurun, keçin, boş oturacaqlarda əyləşin", – dedi. Tibb tələbələri sevinə-sevinə boş yerlərdə əyləşdilər. O gün iki qoşa saat (dörd yarımqrup) ərzində tibb işçiləri də bizim qədər filoloq oldular. İsmayıl Şıxlının hər kəlməsini can-başla, böyük bir heyranlıqla dinlədilər. Dərs bitəndə onlar auditoriyadan böyük bir fərəh və coşqu ilə çıxırdılar. Dəhlizdə bir-birlərinə pıçıldadıqları o sözlər isə ömrüm boyu yaddaşımdan silinmədi:– Çox şükürlər olsun, bu həyatda bizə İsmayıl Şıxlını canlı-canlı dinləmək, onun o müdrik səsini eşitmək qismət oldu!
Bəli, İsmayıl Şıxlı təkcə filoloqların yox, bütün Azərbaycan gəncliyinin, bütöv bir xalqın qəlbinə yol tapan unudulmaz bir şəxsiyyət idi. Bu gün o illərdən çox uzun zaman keçsə də, onun dərslərinin istisi hələ də ruhumuzu isidir.
Hüseyn İsaoğlu,
yazıçı-publisist,
AYB və AJB üzvü.
27-08-2026, 18:42
Yeraltı düşmənləri məhv
edən gənc musiqiçi…
Bu günlərdə sosial şəbəkələrdə fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, şair Vəsilə Möhsümovanın belə bir paylaşımı qarşımıza çıxdı. “Biz hər ikimiz müharibədən çıxmışdıq… hər ikimizin də ağrıyan yerləri vardı… əslində gözəl xəyallarımız da… Bu istedadlı gənc Qarabağın yetirməsidir - Azadxan Mirzəliyev…”
Azadxan adlı bu gəncin sazda gözəl ifası dinləyənlərin, elə bizim də marağımıza səbəb oldu. Bir paylaşım və saz havasının izi ilə “Vətən səsi”nin əməkdaşı Azadxan Mirzəliyevlə həmsöhbət oldu. Gəlin, əvvəlcə bu istedadlı gənclə tanış olaq.
Azadxan Mirzəliyev 2002-ci ildə Füzuli rayonunun Qazaxlar kəndində anadan olub. Ancaq onlar Cəbrayılın Cocuq Mərcanlı kəndindəndirlər. O, Horadiz qəsəbəsində orta məktəbdə oxuyub. Eyni zamanda, Horadiz Uşaq Musiqi Məktəbində tar sinifində təhsil alıb.
Azadxanın ailəsi hazırda işğaldan azad Cocuq Mərcanlı kəndində yaşayır. Anası dogma yurdunda orta məktəbdə dərs deyir.
Azadxan istedadlı bir gəncdir. O ixtisasca tar sinifini bitirsə də, sazda da mükəmməl ifa edir. O, həm də gitarada və türk sazında da ifa etməyi yaxşı bacarır. Bu gün istedadı ilə, özünün dediyi kimi, parlamasa da, Azadxan xüsusi qabiliyyətinə görə uşaqlıqdan ətrafına işıq salmağı bacarıb. Elə ona görə də, hələ orta məktəb illərində Turkiyədə musiqi yarışmalarında iştirak edərək uğurlar qazanıb. Bu barədə isə bizə Vəsilə Möhsümova məlumat verir.
Vəsilə xanım deyir ki, Azadxanın istedadlı bir uşaq kimi meydana çıxması 2014-cü ildə “Qarabağın səsi” adlı layihə ilə bağlıdır. Təkamül və İnteqrasiya ictimai Birliyinin Yunis Əmrə İnstitutu ilə birgə həyata keçirdiyi bu layihə o vaxt Qarabağdan olan istedadlı uşaqları aşkar etmək məqsədi daşıyırdı: “Bunun üçün o vaxt biz ən ucqar bölgələrimizə qədər gedib köçkün düşərgələrində istedadlı uşaqları axtarırdıq. Bir dəfə də Füzuliyə getdik. Yay aylarında az qala 40 dərəcə istidə Sabirabad, Saatlı rayonlarından sonra beləcə Füzuliyə gəldik. İndiyə qədər rast gəldiyimiz uşaqlar xüsusilə muğama həvəsi olanlar idi. Düşündüm ki, niyə bu uşaqlar arasında bircə nəfər də saz çalan olmasın. Fikrimi orada paylaşdıqdan sonra öyrəndim ki, Azadxan adında belə bir saz çalan uşaq var. Amma o qonşu kənddən yarım saata gələr. Hamı artıq yorulmuşdu və seçimini edib geri dönmək ərəfəsindəydi. Onlardan xahiş etdim ki, bir az səbr edək. Təxminən 20 dəqiqədən sonra bir də gördük balaca, özü kimi, bu istidə uzunqol paltarı da qapqara olan bir oğlan gəlir. Sazı özündən böyük idi. Azadxanı ilk gördüyümdə, düzü, onun bu qədər istedadlı olacağına inanmadım. Ancaq onun saza elə ilk toxunuşundan axtardığımı tapdığımı düşündüm…”
Beləliklə, 12 yaşlı Azadxanın yoluna işıq düşür. O, bu layihə çərçivəsində əvvəlcə Milli Konservatoriyada keçirilən Qala konsertində iştirak edir. Sonra isə Türkiyədə uşaqlar üçün keçirilən müsabiqələrdə iştirak edərək uğurlar qazanır. O, qardaş ölkədəki yay düşərgələrində olur və öz ifası ilə dinləyicilərini heyran edir. Vəsilə xanım deyir ki, Azadxanla bax, belə tanış olmuşuq…
Bu gün isə istedadlı gəncimiz öz sazını, yeri gələndə, gitarasını bağrına basaraq azad torpaqlarımızda keçirilən el şənliklərində iştirak edərək, bu tədbirlərə ayrıca bir rəng qatır. Ancaq o yalnız öz sənəti ilə məşğul olmur. Artıq 4-cü ildir ki, ANAMA-da çalışır. Deyir ki, bu işi təkcə maddi vəziyyətinə görə qəbul etməyib. Həm də ona görə bu işi seçib ki, o da Vətən qarşısında hər hansı bir borcunu yerinə yetirsin, işi, əməli ilə dogma Qarabağa öz töhfəsini versin.
Azadxan bir gənc kimi 44 günlük Vətən Müharibəsində qazandığımız böyük Zəfərdən qürur duyur və müharibədə iştirak edə bilmədiyi üçün bu gün dogma yurdu naminə əlindən gələni etməyə çalışır. “Mən də istərdim ki, yeraltı düşmənlərimizi məhv edim”, - deyən musiqiçi inanırıq ki, istedadı ilə daha böyük səhnələrdə çıxış edəcək və öz layiq olduğu qiymətini alacaq.
Mina RƏŞİD
22-08-2026, 17:03
Mobil Vəkiloğlu
GÜRCÜSTAN VƏ GÜRCÜLƏR
Gürcülər Qafqaz dil ailəsinə aid olan çoxsaylı xalqdır. Gürcülər əsasən Gürcüstanda, Türkiyədə, Azərbaycanda, İranda, Rusiyada və dünyanın əksər ölkələrində az sayda yaşayırlar. Gürcülərin sayları barədə müxtəlif rəylər, fikirlər və faktlar var. Hal-hazırda Gürcüstanda 1 yanvar 2022-ci ilin siyahıyaalmasına görə 3 milyon 688 min insan yaşayır ki, bunun da 1 milyona qədəri qeyri-gürcülərdir. Qardaş Türkiyə dövlətində qeyri-rəsmi məlumata əsasən 3 milyona qədər gürcü mənşəli Laz, Acar, Gürcü, Çevenburi, Gelibolu adlanan xalqlar yaşamaqdadırlar və onların hamısı islam dininin sünni təriqətinə sitayiş edirlər. Azərbaycanda gürcülər əsasən Zaqatala, Qax və Bakıda yaşayırlar. Azərbaycanda yaşayan gürcülərin çoxu müsəlman inqloylar,əsasən Zaqatalanın Əliabad kəndində, xristianlar isə əsasən Qax rayonunda yaşayırlar. İranda yaşayan gürcülər Şah Abbasın( 1524-1587) zamanında zorla İrana köçürülmüşlər. Sayları təxminən 1 milyona qədər və ya daha çoxdur. İranda uzun müddətdir ki, əhalinin etnik tərkibini dəqiq açıqlamırlar. İranda yaşayan gürcülər şiə müsəlmanları olmaqla bərabər Şiraz və Mazandaran bölgəsində yaşamaqdadırlar.
Gürcülər tarix boyu daima qonşu xalqların işğalına məruz qalmışlar. Onlar orta əsrlərdə romalıların, əhəmənilərin, ərəblərin işğalına məruz qalmışlar. Daha sonra qərbi Gürcüstan daima türklərin və ya Osmanlıların, şərqi Gürcüstan isə Azərbaycanın və ya Səfəvilərin tabeliyində olmuşdur. Ərəb işğalından sonra gürcülər tədricən islama keçmiş, 10-cu əsrin sonlarında demək olar ki, gürcü xalqı tam olaraq müsəlman olmuş, 11-ci əsrdə xalqın böyük əksəriyyəti yenidən xristianlığa qayıtmışdır. Həmişə müsəlmanların əhatəsində yaşayan gürcülər sonradan yenidən tədricən İslam dininə üz tuturlar. Rusların Gürcüstanı işğal etməsi gürcülərin tamamilə müsəlmanlaşmağının qarşısını almışdır. Orta əsrlərdə gürcülərin bir qismi qul kimi Qafqaz xalqları ilə birlikdə başqa ölkələrə satılmış və ya aparılmışdır. Misir məmlük (qul) dövlətinin yaranmasında qul türklərlə bərabər gürcülər də yaxından iştirak etmişdilər. Bu səbəbdən gürcülərin sayı daima azalmışdır. Sonuncu dəfə gürcüləri Ağa Məhəmməd Şah Qacar 1795-ci ildə kütləvi şəkildə İrana (20 mindən çox) aparmışdır. İranda yaşayan gürcülər əsasən Mazandaran, Xuzistan və İsfahanda yaşayırlar, onları Firudini adlandırırlar. 1617-ci ildə Şah Abbas Gürcüstanın Kaxetiya bölgəsinə yürüş edir. Tarixi mənbələrdə 100 min insan qılıncdan keçirilmiş, 200 min gürcü isə Səfəvi (İran) ərazisinə aparılmışdır, amma bu rəqəmlər reallığı əks etdirmir. Belə ki, həmin dövrdə Gürcüstan ərazisində 1 milyondan artıq insan yaşaya bilməzdi. Misal üçün,1828-ci ildə quzey Azərbaycanın cəmi əhalisi 900 mini keçmirdi. Əgər 200 min əhalini (Gürcünü) bir yerə yığmaq, onları qidalandırmaq və aparmaq sadəcə reall görünmür, belə ki, həmin dövürlərdə kütləvi yaşayış yerləri də yox idi. Belə ki, Şah Abbas o zaman Gürcüstandan təxminən 50-60 min ən çoxu insan aparıb indiki İran ərazisində müxtəlif yerlərdə yerləşdirmişdir. Əgər 1617-ci il tarixdə şah Abbas Gürcüstandan 200 min insan aparsaydı bu gün İranda təxminən 400 min Gürcü olmalıydı. İsfahanda 10-na qədər gürcü qəsəbəsi və çox sayda gürcü kəndləri var. Ayrıca Nəcəfabad, Rəhmətabad, Yezdənşəhr və Əmirabad kimi yerlərdə də gürcülər yaşayır. Rəsmi sayları 100 min, qeyri-rəsmi 1-3 milyon ola bilər.
Azərbaycan gürcülərinin cəmi sayı 15-17 min nəfərdir ki, onların da 12-13 mini müsəlman inqloylardır. Türkiyədə yaşayan 120-150 min (1,5 milyon) , Ukraynada 35 min, Rusiyada rəsmi 198 min ,
Çevenburi (gürcülərə verilən ad) sözünün mənası "bizdən olan,bizim kimi olan" deməkdir. Gürcülərin Türkiyəyə kütləvi köçü əsasən 1828-1829-cu illərdə, daha sonra ən böyük köç isə 1877-78-ci illərdə Osmanlı-Rusiya müharibəsindən sonra başladı. Əsasən Ciresun, Rize, Ordu, Samsun, Sinop, Amasya və Tokat illərində (el-oba mənasında) ,həmçinin Bolu, Mərmərə, Düzcə, Sakariya, Kocaeli, Balıkesir illəri Çeveneburilərin məskunlaşdığı yerlərlərdir. 81 min nəfər laz dilini bilir,lakin təxminən 250 mindən 300 minə qədər olması güman edilir. Türkiyədə yaşayan müsəlman gürcülərdən tanınmış dövlət xadimləri Baş nazirlər Məsud Yılmaz və Nəcməddin Ərbakan olmuşdur.
Gürcüstanın rəsmi ərazisi 69, min kv km-dir, əhalisi 2024-cü ilin siyahıyaalmasına görə cəmi 3 milyon, 700 min, 581 nəfər təşkil edir. onlardan ən çox 3 milyon 224 min Gürcü, 233 min Türk (azərbaycanlı), 168 min Erməni, 15 min Çeçen (kistinlər), 13 min Rus və digər millətlər yaşayır. Rürcülər sayları azalan xalqlar sırasındadırlar, belə ki, dünyada finlərin, almanların, fransızların, rusların ölüm sayı doğulanları üstələyir. Gürcüstanda yaşayan gürcülərin bir qismi islam dininə sitayiş edirlər, əsasən ərazisi 1,9 min kv km olan Acariya muxtar Respublikasının əhalisi və Türkiyə sərhəddində müsəlman Gürcü kəntləri vardır. Bundan başq bizim millətin bir qolu olan Mesxeti türklərinin içində də müsəlman gürcülər var. Onu da əlavə edim ki, 2008-ci ilin avqustunda baş vermiş Rusiya- Gürcüstan müharibəsində Gürcüstan 3,9 min kv km ərazisi olan cənubi Asetiyanı və 8,6 min kv km olan Abxaziyanı itirmişdir.
15-08-2026, 19:00
Elm və mərifət nurunun
əbədiyyət köçü
Dosent Mustafa Yusifovun əziz xatirəsinə.
Uca yaradanın nurlu bir həqiqəti var ki, bu fani dünyada hər nəfəs bir ayrılıq carçısı, hər ölüm isə ruhun əbədi vəhdətə və asimana ucalmasıdır. Allah dərgahında alimin mürəkkəbinin şəhidlərin müqəddəs qanı ilə tərəziyə qoyulduğu, hətta ondan da üstün tutulduğu bir elmi-ilahidə, ömrünü cəhalətin qaranlığını yarmağa və insanlığı nura qovuşdurmağa adayan fədakar bir alimin gedişi, kainatın bir parçasının qaranlığa qərq olması deməkdir. Müasir Azərbaycan təhsil və elm mühitinə, xüsusilə Gəncə Dövlət Universitetinin çoxşaxəli kollektivinə məhz belə bir ağır və sarsıdıcı itki üz vermişdir. Yarım əsrdən çox bir dövrdə elmin və mərifətin qapılarını gəncliyin üzünə açan tanınmış alim, arif pedaqoq, Gəncə Dövlət Universitetinin Tətbiqi riyaziyyat kafedrasının baş müəllimi, texnika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Yusifov Mustafa Qasım oğlu ömrünün 81-ci ilində əbədiyyətə qovuşmuşdur. Yusifov Mustafa Qasım oğlu 2 fevral 1945-ci ildə Azərbaycanın qədim və ziyalı yurdu olan Tovuz rayonunun Bayramlı kəndində, mənəviyyata və zəhmətə bağlı çoxuşaqlı bir ailədə dünyaya göz açmışdır. İki qardaş və iki bacının əhatəsində, halallıq və elm sevgisi ilə böyüyən Mustafa müəllim, Allahın ona bəxş etdiyi fitri istedad və analitik zəka sayəsində doğma Bayramlı kəndinin tarixində silinməz bir iz qoyaraq, o kəndin ilk alimlərdən biri olmaq şərəf və iftixarına nail olmuşdur. Bayramlı kəndindən başlayan elm cığırı, sonradan böyük bir akademiyanın gur işığına çevrilmişdir. 1962-ci ildə orta təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vurduqdan sonra, riyazi təfəkkürünü mühəndislik elmi ilə qovuşdurmaq məqsədilə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun "Kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi" fakültəsinə daxil olmuş, 1967-ci ildə ali məktəbi fərqlənmə ilə bitirərək yüksəkixtisaslı mühəndis-mexanik adını qazanmışdır. Ali təhsilini tamamladıqdan dərhal sonra, 1968-ci ildə gənc mütəxəssis kimi Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatının Mexanikləşdirilməsi və Elektrikləşdirilməsi İnstitutunda fəaliyyətə başlayan Mustafa müəllim, maddənin və mexanikanın sirlərini riyazi modelləşdirmənin dili ilə çözməyə çalışmışdır. O, elmi axtarışlarını respublika hüdudlarından kənara çıxararaq beynəlxalq müstəvidə davam etdirmiş və dissertasiya işini Özbəkistanın fundamental elm mərkəzlərindən birində müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək alimlik dərəcəsi almışdır. Elm pillələrində inamla irəliləyən alim, qısa müddətdə Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən "Dosent" elmi adına layiq görülmüş, mürəkkəb mühəndislik sistemlərinin tətbiqi riyaziyyat üsulları ilə təhlilinə həsr olunmuş dəyərli əsərləri ilə həm ölkəmizdə, həm də xaricdə böyük rəğbət qazanmışdır. Onun ruhunun ən ali ibadətgahı pedaqoji fəaliyyət, tələbə qəlbinə toxunmaq mütəaləsi idi. Bu ilahi sevgi ilə o, 1970-ci ildən etibarən taleyini Gəncə Dövlət Universiteti ilə bağlamış və yarım əsrdən artıq bir zaman kəsiyində universitetin Tətbiqi riyaziyyat kafedrasında müəllim, baş müəllim və dosent kimi şərəfli bir yol keçmiş və "Texnika üzrə fəlsəfə doktoru" elmi dərəcəsinə yüksəlmişdir. Tələbələrinə differensial tənliklərin, rəqəmlərin həndəsəsini öyrədərkən, əslində onlara həyatın və kainatın nizamını, mənəvi harmoniyasını aşılamışdır. Onun mühazirələri sadəcə elmi dərslər deyil, həm də bir mərifət məktəbi olmuş, bu məktəbdən ölkəmizin dörd bir yanına xidmət edən yüzlərlə kamil mütəxəssis yetişmişdir.
Qeyd edim ki, belə bir mübarək ziya sahibi atamın kiçik qardaşı sevimli əmimiz idi. Həyatın dəyişməz qanunauyğunluğu olan mənəvi sınaqlar Mustafa əmimin də ömür yolundan yan keçməmişdir. 2023-cü ildə onun uzun illər bir yerdə addımladığı, ruhən bütövləşdiyi vəfadar ömür-gün yoldaşı Firoza xanımın qəfil əbədiyyətə qovuşması, müdrik alimin qəlbində dərin və sarsıdıcı hüzün yaratmışdır. Bu ağır mənəvi hicran və keçirdiyi dərin sarsıntılar onun fiziki səhhətinə ciddi təsir göstərmişdir. Peşəsinə və tələbələrinə olan sonsuz sayğısından dolayı, öz rəsmi məruzəsi və şəxsi ərizəsi ilə sevimli elm ocağından ayrılmağı seçən alim əmimiz, ömrünün qalan hissəsini sükut və dualarla keçirmişdir. Dosent Mustafa Yusifov ensiklopedik biliyi ilə yanaşı, ədaləti, səmimiyyəti və təvazökarlığı ilə seçilən əsl klassik Azərbaycan ziyalısı, mübarək nur sahibi idi. O, təkcə cəmiyyət üçün deyil, öz doğmaları üçün də unudulmaz bir örnək, ailəsinin fəxr mənbəyi, üç oğulun fədakar atası, beş nəvə və iki nəticənin müdrik babası idi. Onun gedişi xüsusilə "əmi ata yarısıdır" hikmətini dərindən yaşayan və onun elmi işığından qürur duyan doğmaları, qardaşı övladları və bütün yaxınları üçün mənəvi bir dayağın çökməsidir. Onun pak ruhu qarşısında baş əymək, bu gün hər bir ailə üzvünün qəlbindəki ən ali ehtiram borcudur. Acı və təssüf hissi ilə qey edim ki, belə bir müqəddəs alim ömrü və şərəfli insan həyatı mübarək cümə günü 14 avqust 2026-cı il tarixində səhər saatlarında Gəncə şəhər Birləşmiş Xəstəxanasının Kardioloji Xəstəxanasında (Bağmanlar ərazisi) vəfat etmiş. Mərhum dosent əmim Mustafa Yusifov Gəncə şəhərinin ən müqəddəs və tarixi məkanı olan "İmamzadə" Ziyarətgah Kompleksinin qəbristanlığında, dualar və böyük ehtiramla torpağa tapşırıldı.
Elm bağçasının müdrik bağbanı,
Hicrandan pay alıb, köçdü karvanı,
Acısı yandırdı eli-obanı,
Əyildi qamətim, dizlər ağladı,
Qəm məni haxladı, gözlər ağladı.
Baxışı nur dolu, sözləri hikmət,
Baş alıb yol getdi, addımı zinət,
Cənnətə iz salan bir əbədiyyət…
Alışdı ciyərim, gözəl ağladı,
Yandırdı qəlbimi, sözlər ağladı.
O, uca bir zirvə, alim adamdı,
Mənim əmi payım, şanlı məqamdı,
Başımın pak tacı, canımda candı,
Vüqarlı dağ çökdü, düzlər ağladı,
Könlümə od saşan közlər ağladı
İslam peyğəmbəri Muhəmməd (s.ə.s.) mübarək bir kəlamı var: "Elm yalnızlıqda dost, qürbətdə yoldaş, tənhada sirdaş, bolluqda və darlıqda yol göstərici, düşmənlərə qarşı silah və dostlar yanında zinətdir. Allah elmlə cəmiyyətləri yüksəldir və onları davamlı yaxşılıqda öndər edər.”
Mustsfa əmim kimi möhtərəm bir nur sahibi cismən aramızda olmasa da, fədakar alimin müqəddəs miras qoyduğu elmi mənəvi irsi, mürəkkəbi və işıqlı xatirəsi onu tanıyanların, sevimli tələbələrinin və ailəsinin, əzizlərinin qəlbində daima yaşayacaqdır.
Allah rəhmət eləsin, ruhu şad, məkanı cənnət olsun İnşallah!
Dərin hörmət və ehtiramla: Zəkiyyə Musaqızı,
AJB və AYB üzvü.
14-08-2026, 17:05
Ömrün əbədi işığında:
Bir ziyalı ömrünün salnaməsi
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, Əməkdar müəllim Nəcəf Nəcəfov
Hər bir insanın xarakteri, mənəvi dünyası və həyat yolu onun köklərindən, doğulub boya-başa çatdığı torpaqdan və ailə ocağından qida alır. Tanınmış təhsil təşkilatçısı, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, Əməkdar müəllim, "Qızıl Qələm" mükafatı laureatı Nəcəf Həsən oğlu Nəcəfovun da ömür salnaməsi Qərbi Azərbaycanın qədim və zəngin maarifçilik ənənələrinə malik Ağbaba-Şörəyel mahalının, Amasiya rayonunun uca dağlar qoynunda yerləşən Oxçoğlu kəndindən başlayır.
Sınaqlardan keçən şərəfli irsi
Oxçoğlu kəndinin sayılan-seçilən, el arasında böyük hörmət və nüfuz sahibi olan sakinləri — Həsən Nəcəfovun ocağı hər zaman mərdlik və xeyirxahlıq mücəssəməsi olmuşdu. Lakin 1937-ci ilin dəhşətli repressiya dalğası bu ocaqdan da yan keçmədi. Həsən kişi stalinizm repressiyasının qurbanı olaraq Qazaxıstanın sərt çöllərinə sürgün edildi. Sürgün əzablarına sinə gərən Həsən kişi illər sonra doğma kəndinə qayıtsa da, aldığı ağır xəstəlik səbəbindən yalnızca əzizləri ilə vidalaşaraq dünyasını dəyişdi.
Atasını cəmi 14 yaşında itirən Nəcəf Nəcəfov gənc yaşlarından həyatın bütün ağırlığı ilə üz-üzə qaldı. O illərdə İrəvan Müəllimlər Seminariyasının və İrəvan Pedaqoji İnstitutunun Azərbaycan şöbələrinin qapadılması gənclər üçün əsl mənəvi deportasiya idi. Bu manelərə baxmayaraq, Nəcəf müəllim elmdən və təhsildən çəkinmədi; o, təhsilini Xanlar Pedaqoji Texnikumunda, daha sonra isə Həsən bəy Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Tarix-filologiya fakültəsində əla qiymətlərlə başa vurdu.
Nəcəf Nəcəfov gənclik illərində
Yenicə qurduğu gənc ailəsini, anasını və yoldaşını itirmiş bacısını da özü ilə birgə Şamaxının Sündü və Nərimankənd kəndlərinə apararaq burada pedaqoji fəaliyyətə başladı. Nəcəf müəllim qısa zamanda həm şagirdlərin, həm həmkarlarının,həm də kənd sakinlərin böyük sevgisini, hörmətini qazandı.
Paytaxt illəri və təhsil təşkilatçılığı
Nəcəf müəllimin Şamaxıdakı səmərəli fəaliyyəti tezliklə respublika miqyasında diqqəti cəlb etdi. Paytaxtdan gələn sanballı dilçi alimlərin, o cümlədən Əziz Əfəndizadənin diqqətini çəkən gənc müəllim Bakıya — Azərbaycan Mərkəzi Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutuna dəvət olundu. Burada metodist və kabinet müdiri kimi çalışan Nəcəf müəllim, öz təşkilatçılıq bacarığı, prinsipiallığı və dərin biliyi ilə sürətlə pillələri ucaya doğru addımladı.
Nəcəf müəllim təhsil sahəsindəki fəaliyyəti zamanı
SSRİ müəllimlərinin III Ümumittifaq qurultayında, Moskva Kreml: qurultayın mandat komissiyasının sədri
1976–1988-ci illərdə Maarif Nazirliyinin Kadrlar idarəsinin rəisi, daha sonra Baş inspeksiya müavini, Elmi-Metodik Mərkəzin direktoru və Təhsil Nazirliyində dərslik və nəşriyyat şöbəsinin müdiri kimi ən məsuliyyətli vəzifələrdə şərəflə çalışdı.
Elmi fəaliyyət və ADPU pedaqoji mühiti
O, yalnız təşkilatçı deyil, həm də dərin elmi təfəkkürlü alim idi. Sevimli elmi rəhbəri akademik Əziz Mirəhmədovun rəhbərliyi ilə 1937-ci il repressiya qurbanı olan Salman Mümtazın elmi və ədəbi fəaliyyətinə həsr olunmuş dissertasiyanı böyük müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdi. Nəcəf müəllim Salman Mümtazın yandırılmış irsini, onun gizli "Şeyx Şeypur" imzası ilə çap olunan qiymətli əsərlərini üzə çıxararaq Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığına yeni bir nəfəs gətirdi.
Nəcəf Nəcəfov elmi konfransda həmkarları və ziyalılar arasında
Nazirlik sistemindən təqaüdə çıxdıqdan sonra fəaliyyətini bitirməyən Nəcəf müəllim Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) Filologiya fakültəsində dosent kimi dərs demiş, auditoriyalarda gənc nəslə elmin sirlərini öyrətmişdir.
"Azərbaycan Məktəbi" və unudulmaz xatirəsi
2006–2018-ci illərdə respublikanın ən köklü və nüfuzlu mətbuat orqanlarından olan "Azərbaycan məktəbi" jurnalının baş redaktoru vəzifəsində çalışan Nəcəf müəllim pedaqoji mətbuatın inkişafına əvəzsiz töhfələr verdi. 15 dərslik və kitabın, 100-dən çox elmi-metodik məqalənin müəllifi olan, "Qabaqcıl maarif xadimi", "Əməkdar müəllim" kimi ali adlara layiq görülən Nəcəf Nəcəfov həm də xeyirxah bir ailə başçısı, övladlarına ali təhsil bəxş edən işıqlı bir ata olmuşdur.
Nəcəf Nəcəfov “Azərbaycan məktəbi “ jurnalının redaktorları arasında
Yaşasaydı, bu avqustun 15-də onun 91 yaşı tamam olacaqdı... Çox təəssüf ki, gözəl insani keyfiyyətləri, səmimiyyəti və alim təvazökarlığı ilə ətrafına nur saçan bu unudulmaz insan bu gün fiziki olaraq aramızda yoxdur. Lakin onun işıqlı xatirəsi hər zaman onu tanıyanların, tələbələrinin və həmkarlarının qəlbində yaşayacaqdır.
“Azərbaycan məktəbi” jurnalının Respublika Təhsil Nazirliyi səviyyəsində keçirilən yubiley tədbirindən
Ölümündən sonra onun zəngin əsərlərini, dostlarının və həmkarlarının onun haqqındakı kövrək xatirələrini, elmi-ədəbi fəaliyyətini əks etdirən xüsusi kitabı işıq üzünə çıxararaq atamın əziz xatirəsinə ithaf etmişəm. Bu nəşr atama olan sonsuz övlad sevgisinin və mənəvi ehtiramın ən gözəl rəmzidir.
Böyük zəhmətlə, ləyaqətlə keçən bu şərəfli ömür yolu hər zaman qəlbimizdə əbədi bir işıq saçmağa davam edəcəkdir. Allah rəhmət eləsin, ruhu şad olsun!
31-07-2026, 19:10
Azərbaycan dili milli
irsimizin əbədi daşıyıcısıdır
Avqustun 1-i Azərbaycanda Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü kimi qeyd olunur. Bu tarix ana dilimizin qorunması, inkişafı və dövlət dili kimi möhkəmləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən siyasətin əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır. Azərbaycan dili təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də xalqın milli kimliyini, tarixini və mədəni irsini yaşadan ən mühüm dəyərlərdəndir.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi möhkəmləndirilməsini müstəqil dövlət quruculuğunun əsas istiqamətlərindən biri hesab edirdi. Onun təşəbbüsü ilə hələ sovet dövründə - 1978-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan SSR Konstitusiyasında Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit edilməsi milli-mənəvi dəyərlərin qorunması baxımından mühüm tarixi hadisə oldu. O dövrdə milli dillərin sıxışdırıldığı bir şəraitdə bu qərarın qəbul edilməsi böyük siyasi iradənin və uzaqgörənliyin göstəricisi idi.
Müstəqillik illərində də Azərbaycan dilinin hüquqi statusunun möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl addımlar atıldı. 1995-ci ildə qəbul edilən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında dövlət dilinin Azərbaycan dili olması təsbit edildi. Ardınca "Azərbaycan Respublikasında dövlət dili haqqında" Qanun qəbul olunaraq dilimizin tətbiqi, qorunması və inkişafı dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirildi.
Azərbaycan dilinin inkişafı istiqamətində mühüm mərhələlərdən biri də Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 2001-ci il 9 avqust tarixli Fərmanı ilə hər il avqustun 1-nin Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü elan edilməsi oldu. Bu qərar milli-mənəvi irsimizin qorunmasına xidmət edən ən əlamətdar addımlardan biri kimi tarixə düşdü.
Ulu Öndər Heydər Əliyev çıxışlarında dəfələrlə vurğulayırdı ki, "Xalqı xalq edən, milləti millət edən onun ana dilidir". Onun fikrincə, ana dilini bilməyən insan öz tarixini, milli köklərini və mənsub olduğu xalqın mənəvi dəyərlərini də tam dərk edə bilməz. Məhz buna görə Azərbaycan dilinin saflığının qorunması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Bu siyasət Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Dövlət başçısının imzaladığı çoxsaylı fərman və sərəncamlarla Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində inkişafı, elektron məkanda tətbiqinin genişləndirilməsi, latın qrafikalı nəşrlərin artırılması, dünya ədəbiyyatı nümunələrinin Azərbaycan dilinə tərcüməsi və dövlət dilinin saflığının qorunması istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirilib.
2013-cü ildə təsdiq olunan "Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı" bu sahədə strateji sənəd kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Daha sonra qəbul edilən normativ hüquqi aktlar, o cümlədən 2018-ci ildə dövlət dilinin saflığının qorunmasına dair Fərman dil siyasətinin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərdi.
2025-ci ildə imzalanan yeni Fərmanla isə Azərbaycan dilinin tətbiqinə, normativ hüquqi aktlara və dil normalarına əməl olunmasına dövlət nəzarəti funksiyası Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinə həvalə edildi. Bu qərar dövlət dilinin qorunması və inkişaf etdirilməsi istiqamətində institusional mexanizmlərin daha da gücləndirilməsinə xidmət edir.
Prezident İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə vurğulayıb ki, Azərbaycan dili dünyanın ən zəngin dillərindən biridir və onun inkişafı hər bir vətəndaşın borcudur. Dövlət başçısının sözləri ilə desək, "Azərbaycan dili o qədər zəngindir ki, heç bir xarici kəlməyə ehtiyac yoxdur". Bu yanaşma ana dilimizin saflığının qorunmasının yalnız dövlət qurumlarının deyil, cəmiyyətin bütün təbəqələrinin ortaq məsuliyyəti olduğunu göstərir.
Bu gün Azərbaycan dili 50 milyondan artıq insanın ana dili olmaqla yanaşı, müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik rəmzlərindən biri kimi ölkənin ictimai-siyasi, elmi, mədəni və informasiya məkanında aparıcı mövqeyə malikdir. Rəqəmsal texnologiyaların sürətlə inkişaf etdiyi müasir dövrdə də dilimizin zənginliyinin qorunması, düzgün istifadəsinin təşviqi və gələcək nəsillərə saf şəkildə ötürülməsi milli təhlükəsizlik və milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasının mühüm tərkib hissəsi hesab olunur.
Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü təkcə əlamətdar tarix deyil, həm də hər bir vətəndaşı ana dilinə daha həssas yanaşmağa, onun saflığını qorumağa və gələcək nəsillərə zəngin irs kimi ötürməyə çağıran mühüm ictimai mesajdır.
Afət Camalova
Mehdiabad qəsəbə 3 nömrəli tam orta məktəbin direktoru
30-07-2026, 15:12
Komitə sədri
professoru təbrik etdi
Çox dəyərli və əziz Seyfəddin müəllim,
Sizi – türkologiya və mifologiya elminin, Azərbaycan folklorşünaslığının zirvələrini fəth etmiş ustad alimi 65 illik şərəfli yubileyiniz münasibətilə ürəkdən, sonsuz sevgi və dərin ehtiramla təbrik edirik!
Sizin ömrünüz bütövlükdə xalqımızın mənəvi yaddaşına, qədim Oğuz-Türk köklərinə, əcdadlarımızın ruhuna və söz xəzinəsinə həsr olunmuş müqəddəs bir yoldur. Qələmə aldığınız hər bir əsər, apardığınız hər bir dərin elmi araşdırma milli kimliyimizin işıqlı güzgüsüdür. Siz gərgin elmi axtarışlarla itirilmiş sözümüzü tapır, unudulmuş dastanlarımıza yenidən nəfəs verir və gələcək nəsillərə əvəzsiz mənəvi miras qoyursunuz.
Elmi fəaliyyətinizlə yanaşı, hərarətli qəlbiniz, işıqlı intellektiniz, insanlara olan səmimi sevginiz və xeyirxahlığınız ətrafınızdakı hər kəsə nur saçır. Sizinlə eyni elmi mühiti bölüşmək, sizin müdrik məsləhətlərinizdən güc almaq bizim üçün böyük şərəf və xoşbəxtlikdir.
Bu əlamətdar gündə Sizə səmimi-qəlbdən möhkəm cansağlığı, tükənməz daxili enerji, ailə səadəti və elmi-yaradıcılıq yolunuzdakı yeni-yeni zirvələr arzulayırıq. Qoy hər yeni yaşınız Sizə sevinc, sevgi, ilham və doğmalarınızın isti nəvazişini gətirsin. Qələminiz həmişə iti, elmi ocağınız həmişə isti olsun!
Dərin sevgi, ehtiram və ən xoş arzularla, Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanov
Sorğu
Saytımızda hansı mövzulara daha çox yer verilməsini istəyirsiniz?
Son buraxılışımız
Facebook səhifəmiz
Reklam
Hava
Valyuta
Reklam
Sayğac
Ən çox baxılanlar
Köşə
Xəbər lenti
Foto
Zəngilanın dirçəliş
və qayıdış dövrü
Azərbaycan tarixinin ən şanlı səhifəsi olan Vətən müharibəsi bizə təkcə torpaqlarımızı deyil, ləyaqətimizi, qürurumuzu qaytardı. Həmin qürurun ən parlaq ünvanlarından biri də Zəngilandır. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Zəfər yürüşü zamanı şərqdən, Cəbrayıl istiqamətindən düşmənə vurulan sarsıdıcı zərbələr nəticəsində Azərbaycan Ordusu 30-dan çox yaşayış məntəqəsini azad edərək Zəngilanın inzibati hüdudlarına çatdı. Oktyabrın 18-də rayonun tam azad edilməsi uğrunda genişmiqyaslı əməliyyata start verildi və cəmi iki gün sonra, oktyabrın 20-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Birinci Muğanlı kəndlərinin və Zəngilan şəhərinin işğaldan azad edildiyini elan etdi. Beləliklə, Zəngilan döyüşləri nəticəsində 1 şəhər, 4 qəsəbə və 49 kənd düşmən tapdağından xilas edildi və bununla da 132 kilometrlik Azərbaycan-İran dövlət sərhədi tam bərpa olundu. İşğalın bitməsindən dərhal sonra sərhəd boyunca zəruri istehkam və mühafizə işlərinə başlanıldı.
Qərbi zəngəzurlular Zəngilan şəhidliyində
Bu tarixi qələbənin əbədiləşdirilməsi üçün 2020-ci il noyabrın 26-da “Zəngilanın azad olunmasına görə” medalı təsis edildi və 6974 hərbi qulluqçumuz bu medalla təltif olundu. Prezidentin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə isə 20 oktyabr tarixi Zəngilan şəhəri günü kimi rəsmiləşdirildi. Zəngilanın azad olunması Böyük Qayıdışın başlanğıcı oldu. Bu gün dövlətin ən böyük hədəfi həmin torpaqları yenidən həyatla doldurmaqdır. 2026-cı il 1 oktyabr tarixinə olan məlumata görə, Zəngilan şəhərində 84 ailə, yəni 339 nəfər, Ağalı kəndində 234 ailə, yəni 1017 nəfər, Məmmədbəyli kəndində isə 179 ailə, yəni 903 nəfər öz doğma ocağına qayıdıb. Köçürülən ailələr peşə və bacarıqlarına uyğun olaraq müxtəlif dövlət qurumlarında, tikinti şirkətlərində, tikiş fabrikində və digər sahələrdə işlə təmin edilirlər.Bu qayıdışın dünyaya nümunə olan simvolu isə Ağalı kəndidir. Ağalı təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın ən müasir kəndlərindən biri hesab olunur. Burada “ağıllı kənd” konsepsiyası tam şəkildə tətbiq edilib. Dayanıqlı inkişafın təmin olunması üçün sosial-iqtisadi xidmətlər ən yüksək texnologiyalarla qurulub. Kəndin enerji təminatı ekoloji cəhətdən tam təmizdir, Həkəri çayı üzərində 3 turbindən ibarət Arximed tipli su elektrik stansiyası və gücü 325 kilovat olan günəş panelləri quraşdırılıb. Evlərdə istilik xərclərini azaltmaq üçün kombinə edilmiş sistemlər, mətbəx sobası və yüksək səmərəli elektrod boilerlər var. Suyun isidilməsi üçün günəş kollektorlarından, çirkab suların təmizlənməsi üçün bioloji təmizləmə qurğularından istifadə olunur.
Kənddə GPON texnologiyası ilə yüksək sürətli internet, İP TV, video müşahidə kameraları, ağıllı işıq dirəkləri və avtomatik hava müşahidə stansiyaları var. Əhalinin rahatlığı üçün Tele-səhiyyə, E-təhsil və digər elektron xidmətlər, ASAN, DOST, məktəb, bağça, tibb məntəqəsi, kiçik və orta biznesə dəstək mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Ümumi sahəsi 2 hektardan çox olan park salınıb. Bütün bunlar onu göstərir ki, Ağalı kəndi sadəcə yaşayış məntəqəsi deyil, gələcəyin kənd modelidir. Nazirlər Kabinetinin 30 oktyabr 2023-cü ildə təsdiq etdiyi Baş Plana əsasən şəhərin 2040-cı ilədək inkişafı üçün böyük vəsait ayrılıb. 2022-ci ildə təməli qoyulan 104 mənzilli ilk yaşayış kompleksinin açılışı 2026-cı ildə olub. Kompleksin ərazisi 2 hektardan artıqdır və burada 12 bina, o cümlədən 4 ədəd üçmərtəbəli 60 mənzilli və 8 ədəd ikimərtəbəli 44 mənzilli evlər tikilib.
Azad Zəngilanın qonaqları
Zəngilan Beynəlxalq Hava Limanı bu bölgənin inkişafı üçün mühüm faktora çevrilib. Zəngəzur dəhlizinin hava infrastrukturu ilə gücləndirilməsi baxımından hava limanı strateji əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Horadiz-Zəngilan-Ağbənd dəmir yolunun inşası da böyük strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu yol azad edilmiş torpaqlara həm vətəndaşların qayıdışı, həm də yüklərin daşınması üçün tarixi imkan yaradır. Artıq yolun birinci mərhələsi üzrə böyük hissə tamamlanıb və Araz İqtisadi Zonası Sənaye Parkına yüklər daşınır. Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd avtomobil yolunun uzunluğu 126,3 kilometrdir, illik buraxılış qabiliyyəti 15 milyon tondur və layihənin 2026-cı ilin ikinci yarısında yekunlaşdırılması nəzərdə tutulur. İşğal dövründə tövlə kimi istifadə olunan XIX əsrə aid Zəngilan şəhər məscidi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa olunub. Bərpa-tikinti işləri çərçivəsində tarixi məscid konservasiya edilib və onun yanında düzbucaqlı planlı, iki minarəli yeni məscid inşa edilib. Yeni məsciddə 220 və 100 nəfərlik ibadət zalları yaradılıb. Rayonun gələcəyi üçün turizm və kənd təsərrüfatı da unudulmayıb. 2024-cü il mayın 18-də Ağalı kəndində, Həkəri çayı vasitəsilə yaradılmış süni gölün sahilində “Ağalı” hoteli açılıb. Zəngilan İstirahət Kompleksində 111 nömrəli hotelin təməli 2023-cü il mayın 4-də qoyulub. 2026-cı il mayın 10-da isə “Zəngilan City Park Hotel”in təməli qoyulub. Kənd təsərrüfatı sahəsində isə “Dost Aqropark” layihəsi həyata keçirilir. Azərbaycan və Türkiyə şirkətlərinin birgə layihəsi olan bu kompleks tam başa çatdıqda 500 nəfəri işlə təmin edəcək və 100 milyon dollar sərmayə qoyulacaq. Layihənin birinci mərhələsində 5200 kvadratmetr qapalı, 113 min kvadratmetr açıq tipli heyvandarlıq kompleksləri, sosial obyektlər, kafe, kinoteatr tikilib.
Beləliklə, Zəngilan bu gün sadəcə işğaldan azad edilmiş bir rayon deyil, Azərbaycan dövlətinin qüdrətinin, iradəsinin və gələcəyə olan inamının canlı rəmzidir. Burada hər daş, hər tikilən ev, hər qayıdan ailə 30 illik həsrətin sonu və Böyük Qayıdışın əbədi başlanğıcıdır.
Mahnur Hüseynova
Xırdalan şəhər 8 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin direktoru
Video
"Vətən Qəhrəmanları" Şəhid İlyas Nəsirov
All rights reserved ©2012 Butov.az
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!
Created by: Daraaz.net Wep Developer By DaDaSHoV
MATERİLLARDAN İSTİFADƏ EDİLƏRKĦƏN PORTALIMIZA İSTİNAD ZƏRURİDİR!!!